Głębokie Elf

Głębokie Elfy to określenie Noldorów, jednego z trzech rodów Eldarów. Nazwa ta wiąże się z ich umiłowaniem wiedzy i rzemiosła, którego nauczył ich w Amanie Aulë, zwany Kowalem i Stwórcą Gór.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W Eldamarze Noldorowie szczególnie cenili pracę w kamieniu i metalu. Zapuszczali się w góry, wydobywali cenne kruszce i jako pierwsi odkryli liczne klejnoty ziemi. Słynęli z kunsztu jubilerskiego, a ich wyroby przewyższały blaskiem wszelkie inne dzieła.

Spośród Calaquendich to właśnie Noldorowie powrócili do Śródziemia i odegrali w nim znaczącą rolę po przebudzeniu Ludzi. To wśród nich powstały Silmarile oraz później Pierścienie Władzy. Dzieła te stały się przyczyną wielkich wojen i wydarzeń, które ukształtowały dzieje Pierwszej i Drugiej Ery.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. D

Drúedain

Drúedain, zwani także Drúath, to sindarińska nazwa ludu znanego jako Dzicy Ludzie z Lasu, określanych w języku wspólnym mianem Wosów. Byli to niskiego wzrostu, krępi i silni ludzie zamieszkujący rozległe puszcze Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W Pierwszej Erze część Drúedainów żyła wśród Haladinów w Beleriandzie. Haladinowie nazywali ich Drûgami. W Trzeciej Erze potomkowie tego ludu zamieszkiwali m.in. las Drúadan między Gondorem a Rohanem. Rohirrimowie określali ich mianem Róginów, natomiast orkowie nazywali ich Oghor-hai.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. D

Dorwiniowie

Dorwiniowie byli ludem zamieszkującym zachodni brzeg Morza Rhûn w Trzeciej Erze. Spośród Ludzi Północy stanowili najbardziej na wschód wysuniętą społeczność. Słynęli z wyrobu wybornych win, które cieszyły się uznaniem w wielu krainach Śródziemia. Wino z Dorwinionu było wysoko cenione, także przez elfy, i stało się ważnym towarem handlowym. Dzięki rozległym kontaktom kupieckim Dorwiniowie osiągnęli znaczne bogactwo i utrzymywali wymianę z licznymi ludami Zachodu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. D

Dwimmerlaik

Dwimmerlaik było w Rohanie określeniem stosowanym wobec istot uznawanych za upiorne, czarnoksięskie lub budzące lęk. W języku Rohirrimów słowo to oznaczało widmo lub istotę obdarzoną tajemną mocą i bywało odnoszone przede wszystkim do Upiorów Pierścienia, zwanych w Czarnej Mowie Nazgûlami.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W tradycji i wierzeniach ludu Marki mianem Dwimmerlaik określano również inne zjawy i niespokojne duchy, takie jak Upiory Kurhanów, Umarli z Dunharrow czy widma nawiedzające Martwe Bagna. Z powodu nieufności wobec wszelkich mocy nadprzyrodzonych nazwę tę stosowano niekiedy także wobec elfów z Lothlórien oraz Entów z Fangornu, których Rohirrimowie darzyli lękiem i podejrzliwością.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. D

Krasnoludy

Krasnoludy zostali ukształtowani przez Aulëgo, Kowala Valarów, w Wiekach Ciemności, gdy Melkor władał jeszcze Śródziemiem z Utumno i Angbandu. Aulë stworzył Siedmiu Ojców Krasnoludów, czyniąc ich krzepkimi, wytrzymałymi na ogień i mróz, odpornymi na trudy i obdarzonymi wielką siłą woli. Byli niżsi od ludzi, lecz silnej budowy, długobrodzi i długowieczni, dożywający około dwustu pięćdziesięciu lat, choć śmiertelni i podatni na śmierć w boju. Otrzymali własny język, khuzdul, w którym Aulë nosił imię Mahal, a oni sami nazywali się Khazâd. Język ten był pilnie strzeżoną tajemnicą ich ludu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Choć ukształtowani przez Aulëgo, prawdziwe życie otrzymali z woli Ilúvatara, który uświęcił dzieło Valara, lecz postanowił, że Krasnoludowie obudzą się dopiero po Pierworodnych. Przez długie wieki spali ukryci w kamiennych komnatach, aż nadszedł czas ich przebudzenia. Każdy z Ojców założył później wielką siedzibę pod górami Śródziemia. Najstarsze znane królestwa to Belegost i Nogrod w Górach Błękitnych oraz Khazad-dûm w Górach Mglistych, dom Durina Nieśmiertelnego.

Krasnoludowie byli mistrzami kamienia i metalu. W Belegoście wykuto pierwsze kolczugi z połączonych pierścieni, a w Nogrodzie działał Telchar, najsławniejszy z ich kowali. Zbudowali dla Thingola Menegroth, Tysiąc Jaskiń w Doriacie. W czasie wojen z Morgothem walczyli u boku Elfów, a król Azaghâl z Belegostu zranił Glaurunga w Bitwie Nieprzeliczonych Łez. Jednak pragnienie Silmarilu doprowadziło krasnoludów z Nogrodu do zabójstwa Thingola i splądrowania Menegrothu.

Po zatopieniu Beleriandu wielu Krasnoludów przeniosło się do Khazad-dûm, które w Drugiej Erze stało się najwspanialszą z ich siedzib. Handlowali z elfami z Eregionu i wydobywali mithril. Otrzymali siedem Pierścieni Władzy, lecz nie poddali się woli Saurona tak jak ludzie. W Trzeciej Erze, po przebudzeniu Balroga w roku 1980, opuścili Khazad-dûm, odtąd zwaną Morią.

Część Ludu Durina osiedliła się w Ereborze, inne rody w Górach Szarych i Żelaznych Wzgórzach. Smoki zniszczyły ich siedziby na północy, a Smaug Złoty zdobył Erebor w roku 2770. Wojna Krasnoludów z Orkami zakończyła się zwycięstwem pod Azanulbizar, lecz przyniosła wielkie straty. W roku 2941 Thorin Dębowa Tarcza podjął wyprawę, w której zginął Smaug, a Erebor został odzyskany. Po nim rządził Dáin II Żelazna Stopa, poległy w roku 3019 w bitwie pod Dale.

W Czwartej Erze królestwo pod Górą trwało pod władzą Thorina III. Gimli, syn Glóina, założył kolonię w Błyszczących Jaskiniach w Helmowym Jarze i władał nimi przez wiele lat. O dalszych losach Krasnoludów niewiele wiadomo; ich liczba malała, lecz pamięć o ich kunszcie, wytrwałości i dumie przetrwała w dziejach Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. D

Dunlendingowie

Dunlendingowie byli ludem zamieszkującym w Drugiej Erze doliny u podnóża Gór Białych, zanim do Śródziemia przybyli Dúnedainowie i utworzyli królestwa Gondoru i Arnoru. Wedle przekazów był to wysoki, ciemnowłosy lud, który przez wiele stuleci rozwijał własną kulturę i wznosił kamienne warownie. Z czasem ich dawna potęga zanikła, a potomkowie tego ludu znani byli jako Dunlendingowie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Część z nich pozostała w Dunharrow i weszła w związki z Gondorem, inni powędrowali na północ i osiedlili się w Bree, lecz większość wycofała się na wzgórza i równiny Dunlandu, gdzie żyła jako plemienny lud pasterski. Zachowali własny język i wojowniczy charakter, lecz w oczach sąsiadów uchodzili za lud barbarzyński. W dwudziestym szóstym wieku Trzeciej Ery, gdy Gondor przekazał Rohirrimom prowincję Calenardhon, Dunlendingowie uznali ją za swoją i odtąd trwała między nimi wrogość. W roku 2758 Dunlending Wulf poprowadził najazd na Rohan i odniósł zwycięstwo, lecz w następnym roku Rohirrimowie odzyskali kraj, a Wulf zginął.

W późniejszych czasach Dunlendingowie zawarli przymierze z Sarumanem z Isengardu. W jego wojsku walczyli u boku Uruk-hai, a wśród sług Sarumana byli także półorkowie, w których krwi mieszały się cechy ludzi i orków. Podczas Wojny o Pierścień Dunlendingowie wzięli udział w bitwie pod Rogatym Grodem w Helmowym Jarze, gdzie zostali pokonani przez Rohirrimów. Ci, którzy przeżyli, poddali się i przyrzekli, że nie powstaną więcej przeciwko mieszkańcom Rohanu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. D

Dúnedainowie

Dúnedainowie, zwani Ludźmi Westernesse, byli potomkami Edainów z Pierwszej Ery. Na początku Drugiej Ery Valarowie obdarzyli ich wyspą położoną na Morzu Zachodnim między Śródziemiem a Nieśmiertelnymi Krainami. Kraina ta nosiła nazwę Númenor. Dúnedainowie z Númenoru stali się ludem potężnym i wysoko rozwiniętym, lecz w roku 3319 Drugiej Ery ich wyspa została zatopiona, a świat przemieniony. Zagładę przetrwali jedynie nieliczni, wśród nich Czarni Númenorejczycy, którzy wcześniej osiedlili się w Umbarze, oraz Wierni, zwani Elendilami.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Elendil Wysoki wraz z synami Isildurem i Anárionem przybył do Śródziemia na dziewięciu okrętach i założył dwa królestwa Dúnedainów: Arnor na północy oraz Gondor na południu. W Arnorze pierwszym miastem było Annúminas, w Gondorze zaś Osgiliath. Przez pewien czas oba królestwa rozwijały się w pokoju, lecz potęga Saurona ponownie wzrosła w Mordorze. W odpowiedzi zawarto sojusz elfów i ludzi, zwany Ostatnim Sojuszem. Gil-galad i Elendil poprowadzili swoje wojska przeciw Sauronowi. W bitwie polegli Gil-galad, Elendil i Anárion, lecz Isildur odciął Jedyny Pierścień z ręki Saurona, a jego cielesna postać została zniszczona.

W drugim roku Trzeciej Ery Isildur zginął na Polach Gladden, a Pierścień zaginął w nurcie Anduiny. Arnor z czasem rozpadł się i w 1975 roku Trzeciej Ery upadło jego ostatnie miasto. Od tej pory na północy potomkowie królów byli jedynie wodzami, zwanymi Strażnikami Północy. Gondor przetrwał dłużej, lecz linia królewska wygasła i władzę objęli Namiestnicy.

W ciągu Trzeciej Ery Dúnedainowie toczyli liczne wojny z Easterlingami, Haradrimami, Wariagami z Khandu, orkami i innymi wrogami, a potęga Saurona stopniowo się odradzała w Mordorze. Ostateczna konfrontacja nastąpiła w Wojnie o Pierścień. Wśród Dúnedainów północy przewodził Aragorn, syn Arathorna, dziedzic Isildura. Znany był także jako Estel w Rivendell i Thorongil w służbie Gondoru. W czasie wojny walczył pod Helmowym Jarem, w Pelargirze, na Polach Pelennoru i przed Czarną Bramą.

Po zwycięstwie został koronowany jako król Elessar Telcontar i zjednoczył Arnor oraz Gondor w jedno królestwo. Poślubił Arwenę Undómiel, córkę Elronda, i jako król Dúnedainów panował w początkach Czwartej Ery, przywracając pokój i odnowę w Krainach Zachodnich.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. D

Eglath

Eglath to nazwa nadana części Telerich w czasie Wielkiej Wędrówki Elfów w Wiekach Gwiazd. Gdy Elwë Singollo zaginął w lesie Nan Elmoth w Beleriandzie, uległszy czarowi Meliany, wielu z jego ludu przez długi czas poszukiwało swego króla. Ostatecznie Teleri obrali na wodza jego brata Olwëgo i ruszyli dalej ku Zachodowi, do Nieśmiertelnych Krain.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Część jednak pozostała w Beleriandzie z wierności Elwëmu i nie opuściła Nan Elmoth. Tych elfów nazwano Eglath, co w języku sindarińskim znaczyło ‘Lud Opuszczony’. Byli oni odłączeni od swego rodu, który dotarł do Amanu.

Po latach Elwë powrócił do swego ludu, przyjmując imię Elu Thingol, Król Szary Płaszcz. Wraz z nim przybyła Meliana, Maja, która została jego małżonką. Od tej pory Eglath stali się znani jako Sindarowie, czyli Szare Elfy, i pod panowaniem Thingola stworzyli w Beleriandzie potężne królestwo Doriath, należące do najznamienitszych w Śródziemiu w czasach gwiezdnych.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. E

Edhil

Edhil było sindarińskim określeniem elfów. W dialektach elfickich istniały różne nazwy używane przez poszczególne ludy na oznaczenie własnego rodu, jednak w języku Sindarów słowo Edhil stanowiło ogólne miano elfów jako całej rasy.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E

Edainowie

Edainowie byli najznakomitszymi spośród Ludzi Pierwszej Ery. Przybyli ze Wschodu do Beleriandu, gdzie Wysokie Elfy założyły swoje królestwa, i jako pierwsi z ludzi wkroczyli do tych ziem. Dzielili się na trzy rody, które weszły do Beleriandu pod wodzą Bëora, Haldada i Maracha, a później znane były jako Trzy Rody Edainów. Noldorowie nazywali ludzi Atani, czyli Drugorodzonymi, w odróżnieniu od elfów, Pierworodnych Dzieci Ilúvatara. W języku Sindarów przyjęła się forma Edain i pod tym imieniem lud ten znany jest w dziejach Beleriandu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Ród Bëora jako pierwszy spotkał Noldorów i cieszył się ich szczególną przychylnością. Ludzie tego rodu byli podobni do Noldorów postawą i obyczajami; mieli ciemne włosy i szare oczy, byli bystrzy, wytrwali i chętni do nauki. Drugi ród stanowili Haladinowie, zwani także Ludem Haleth byli ludem leśnym, mniej licznym i niższym wzrostem od pozostałych. Trzeci ród, Dom Hadora, był najliczniejszy jego członkowie odznaczali się złotymi włosami i niebieskimi oczami.

Wśród Edainów zrodziło się wielu bohaterów. Hador Lórindol został panem Dor-lóminu. Húrin zwany Niezłomnym wsławił się w bitwach przeciw Morgothowi. Jego syn Túrin Turambar nosił Smoczy Hełm z Dor-lóminu i władał czarnym mieczem Gurthangiem, którym zabił Glaurunga, Ojca Smoków. Do największych czynów ludzi należał czyn Berena, który wraz z Lúthien Tinúviel zdobył Silmaril z Żelaznej Korony Morgotha.

W dziejach zapisano także związki Edainów z elfami. Tuor poślubił Idril, córkę Turgona z Gondolinu; z ich rodu pochodził Eärendil Żeglarz, który poślubił Elwingę i poniósł Silmaril przez morza na okręcie Vingilot. W Wojnie Gniewu Eärendil pokonał Ancalagona Czarnego.

Po upadku Morgotha resztki Edainów zostały wynagrodzone przez Valarów za wierność i cierpienia. Otrzymali wyspę Númenor na Morzu Zachodnim, gdzie stali się znani jako Dúnedainowie, Ludzie Zachodu. Obdarzeni długim życiem i wielką mądrością, uchodzili w Drugiej Erze za najpotężniejszych spośród ludzi Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. E