Hillmeni

Hillmeni byli ludem zamieszkującym Ettenmoors w Eriadorze. W Trzeciej Erze sprzymierzyli się z Czarnoksiężnikiem z Angmaru i służyli mu w wojnach przeciw Dunedainom Północnego Królestwa. Byli ludem licznym i dzikim, związanym z orkami Angmaru.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W XIV i XV wieku Trzeciej Ery opanowali Rhudaur i Cardolan, prowincje Arnoru. W roku 1974, po długotrwałych wojnach, sojusz Angmaru ostatecznie pokonał Arthedain, ostatnie królestwo Dunedainów na północy, zdobywając Fornost.

Wkrótce potem przeciwko Angmarowi wyruszyła armia z Gondoru pod wodzą Eärnura, wsparta przez Círdana z Lindonu i Glorfindela z Rivendell. W bitwie o Fornost potęga Hillmenów została złamana, orkowie rozproszeni, a królestwo Angmaru upadło. Od tego czasu Hillmeni zostali rozproszeni i utracili znaczenie w dziejach Eriadoru.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Hildor

Gdy po raz pierwszy wzeszło Słońce Arien, na dalekim wschodzie Śródziemia przebudzili się Ludzie. Przybyli na świat po Pierworodnych, dlatego w mowie elfów otrzymali imię Hildor, co znaczy „Następcy”. Nazwa ta wyrażała przekonanie Eldarów, że Ludzie są Drugim Ludem Dzieci Ilúvatara i pojawili się po elfach w porządku stworzenia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Wysokie Elfy

Wysokimi Elfami nazywano tych spośród Eldarów, którzy dotarli do Amanu i ujrzeli światło Dwóch Drzew w czasach ich blasku. Byli to Vanyarowie, Noldorowie oraz część Telerich, którzy zamieszkali w Eldamarze w Nieśmiertelnych Krainach. Tam, pod opieką Valarów i Maiarów, zdobyli wielką mądrość i umiejętności, przewyższające dary innych ludów elfów. Choć Drzewa zostały zniszczone, a Aman po Zmianie Świata usunięty z Kręgów Świata, wielu spośród Wysokich Elfów pozostało w Nieśmiertelnych Krainach, niedostępnych dla śmiertelników.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Harfoot

Harfootowie byli najliczniejszym i najbardziej typowym szczepem hobbitów. Byli najmniejsi spośród niziołków, o skórze i włosach barwy orzechowobrązowej. Odznaczali się zamiłowaniem do wzgórz i wyżyn, a mieszkanie w norach sprawiało im szczególną radość.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Harfootowie jako pierwsi spośród hobbitów opuścili Doliny Anduiny i około roku 1050 Trzeciej Ery przekroczyli Góry Mgliste, osiedlając się w Eriadorze. Spośród trzech szczepów byli najbardziej przyjaźnie usposobieni wobec krasnoludów, z którymi łączyło ich podobne upodobanie do górskich stoków i podziemnych siedzib.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Haradwaith

Haradwaith było określeniem używanym w dziejach Zachodu na wszystkie krainy Śródziemia położone na południe od Gondoru. Nazwa Harad w językach elfów oznaczała „południe”. Mieszkańców tych ziem nazywano Haradwaithami, Southronami lub najczęściej Haradrimami.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Holbytlan

Holbytlan było rohirrycką nazwą hobbitów, używaną przez Rohirrimów na określenie niziołków. Słowo to oznaczało „mieszkańcy nor” i odnosiło się do zwyczaju budowania przez hobbitów domostw w wykopanych w zboczach wzgórz norach. Według przekazów zawartych w Czerwonej Księdze Marchii Zachodniej, od tej nazwy wywodzi się w języku Westronu określenie „hobbit”.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Hobbici

Hobbici, zwani także Niziołkami, byli najmniejszym z ludów zamieszkujących Śródziemie i wedle tradycji pojawili się na Wschodzie w tej samej Erze, w której rozbłysło Słońce i przebudzili się Ludzie. Uważano ich za dalekich krewnych ludzi, choć byli od nich znacznie niżsi, nawet od krasnoludów, a przeciętna długość ich życia wynosiła około stu lat. O ich dziejach sprzed roku 1050 Trzeciej Ery niewiele wiadomo; wówczas mieszkali w północnych dolinach Anduiny, między Górami Mglistymi a Wielkim Zielonym Lasem. Gdy w południowej części tego lasu zagnieździła się mroczna moc i z czasem nazwano go Mroczną Puszczą, wielu hobbitów opuściło dawne siedziby i w następnych stuleciach powędrowało na zachód przez Góry Mgliste do Eriadoru.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Hobbici mierzyli od dwóch do czterech stóp wzrostu, mieli kręcone, najczęściej brązowe włosy, pogodne twarze, długie palce oraz duże, owłosione stopy, które zwykle pozostawały bose. Byli ludem spokojnym i przywiązanym do tradycji; cenili umiarkowanie, porządek i życie wiejskie, a nadmierną śmiałość uważali za niestosowną. Słynęli z zamiłowania do jaskrawych barw, obfitych posiłków oraz sztuki palenia fajki, którą poczytywali za własny wkład w obyczaje świata.

Wyróżniano trzy szczepy hobbitów: Harfootów, Fallohidów i Stoorów. Harfootowie byli najliczniejsi i najmniejsi, o ciemniejszej skórze i włosach; jako pierwsi przekroczyli Góry Mgliste i chętnie przebywali na wyżynach, utrzymując przyjazne stosunki z krasnoludami. Fallohidzi byli wyżsi i smuklejsi, o jaśniejszej cerze; lubili lasy i towarzystwo elfów, a spośród hobbitów najczęściej przejawiali cechy przywódcze. Stoorowie byli masywniejsi, osiedlali się nad rzekami i jako jedyni spośród hobbitów nosili obuwie; dłużej niż inni pozostawali w dolinach Anduiny, a część z nich żyła w pobliżu Pól Gladden jeszcze wiele wieków po rozpoczęciu wędrówek na zachód.

W roku 1601 Trzeciej Ery większość hobbitów zamieszkałych w okolicach Bree osiedliła się na ziemiach za rzeką Baranduiną, gdzie za zgodą króla Arnoru założyli Shire. Od tej daty liczyli własną rachubę lat. Przez długi czas żyli w pokoju; jedynie Wielka Zaraza z 1636 roku, Długa Zima 2758 roku oraz najazd orków zakończony Bitwą na Zielonych Polach w 2747 roku zakłóciły ich spokój. Wśród wczesnych przywódców wymieniano Marcha i Blanca, a po upadku Arnoru ustanowiono urząd Thaina. W pamięci ludu zapisał się Bandobras Took, zwany Byczobrzmiącym, który w Bitwie na Zielonych Polach zabił wodza orków Golfimbula.

W trzydziestym wieku Trzeciej Ery hobbici odegrali rolę o znaczeniu światowym. Bilbo Baggins z Hobbitonu wyruszył z krasnoludami do Ereboru i podczas tej wyprawy wszedł w posiadanie Jedynego Pierścienia. Po latach przekazał go swemu krewnemu, Frodowi Bagginsowi. Frodo został Powiernikiem Pierścienia i w roku 3018 wyruszył z Rivendell w towarzystwie Drużyny, w której znaleźli się także Samwise Gamgee, Meriadok Brandybuck i Peregrin Took. W czasie Wojny o Pierścień Merry i Pippin zostali rycerzami Gondoru, a Merry przyczynił się do zguby Czarnoksiężnika na Polach Pelennoru. Samwise przez pewien czas sam niósł Pierścień i wiernie wspierał Froda aż do końca wyprawy. Ostatecznie Jedyny Pierścień został zniszczony w ogniu Góry Przeznaczenia, gdy Gollum, niegdyś hobbit ze szczepu Stoorów imieniem Sméagol, runął wraz z nim w ogień.

Po upadku Saurona hobbici powrócili do Shire i przez wiele lat Czwartej Ery żyli w pokoju i dostatku. Choć z natury skromni i niepragnący wielkiej sławy, ich czyny w czasie Wojny o Pierścień sprawiły, że imię Niziołków zostało zapisane w dziejach wszystkich Wolnych Ludów Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. H

Istari

Istari byli zakonem wysłanym do Śródziemia około roku 1000 Trzeciej Ery, gdy z Zachodu przybyło do Szarych Przystani pięciu sędziwych mężów w długich płaszczach i ze znakami swego urzędu, jakimi były kostur i wysoki kapelusz. Ludzie nazywali ich Czarodziejami. W istocie byli Majarami, duchami starszymi niż świat, którzy na rozkaz Valarów przyjęli postać starców i zostali ograniczeni w mocy, aby nie występować jawnie w swej pierwotnej potędze, lecz doradzać i wspierać Wolne Ludy w walce z narastającym cieniem Saurona.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Z pięciu Istari dwóch udało się na wschód Śródziemia i nie odegrało roli w dziejach Zachodu. Nazywano ich Ithryn Luin, Błękitnymi Czarodziejami; w Amanie znani byli jako Alatar i Pallando i wedle przekazów zostali wybrani przez Oromego. O ich dalszych losach niewiele wiadomo.

Największą sławę zdobył Gandalf Szary, zwany przez elfy Mithrandirem, przez krasnoludów Tharkûnem, a w Haradzie Incánusem. W Amanie nosił imię Olórin i przebywał w ogrodach Lórien oraz w domu Nienny, gdzie nauczył się współczucia i wytrwałości. Po przybyciu do Śródziemia otrzymał od Círdana Pierścień Ognia, Naryę, który krzepił serca i budził odwagę. Gandalf odegrał decydującą rolę w dziejach Trzeciej Ery: przyczynił się do wyprawy przeciw Smaugowi, przewodził w wielu bitwach, pokonał Balroga w Morii, odkrył prawdziwą naturę Jedynego Pierścienia i doprowadził do jego zniszczenia. Po wypełnieniu swej misji odpłynął na Zachód wraz z końcem Trzeciej Ery.

Radagast Brązowy, zwany przez elfy Aiwendilem, mieszkał w Rhosgobel w dolinie Anduiny. Był wierny Yavannie i poświęcał się głównie sprawom zwierząt i roślin. Uczestniczył w Białej Radzie, lecz bardziej niż sprawy władzy zajmowały go lasy i stworzenia Śródziemia. Uchodził za znawcę ziół i języków ptaków, a jego mądrość w sprawach natury cenili zarówno ludzie, jak i Entowie.

Saruman Biały, zwany przez elfy Curunírem, początkowo uchodził za najpotężniejszego z zakonu. Przez długi czas badał dzieje Pierścieni Władzy i występował przeciw Sauronowi, lecz popadł w pychę i zapragnął władzy dla siebie. Osiadł w Isengardzie, gdzie zgromadził armię orków, Uruk-hai, półorków i Dunlendingów. Uległ wpływowi Saurona i zdradził swą misję. Jego potęga została złamana przez Entów, Rohirrimów i Gandalfa; po utracie mocy próbował jeszcze podporządkować sobie Shire, lecz zginął z ręki Grímy. Wedle przekazów jego duch uniósł się na chwilę nad ciałem, lecz został rozwiany przez wiatr.

Istari przybyli jako posłańcy i przewodnicy, nie jako władcy. Ich zadaniem było wspierać, a nie panować. O powodzeniu ich misji zadecydowała przede wszystkim wytrwałość i pokora Gandalfa, dzięki którym Wolne Ludy Śródziemia zwyciężyły Cień, a wraz z końcem Trzeciej Ery rola Czarodziejów dobiegła kresu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. I

Kûd-Dûkan

Hobbici byli ludem zwanym przez samych siebie niziołkami, a przez ludzi różnych krain określanym odmiennymi nazwami zależnie od języka i obyczaju. W Rohanie używano wobec nich miana Kûd-dûkan, które w mowie Rohirrimów oznaczało mieszkańców nor i odnosiło się do ich zwyczaju zamieszkiwania w ziemnych norach.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Uważa się, że od tego określenia wywodzi się słowo Kuduk, którym posługiwali się sami hobbici w swojej mowie, a które z czasem stało się powszechnie znane również ludziom z Bree. Nazwy te funkcjonowały równolegle z określeniem hobbit, rozpowszechnionym w języku Westron w drugiej połowie Trzeciej Ery.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. K

Khazâd

Khazâd było nazwą jaką krasnoludy nazywały samych siebie w swoim języku. Rasa ta została stworzona przez Aulëgo Kowala w głębi gór jeszcze przed przebudzeniem Elfów. Khazâd byli ludem silnym, wytrzymałym i dumnym, o niskim wzroście i krępej budowie, obdarzonym wielką odpornością na trudy i ogień. W mowie ludzi i elfów nazywano ich krasnoludami.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Odznaczali się niezwykłą biegłością w obróbce kamienia i metalu. Ich umiejętności wznoszenia podziemnych sal, korytarzy i twierdz uchodziły za niedoścignione, a dzieła ich rąk należały do najwspanialszych wytworów rzemiosła w dziejach Śródziemia. Wydobywali cenne kruszce i klejnoty, a ich kuźnie słynęły z kunsztu.

Najznamienitszą siedzibą Khazâd było Khazad-dûm w Górach Mglistych, które w Trzeciej Erze zwano Morią. Królestwo to przez długie wieki stanowiło centrum potęgi i bogactwa krasnoludów, zanim zostało opuszczone wskutek przebudzenia Zguby Durina.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. K