Ludzie Jeziora

Ludzie Jeziora byli mieszkańcami miasta Esgaroth, położonego na Długim Jeziorze między Mroczną Puszczą a Żelaznymi Wzgórzami. Należeli do Ludzi Północy i utrzymywali się głównie z handlu prowadzonego na jeziorze oraz na Płynącej Rzece. Dzięki wymianie z elfami z Leśnego Królestwa i krasnoludami z Ereboru miasto osiągnęło znaczny dobrobyt.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Esgaroth wzniesiono na palach wbitych w dno jeziora, a z lądem łączył je drewniany most. Taka budowa zapewniała ochronę przed napastnikami lądowymi, lecz nie uchroniła miasta przed smokiem Smaugiem, który w roku 2770 Trzeciej Ery zajął Erebor. W roku 2941 smok napadł na Esgaroth i obrócił je w ruinę, zanim został zabity przez Barda z Dale, zwanego Bardem Łucznikiem.

Choć miasto zostało zniszczone, Ludzie Jeziora uniknęli zagłady. Część skarbu odzyskanego po śmierci Smauga przeznaczono na odbudowę Esgaroth, co pozwoliło mieszkańcom powrócić do dawnego handlu i dobrobytu. Na czele miasta stał Mistrz Esgaroth, wybierany spośród kupców. W czasie zagłady miasta urząd ten sprawował człowiek tchórzliwy i chciwy, który zbiegł z częścią skarbu, lecz później wybrano nowego Mistrza, który odznaczał się rozwagą i przyczynił się do odnowy wspólnoty.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. L

Laiquendi

Laiquendi, zwani Zielonymi Elfami, byli odłamem Nandorów, którzy wywodzili się z rodu Telerich. W czasie Wielkiej Wędrówki wielu spośród Telerich porzuciło marsz ku Amanowi z miłości do Śródziemia lub z obawy przed niebezpieczeństwami drogi. Część z nich pod wodzą Denethora, syna Lenwego, przybyła jeszcze przed wschodem Słońca do Beleriandu, gdzie zostali przyjęci przez Sindarów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Osiedlili się w Ossiriandzie, Krainie Siedmiu Rzek, na południu Beleriandu. Tam otrzymali miano Laiquendi, co znaczy Zielone Elfy, z powodu zielonych szat, które nosili dla ukrycia się w lasach, oraz ze względu na ich szczególną miłość do wszystkiego, co rośnie i kwitnie. Nie budowali miast ani twierdz, żyli wśród drzew i unikali polowań na leśne stworzenia, będąc strażnikami lasów obok Entów.

Gdy Melkor powrócił do Śródziemia i rozpoczęły się wojny Beleriandu, Laiquendi wzięli udział w pierwszych starciach. W bitwie na Amon Ereb w Ossiriandzie odnieśli zwycięstwo nad orkami, lecz Denethor poległ. Po jego śmierci nie obrali nowego króla i przysięgli, że nie będą więcej staczać otwartych bitew, lecz pozostaną ludem leśnym, walczącym z ukrycia. Od tej pory unikali wielkich zgromadzeń i umocnionych siedzib, dzięki czemu Wróg nie mógł łatwo ich odnaleźć ani zniszczyć.

W późniejszych latach, zwłaszcza po klęskach wielkich bitew Beleriandu, niektórzy spośród Noldorów i Edainów szukali schronienia w Ossiriandzie. Od Laiquendich uczyli się sztuki życia w lesie oraz umiejętności przetrwania w cieniu drzew, gdzie Zielone Elfy pozostawały wierne swej przysiędze aż do Wojny Gniewu i upadku Beleriandu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. L

Mali Ludzie

Mali Ludzie było określeniem używanym przez ludzi i elfy wobec hobbitów, najmniejszych spośród rozumnych mieszkańców Śródziemia w Trzeciej Erze. Hobbici, zwani przez samych siebie niziołkami, mierzyli zazwyczaj od dwóch do czterech stóp wzrostu. Odznaczali się lekkością kroku, zręcznością i niezwykłą zdolnością poruszania się bezszelestnie, choć ustępowali siłą krasnoludom i ludziom.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Mimo niewielkiego wzrostu hobbici wykazywali się odwagą i wytrwałością, które w czasach Wojny o Pierścień okazały się mieć znaczenie dla losów całego Śródziemia. Określenie Mali Ludzie miało charakter opisowy i nie zawsze było używane w sposób lekceważący, lecz podkreślało ich odmienność od wyższych ras.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. L

Lindar

Lindar było jednym z określeń odnoszących się do Telerich, trzeciego z Trzech Rodów Elfów, które wyruszyły w Wielką Wędrówkę ku Zachodowi. Nazwa ta znaczy Śpiewacy i nawiązuje do ich szczególnego umiłowania muzyki oraz piękna pieśni.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W przekazach o początku świata mówi się, że wszystko, co powstało, miało swe źródło w Muzyce Ainurów. Elfy, jako najpiękniejsze spośród Dzieci Ilúvatara, słynęły z daru śpiewu, który w ich przypadku był odbiciem tej pierwotnej harmonii. Spośród wszystkich rodów właśnie Teleri uchodzili za najwspanialszych śpiewaków. Przebywając nad wodami rzek i mórz, wsłuchiwali się w ich szum i rytm fal, co nadawało ich pieśniom płynność, subtelność i siłę.

Imię Lindar podkreślało ich związek z muzyką i stało się jednym z poetyckich określeń Telerich w dawnych opowieściach.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. L

Elfy Światła

Elfy Światła było określeniem odnoszącym się do tych spośród Eldarów, którzy w czasie Wielkiej Wędrówki dotarli do Amanu i ujrzeli światło Drzew Valinoru. Należeli do nich Vanyarowie, Noldorowie oraz znaczna część Telerich, którzy zamieszkali w Eldamarze na wybrzeżach Nieśmiertelnych Krain.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Przebywając w Amanie, uczyli się od Valarów i Majarów, a ich mądrość i kunszt wzrastały. Opanowali sztukę obróbki metali i klejnotów, wznosili wspaniałe miasta oraz rozwijali język i muzykę do najwyższej doskonałości. Blask Drzew odbijał się w ich obliczach i duchu, co stało się przyczyną nadania im miana Elfów Światła.

W przeciwieństwie do elfów, które pozostały w Śródziemiu i nie ujrzały światła Valinoru, Elfy Światła uchodziły za najznamienitsze i najpotężniejsze spośród Dzieci Ilúvatara, a ich piękno i szlachetność były wspominane w wielu dawnych przekazach.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. L

Lossoth

Lossoth byli ludem zamieszkującym lodowaty przylądek Forochel na dalekiej północy Śródziemia w Trzeciej Erze. W języku ludzi Zachodu nazywano ich Śnieżnymi Ludźmi z Forochel. Uważano, że wywodzą się od dawnych ludów Forodwaith, które niegdyś zamieszkiwały Północne Pustkowia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Lossothowie prowadzili życie odosobnione i unikali kontaktów z innymi ludami, obawiając się wojowniczych mieszkańców południa. Byli ludem ubogim i niewiele wiedzieli o wydarzeniach w odległych krainach, lecz doskonale znali surowe prawa swojej zimnej ziemi. Budowali schronienia ze śniegu i lodu, a po zamarzniętych wodach i równinach poruszali się na saniach i ślizgach wykonanych z kości. Polowali na zwierzęta o gęstym futrze, z którego sporządzali odzież chroniącą przed mrozem.

Przypisywano im także zdolność przewidywania zmian pogody dzięki umiejętności rozpoznawania zapachu wiatru i oznak nadciągających burz śnieżnych, co miało dla nich znaczenie przetrwania wśród arktycznych wichrów północy.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. L

Majarowie

Majarowie byli duchami należącymi do Ainurów, którzy zeszli do Ardy na początku jej dziejów. W Bezczasowych Salach nie mieli określonej postaci, lecz w świecie przybierali rozmaite formy wedle swej woli i natury. Najpotężniejsi spośród Ainurów zwani byli Valarami, natomiast Majarowie stanowili liczniejszy, lecz słabszy rząd duchów, służących Valarom i wspierających ich w rządach nad światem.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W Amanie przebywało wielu Majarów, lecz tylko nieliczni zostali wymienieni w opowieściach o Śródziemiu. Najpotężniejszym z nich był Eönwë, herold Manwego, którego męstwo w bitwie było wielkie, a dźwięk jego trąb zapowiadał nadejście zastępów Valarów. Ilmarë była najznamienitszą spośród żeńskich Majarów i służebnicą Vardy. Arien, duch ognia, prowadziła Słońce po niebie, a Tilion, niegdyś sługa Oromego, kierował Księżycem. Ossë i Uinen, słudzy Ulma, władali morzami, przy czym Uinen była czczona przez żeglarzy jako Pani Spokoju.

W dziejach Śródziemia szczególne miejsce zajmuje Meliana, która opuściła Aman i poślubiła Thingola, króla Doriathu. Dzięki jej mocy królestwo to przez długi czas było chronione przed złem. Po śmierci Thingola Meliana powróciła do Valinoru. W Trzeciej Erze do Śródziemia przybyło pięciu Majarów w postaci starców, zwanych Istari. Byli to między innymi Gandalf, zwany pierwotnie Olórinem, Saruman oraz Radagast. Ich zadaniem było wspieranie wolnych ludów w walce z Sauronem.

Nie wszyscy Majarowie pozostali wierni Valarom. Wielu zostało zwiedzionych przez Melkora i służyło mu w mroku. Do nich należeli Balrogowie, duchy ognia przemienione w demoniczne postacie, a także inne złowrogie istoty. Najpotężniejszym spośród upadłych Majarów był Sauron, niegdyś sługa Aulëgo, który stał się głównym sługą Melkora, a po jego upadku sam dążył do władzy nad Śródziemiem. W Drugiej Erze występował pod imieniem Annatar i podstępem przyczynił się do wykucia Pierścieni Władzy. Choć wielokrotnie tracił cielesną postać, jego duch przetrwał aż do czasu zniszczenia Jedynego Pierścienia pod koniec Trzeciej Ery, kiedy to jego moc ostatecznie przeminęła.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. M

Moriquendi

Moriquendi to w języku quenyi określenie oznaczające Elfy Ciemności. Nazwą tą Wysokie Elfy określały wszystkie te rody Eldarów, które nie dotarły do Amanu w czasach Drzew Valarów i nie oglądały światła Telperionu i Laurelinu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Do Moriquendich zaliczano przede wszystkim Avarich, którzy odrzucili wezwanie Valarów, a także te ludy Telerich, które zatrzymały się w Śródziemiu. Wśród nich byli Sindarowie, Falathrimowie oraz Nandorowie, z których wywodzili się Laiquendi. W późniejszych wiekach do Mrocznych Elfów zaliczano również Leśne Elfy zamieszkujące Lothlórien i północną część Mrocznej Puszczy.

Miano Moriquendi nie oznaczało zła ani skażenia, lecz odnosiło się do braku doświadczenia Światła Drzew. Elfy te uchodziły za mniej potężne i mniej obeznane z wiedzą Valarów niż Calaquendi, czyli Elfy Światła, które przebywały w Amanie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. M

Naugrimowie

Naugrimowie to sindarińska nazwa krasnoludów, używana w Beleriandzie w czasach Gwiazd. Oznacza „karłowaci ludzie” i odnosi się do ludu stworzonego przez Aulëgo, który w Pierwszej Erze przybył przez Góry Błękitne do Beleriandu z miast Belegostu i Nogrodu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Szare Elfy początkowo spoglądały na krasnoludów z nieufnością, dostrzegając ich odmienny wygląd i obyczaje. Naugrimowie nie przybyli jednak jako najeźdźcy, lecz jako kupcy i rzemieślnicy. Wymiana dóbr i umiejętności przyniosła obu ludom korzyści; krasnoludy słynęły z kunsztu w obróbce kamienia i metalu, a ich dziełem były między innymi komnaty Menegrothu.

Stosunki między Sindarami a Naugrimami przez długi czas układały się pokojowo, choć opierały się raczej na wzajemnej potrzebie i handlu niż na głębokiej przyjaźni. Z czasem napięcia, zwłaszcza wokół Silmarila w Doriath, doprowadziły do otwartego konfliktu, który położył kres dawnemu przymierzu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. N

Nandorowie

Nandorowie byli odłamem Telerich, którzy w czasie Wielkiej Wędrówki Eldarów ku Amanowi zawrócili ze szlaku. Gdy Teleri, trzeci i najliczniejszy z Trzech Rodów Elfów, dotarli nad Wielką Rzekę Anduinę i ujrzeli przed sobą potężną barierę Gór Mglistych, część z nich ulękła się dalszej drogi. Pod wodzą Lenwëgo porzucili marsz ku Zachodowi i skierowali się na południe wzdłuż Anduiny. Od tego zawrócenia otrzymali nazwę Nandor, co znaczy „Ci, którzy zawrócili”.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Nandorowie prowadzili wędrowny, leśny tryb życia w dolinach Anduiny i na przyległych ziemiach. Słynęli z doskonałej znajomości lasów i wód oraz z biegłości w rzemiośle związanym z drewnem. Polowali z łukami i posługiwali się bronią z metali nieszlachetnych, nie posiedli jednak sztuki wyrobu stali. Przez długie lata Ery Gwiazd żyli w harmonii z przyrodą, lecz z czasem zaczęli doświadczać napadów orków i innych złych stworzeń, które schodziły z Północy, a ich liczba stopniowo malała.

Część Nandorów przekroczyła później Białe Góry i dotarła do Eriadoru. Syn Lenwëgo, Denethor, zebrał wielu ze swego ludu i poprowadził ich ku Zachodowi, pragnąc odnowić więź z innymi Telerimi. Przekroczywszy Góry Błękitne, wkroczyli do Beleriandu, gdzie zostali przyjęci przez Sindarów, pod władzą Elwëgo Singollo, zwanego Thingolem. Otrzymali wówczas krainę Ossiriand, zwaną Krainą Siedmiu Rzek, i odtąd nazywano ich Laiquendi, Zielonymi Elfami, z powodu umiłowania zieleni oraz zwyczaju noszenia zielonych szat.

W Ossiriandzie żyli długo w pokoju, a ich śpiew, rozbrzmiewający nad rzekami i w lasach, był wysoko ceniony wśród Eldarów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. N