Aman

Aman był zachodnim kontynentem Ardy, zwanym Nieśmiertelnymi Krainami. W języku quenya nazwa ta oznacza Błogosławione Królestwo. Stanowił siedzibę Valarów i Majarów oraz wielu Eldarów, którzy w Wiekach Gwiazd przybyli tam ze Śródziemia. Leżał daleko na zachód od Śródziemia, za Belegaerem, Wielkim Morzem.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W Amanie znajdowały się między innymi Valinor, kraina Valarów, oraz Eldamar, gdzie osiedlili się Vanyarowie, Noldorowie i Teleri. Przez długi czas Aman pozostawał częścią świata w jego pierwotnym kształcie, a żegluga ku jego wybrzeżom była możliwa dla tych, którzy otrzymali pozwolenie Valarów.

Po upadku Númenoru i Zmianie Świata Aman został usunięty z kręgów Ziemi i odsunięty poza zwykłe drogi żeglugi. Od tej pory śmiertelni nie mogli do niego dotrzeć, a jedynie Elfy mogły podążać ku Zachodowi tak zwaną Prostą Drogą. Statki Morskich Elfów mogły opuścić zakrzywione kręgi świata i dotrzeć do Nieśmiertelnych Krain, podczas gdy dla innych żeglarzy morze prowadziło jedynie do brzegów Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Amon Amarth

Amon Amarth, zwana również Orodruiną, była wulkaniczną górą w Mordorze, wznoszącą się na północnozachodnim krańcu równiny Gorgoroth. Nazwa Amon Amarth w języku sindarin oznacza Górę Przeznaczenia. W Czarnej Mowie nosiła nazwę Orodruina, co znaczy Góra Ognia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W jej wnętrzu znajdowały się Szczeliny Przeznaczenia, w których Sauron wykuł Jedyny Pierścień, wkładając w niego znaczną część swojej mocy. Odtąd ogień Orodruiny pozostawał ściśle związany z istnieniem Pierścienia i był jedynym miejscem, w którym mógł on zostać zniszczony.

Pod koniec Trzeciej Ery Frodo Baggins dotarł do Orodruiny, niosąc Jedyny Pierścień, aby go unicestwić. Wydarzenia rozgrywające się na Górze Przeznaczenia doprowadziły do upadku Saurona i zakończenia Wojny o Pierścień.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Amon Uilos

Amon Uilos oznacza w języku sindarin Wzgórze Wiecznie Śnieżnobiałe i jest jedną z nazw Taniquetilu, najwyższej góry w Amanie. Szczyt ten wznosił się ponad równinami Valinoru i był miejscem szczególnie świętym wśród Valarów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Na Taniquetilu znajdował się Ilmarin, siedziba Manwëgo i Vardy. Z jego wysokości Manwë, Władca Ardy, spoglądał na świat, a jego tron uchodził za najwyższe miejsce zamieszkałe w Nieśmiertelnych Krainach. Góra ta pozostawała symbolem władzy i czujności Valarów oraz bliskości niebios.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Andor

Andor było jedną z nazw Númenoru w języku quenya i oznaczało Krainę Daru. Określenie to odnosiło się do wyspy podarowanej Ludziom przez Valarów po zakończeniu Pierwszej Ery jako nagroda za ich pomoc w walce z Morgothem.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Númenor, zwany także Andorem, leżał pośrodku Belegaeru, Wielkiego Morza, między Amanem a Śródziemiem. Stał się potężnym królestwem Dúnedainów i przez wiele wieków cieszył się pokojem, dobrobytem oraz długowiecznością swych mieszkańców.

Pod koniec Drugiej Ery, wskutek buntu przeciw Valarom i próby zdobycia Nieśmiertelnych Krain, Númenor został zatopiony, a wyspa pogrążyła się w wodach Belegaeru. Od tej chwili Andor przestał istnieć, a świat został przemieniony.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Andúnië

Andúnië było jednym z najstarszych i najważniejszych miast Númenoru w Drugiej Erze. Leżało na zachodnim wybrzeżu wyspy, w krainie Andustar, zwrócone ku zachodowi i ku Amanowi. Nazwa Andúnië w języku quenya oznacza Zachód Słońca.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Miasto było główną przystanią Númenorejczyków zwróconych ku Valarom i dawnym tradycjom. W Andúnië mieszkał ród panów Andúnië, spośród których wywodził się Elendil. Gdy w Númenorze narastał bunt przeciw Valarom, mieszkańcy Andúnië pozostawali wierni Przyjaciołom Elfów.

Po Upadku Númenoru Elendil i jego synowie uszli do Śródziemia, gdzie założyli królestwa Arnoru i Gondoru. Wraz z zatopieniem wyspy Andúnië pogrążyło się w wodach Belegaeru.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Angband

Angband był potężną podziemną twierdzą Morgotha w północnym Beleriandzie. Nazwa ta w języku sindarin oznaczała Żelazne Więzienie. Powstał po zniszczeniu Dwóch Lamp, gdy Morgoth powrócił do Śródziemia i umocnił swoją władzę na północy, w pobliżu dawnej warowni Utumno.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Podczas Wojny Potęg Utumno zostało zburzone, a Morgoth pojmany i uprowadzony do Amanu, lecz lochy i podziemia Angbandu nie zostały całkowicie zniszczone. W czasie jego niewoli słudzy Morgotha, wśród nich Sauron, ukrywali się w głębinach twierdzy. Po uwolnieniu i ucieczce z Amanu Morgoth powrócił do Angbandu, odbudował go i wzmocnił, wznosząc nad nim potężne szczyty Thangorodrimu.

W czasie Pierwszej Ery Angband stał się główną siedzibą Morgotha w Beleriandzie. Z jego lochów wyruszały armie orków i innych potworów, a tam także wyhodowano pierwsze smoki. Twierdza była wielokrotnie oblegana przez Eldarów i ich sprzymierzeńców, lecz nie została zdobyta aż do Wojny Gniewu. Wówczas potęga Valarów, Majarów i Eldarów złamała obronę Angbandu, Morgoth został pokonany i wyrzucony poza granice świata, a w wyniku ogromu walk znaczna część Beleriandu została zatopiona w morzu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Angmar

Angmar był królestwem założonym około roku 1300 Trzeciej Ery na północy Śródziemia, po północnej stronie Gór Mglistych. Jego stolicą było Carn Dûm, a ziemie te zamieszkiwali orkowie oraz ludzie z gór Ettenmoors. Władcą Angmaru był Król Czarownic, który w istocie był wodzem Nazgûli i najpotężniejszym sługą Saurona.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Celem powstania Angmaru było osłabienie i zniszczenie północnego królestwa Dúnedainów, Arnoru. Przez wiele stuleci Angmar prowadził wojny przeciw Arnorowi oraz jego następcom, Arthedainowi, Cardolanowi i Rhudaurowi, przyczyniając się do ich upadku. W roku 1974 Trzeciej Ery Arthedain został ostatecznie pokonany, a Fornost zdobyty.

W roku 1975 nadciągnęła pomoc z Gondoru pod wodzą Eärnila oraz wsparcie elfów z Lindonu. W bitwie pod Fornostem wojska Angmaru zostały rozbite, a Król Czarownic zbiegł z pola walki. Po tym zwycięstwie Angmar został zniszczony, a jego potęga na północy przestała istnieć.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. A

Arda

Arda była nazwą świata w języku quenya, używaną przez Wysokie Elfy. Oznaczała Królestwo i odnosiła się do świata, który został pomyślany przez Ilúvatara w Muzyce Ainurów, a następnie urzeczywistniony w Eä i ukształtowany przez Valarów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Arda obejmowała wszystkie krainy zamieszkałe przez Dzieci Ilúvatara, zarówno Śródziemie, jak i Aman z Nieśmiertelnymi Krainami. W jej obrębie znajdowały się morza, lądy i niebiosa, a jej dzieje rozciągały się od Wiosny Ardy aż po kolejne Ery Słońca.

W początkach świata Arda miała inny kształt niż w późniejszych wiekach, a jej przemiany były skutkiem działań Valarów oraz buntów Morgotha. Po Upadku Númenoru i Zmianie Świata jej oblicze zostało odmienione, a Aman został odsunięty poza kręgi Ziemi.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Argonath

Argonath, zwane także Kamiennymi Królami, były dwiema ogromnymi rzeźbami wykutymi w skałach po obu stronach Anduiny, na północ od jeziora Nen Hithoel i wodospadów Rauros. Nazwa Argonath w języku sindarin oznaczała Królewskie Kamienie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Posągi przedstawiały Isildura i Anáriona, synów Elendila i pierwszych władców Gondoru. Zostały wyrzeźbione w żywej skale w roku 1340 Trzeciej Ery z polecenia króla Rómendacila II, aby wyznaczyć północną granicę królestwa i ostrzegać wrogów przed przekroczeniem jego granic. Postacie królów miały uniesione dłonie w geście zatrzymania, a na głowach nosiły korony i hełmy.

Argonath przez długie wieki stanowiły symbol potęgi Gondoru. W Trzeciej Erze przepłynęła obok nich Drużyna Pierścienia, kierując się w dół Anduiny ku Rauros.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A

Armenelos

Armenelos było stolicą Númenoru w Drugiej Erze. Miasto wzniesiono w środkowej części wyspy, u podnóża Meneltarmy, najwyższej góry królestwa. Było siedzibą królów Númenoru i ośrodkiem władzy Dúnedainów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Armenelos uchodziło za miasto wspaniałe i bogate, zwane niekiedy Złotym Armenelosem. W jego murach znajdował się pałac królewski oraz liczne budowle świadczące o potędze i świetności wyspy.

W późniejszych latach Drugiej Ery, gdy Sauron został sprowadzony do Númenoru jako więzień, zdobył wpływy na dworze królewskim i doprowadził do odstępstwa od dawnych tradycji. W Armenelos wzniesiono świątynię ku czci Morgotha, a król Ar-Pharazôn uległ podszeptom Saurona. Wydarzenia te przyczyniły się do buntu przeciw Valarom i ostatecznego Upadku Númenoru, w którym Armenelos zostało zatopione wraz z całą wyspą.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Geography
  3. DoT Roz. A