Upadek Ar-Pharazôna i króla Salomona: Tolkien wobec biblijnej i mitologicznej tradycji o pierścieniach i zgubnej pysze

Upadek Ar-Pharazôna a tradycja salomonowa: pierścień, uzurpacja i kosmiczna kara Upadek Ar-Pharazôna, dwudziestego piątego i ostatniego króla Númenoru, przedstawiony w Akallabêth J.R.R. Tolkiena, bywa interpretowany jako wariant mitu Atlantydy. Równie istotny jest jednak inny, rzadziej omawiany kontekst intertekstualny: tradycja biblijno-apokryficzna związana z postacią króla Salomona oraz legendami o jego pierścieniu…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Ostatnie Przymierze i Upadek Artura: Tolkien wobec tradycji arturiańskiej

Wojna Ostatniego Przymierza a tradycja arturiańska: motyw końca epoki i zdrady J.R.R. Tolkien wielokrotnie podkreślał, że kataklizmiczny finał Pierwszej Ery, ukazany w Wojnie Gniewu, czerpie inspirację przede wszystkim z nordyckich wyobrażeń Ragnaröku. Odmienny charakter nosi jednak zakończenie Drugiej Ery, którego kulminacją jest wojna Saurona z Ostatnim Przymierzem Elfów i Ludzi.…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Ostatnie bitwy: Malory, Tolkien i symboliczny kres epok

„Ostatnia bitwa” jako doświadczenie końca epoki: od Le Morte d’Arthur do Dagorlad Jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych dzieł późnośredniowiecznej literatury arturiańskiej pozostaje XV-wieczna powieść Thomasa Malory’ego Le Morte d’Arthur. Szczególne miejsce zajmuje w niej opis Ostatniej Bitwy — finałowego starcia króla Artura z Mordredem — która oznacza definitywny kres…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Nekromanta z Dol Guldur: Tolkien, demonologia i potępienie nekromancji w tradycji judeochrześcijańskiej

Nekromanta z Dol Guldur: nekromancja, pierścień i teologia zła w legendarium J.R.R. Tolkiena W stuleciu następującym po roku 1000 Trzeciej Ery w legendarium J.R.R. Tolkiena nad południowymi obszarami Wielkiego Zielonego Lasu zaczyna rozprzestrzeniać się mroczny cień. Jego źródłem jest tajemnicza postać Nekromanty, który gromadzi wokół siebie istoty ciemności i ustanawia…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Zaklęte pierścienie i walka o duszę: średniowieczne świadectwo a symbolika Pierścienia Jedynego

Zaklęty pierścień i zagrożenie duszy: średniowieczny precedens „faustowski” a motyw Jedynego Pierścienia u Tolkiena Jednym z najbardziej sugestywnych świadectw późnośredniowiecznej wiary w nadprzyrodzoną moc zaklętych pierścieni jest epizod odnotowany w źródłach demonologicznych XV wieku, związany z miastem pozostającym pod władzą Republiki Weneckiej. Relacja ta bywa interpretowana jako przykład symbolicznej „walki…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Easterlingowie i Germanie: Tolkienowskie echa upadku Cesarstwa Rzymskiego

Królestwa Dúnedainów a dziedzictwo Cesarstwa Rzymskiego: analogie historyczne w Trzeciej Erze Śródziemia W narracji Trzeciej Ery J.R.R. Tolkiena dzieje królestw Dúnedainów — Arnoru i Gondoru — wykazują liczne strukturalne analogie do historii Cesarstwa Rzymskiego, zwłaszcza w jego fazie późnoantycznej. Analogie te nie mają charakteru prostego alegoryzmu, lecz wpisują się w…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Umbar i Kartagina: morscy rywale Gondoru i Rzymu

Umbar i Kartagina: morscy rywale imperium w perspektywie porównawczej W legendarium J.R.R. Tolkiena dzieje Gondoru na południowych rubieżach Śródziemia naznaczone są długotrwałym konfliktem z potężnym ośrodkiem morskim Umbaru. Rywalizacja ta, obejmująca zarówno wojny morskie, jak i lądowe, dotyczyła kontroli nad strategicznie istotną Zatoką Belfalas oraz szlakami handlowymi prowadzącymi ku Haradowi.…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Nazgûl jako apokaliptyczny i mitologiczny archetyp w legendarium Tolkiena

Nazgûle jako apokaliptyczny i mitologiczny archetyp jeźdźców zagłady W tradycji judeochrześcijańskiej Czterej Jeźdźcy Apokalipsy, opisani w Księdze Objawienia św. Jana (Ap 6,1–8), funkcjonują jako symbole nadchodzącej epoki zniszczenia, poprzedzającej ostateczne rozstrzygnięcie dziejów. Uosabiają oni wojnę, zarazę, głód i śmierć – cztery fundamentalne doświadczenia zbiorowej katastrofy. W ujęciu porównawczym analogiczną funkcję…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Czarnoksiężnik z Angmaru a echo szekspirowskiej przepowiedni Makbeta

W następstwie bitwy pod Fornostem, po której Czarnoksiężnik z Angmaru odchodzi pokonany, Tolkien wplata w swoją narrację bezpośrednią aluzję do zagadkowej przepowiedni z Makbeta Szekspira. Szkocki wódz, jak przypomina tragedia, miał być niezwyciężony, gdyż żaden mężczyzna „zrodzony z kobiety” nie mógł go pokonać. Podobny motyw powraca w legendarium Tolkiena, kiedy…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Skrzydlate Bestie Nazgûli: między paleontologią a filologią Tolkiena

W roku 3018 Trzeciej Ery Sauron wyposażył Czarnych Jeźdźców w nowe, przerażające wierzchowce, które miały rzucić wyzwanie dominacji Wielkich Orłów Północy. Były to bezimienne Skrzydlate Bestie, które Tolkien określał rozmaicie mianami „Bestii Zła”, „Piekielnych Jastrzębi” czy „Ptaków Nazgûli”. Ich opis jest sugestywny i zarazem niejednoznaczny: „większe niż wszystkie inne ptaki……

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ