Easterlingowie

Easterlingowie byli ludami Wschodu, wywodzącymi się z krain leżących na wschód od Śródziemia, przede wszystkim z Rhûnu. W Pierwszej Erze Słońca część Ludzi pozostała na Wschodzie i żyła pod cieniem Morgotha, popadając w jego służbę. Tych ludzi nazwano Easterlingami. Niektórzy z nich przybyli do Beleriandu i weszli w sojusz z Elfami, lecz wielu okazało się niewiernych.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W Bitwie Nieprzeliczonych Łez Ulfang Czarny i jego synowie Ulfast, Ulwarth i Uldor zdradzili sprzymierzonych z nimi Elfów, zwracając się przeciw nim w środku bitwy i atakując ich od tyłu, co przesądziło o klęsce wojsk Eldarów i Edainów. Nie wszyscy jednak Easterlingowie dopuścili się zdrady. Bór i jego synowie Borlad, Borlach i Borthand pozostali wierni i polegli, walcząc po stronie Elfów.

W późniejszych wiekach Easterlingowie wielokrotnie sprzymierzali się z Mrocznym Władcą lub jego sługą Sauronem i prowadzili wojny przeciw potomkom Edainów. W Trzeciej Erze wśród ludów Rhûnu znajdowali się między innymi Balchothowie oraz Woźnice, którzy najeżdżali Gondor. Inne plemiona ze Wschodu walczyły u boku Saurona w Wojnie o Pierścień. Na Polach Pelennoru liczne zastępy Easterlingów, ciężkozbrojnych i uzbrojonych w wielkie topory, stawiły zacięty opór wojskom Zachodu i poniosły tam wielkie straty.

Po upadku Saurona i zburzeniu Barad-dûr władza Ciemnej Mocy nad ludami Wschodu została złamana. W Czwartej Erze, za panowania króla Elessara, zawarto pokój z Easterlingami, a stosunki między Gondorem a krainami Rhûnu i Haradu uległy uspokojeniu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. E

Elfy Wschodu

We wczesnych czasach, po Przebudzeniu nad jeziorem Cuiviénen, wszystkie Elfy zamieszkiwały wschodnie krainy Śródziemia. Gdy Oromë, myśliwy spośród Valarów, odnalazł je i wezwał do wyruszenia na Zachód, część Elfów odpowiedziała na to wezwanie i podjęła Wielką Wędrówkę ku Amanowi. Ci, którzy wyruszyli, zostali nazwani Eldarami i później byli określani jako Elfy Zachodnie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Elfy, które odmówiły udziału w Wielkiej Wędrówce i pozostały na Wschodzie, nazwano Avari, co w języku elfów znaczy „niechętni”. W późniejszych przekazach określano je także mianem Elfów Wschodnich, odróżniając je od Eldarów, którzy dotarli do Beleriandu i Amanu. Avari przez długie wieki żyli w rozproszeniu na rozległych obszarach Śródziemia, z dala od światła Drzew Valinoru i od głównych dziejów Eldarów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E

Eldalië

Eldalië było określeniem używanym wobec tych Elfów, które w czasach Gwiazd przyjęły wezwanie Valarów i wyruszyły w Wielką Wędrówkę z Cuiviénen ku Amanowi. Nazwa ta oznacza Lud Eldarów i odnosi się do tych, którzy podjęli drogę ku Nieśmiertelnym Krainom, odróżniając ich od Avarich, którzy pozostali na Wschodzie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Do Eldalië należały Trzy Rody: Vanyarowie, Noldorowie i Teleri. Ich dzieje, wędrówka oraz czyny w Amanie i w Śródziemiu stanowią główną część opowieści o Eldarach przekazywanych w pieśniach i kronikach.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E

Eldarowie

Eldarowie byli tymi spośród Elfów, którzy przyjęli wezwanie Valarów i wyruszyli w Wielką Wędrówkę ku Zachodowi. Imię to nadał im Oromë, gdy odnalazł Elfy nad jeziorem Cuiviénen w czasach Gwiazd; w języku quenya znaczy ono „Lud Gwiazd”. Początkowo odnosiło się do wszystkich Elfów, lecz z biegiem czasu utrwaliło się jako określenie tych, którzy podjęli wędrówkę ku Amanowi, w odróżnieniu od Avarich, „Opornych”, którzy pozostali na Wschodzie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Eldarowie dzielili się na trzy rody: Vanyarów, Noldorów i Telerich. W czasie długiej i niebezpiecznej wędrówki część z nich zatrzymała się po drodze i nie dotarła do Amanu; nazywano ich Umanyarami, czyli tymi, którzy nie pochodzili z Amanu. Do tej grupy zaliczano między innymi Sindarów oraz Nandorów, w tym Laiquendich i Falathrimów. Ci natomiast, którzy osiągnęli kres podróży, zamieszkali w Eldamarze w Amanie, gdzie w blasku Dwóch Drzew wznieśli swe miasta i osiągnęli najwyższy rozkwit.

Dzieje Eldarów obejmują zarówno czasy szczęścia w Amanie, jak i powrót części Noldorów do Śródziemia oraz ich długą wojnę z Morgothem w Beleriandzie. W opowieściach zapisanych w kronikach Elfów, a zwłaszcza w przekazach zawartych w Quenta Silmarillion, czyny Eldarów stanowią zasadniczą część historii Pierwszej Ery oraz późniejszych dziejów Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. E

Elfy Kowale

Elfimi kowalami nazywano Noldorów z Eregionu, którzy w Drugiej Erze zamieszkiwali krainę położoną na zachód od Gór Mglistych. W sindarinie zwano ich Gwaith-i-Mírdain, co oznacza Lud Kowali Klejnotów. Słynęli z niezwykłej biegłości w rzemiośle i wiedzy przekazanej im w Amanie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

To właśnie Gwaith-i-Mírdain wykuli Pierścienie Władzy, które odegrały decydującą rolę w dziejach Drugiej i Trzeciej Ery. Ich dzieło, powstałe przy udziale Saurona, stało się źródłem późniejszych wojen i nieszczęść w Śródziemiu. W późniejszych czasach ludzie i krasnoludowie wspominali elfich kowali jako rasę minioną, której kunszt i potęga należały do dawnych dni.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E

Elendili

Elendili, zwani Wiernymi lub Przyjaciółmi Elfów, byli tymi spośród Númenorejczyków, którzy pozostali wierni Valarom i przyjaźni z Eldarami w czasach, gdy w Númenorze narastał bunt przeciwko Potęgom Zachodu. Odrzucili politykę królów, którzy zwrócili się ku pysze i otwartej wrogości wobec Nieśmiertelnych Krain.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Gdy Ar-Pharazôn wyruszył z wielką flotą przeciw Amanowi, a Númenor został zatopiony w roku 3319 Drugiej Ery, Elendili ocaleli. Dziewięć okrętów pod wodzą Elendila i jego synów, Isildura i Anáriona, zostało uniesionych przez burzę i doprowadzonych do wybrzeży Śródziemia.

W Śródziemiu Elendil założył na północy królestwo Arnoru, a jego synowie utworzyli na południu królestwo Gondoru. Od nich wywodzili się Dúnedainowie Śródziemia, a imię Elendili stało się określeniem tych, którzy zachowali wierność dawnym tradycjom Númenoru i przyjaźń z elfami.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. E

Engwar

Gdy Ludzie po raz pierwszy pojawili się w Śródziemiu, Elfy spoglądały na nich ze zdumieniem. W porównaniu z Pierworodnymi Ludzie wydawali się rasą kruchą, podatną na chłód, głód, choroby i starość. Avari ze Wschodu uczyli ich wielu umiejętności potrzebnych do przetrwania, lecz mimo to Elfy dostrzegały, jak szybko przemija ich życie. Zanim zdążyły w pełni poznać człowieka, ten często umierał, dotknięty wiekiem lub chorobą.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Szczególne przerażenie budziły wśród Elfów choroby, które nawiedzały Ludzi i szerzyły się wśród nich z niszczącą siłą. Elfy nie znały podobnych plag i nie podlegały takim cierpieniom ciała. Z litości nad losem Drugorodnych niektóre z Elfów nazywały Ludzi mianem Engwar, co w ich języku oznaczało „chorowici”.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. Sociology
  3. DoT Roz. E

Elfy

Elfowie, zwani przez siebie Quendi, byli Pierworodnymi Dziećmi Ilúvatara. Przebudzili się nad jeziorem Cuiviénen w czasie, gdy Varda rozpaliła gwiazdy nad Śródziemiem, dlatego od początku umiłowali światło gwiazd i czcili Vardę, Elentári, Królową Gwiazd. Byli nieśmiertelni, dopóki trwała Arda, wolni od chorób i starości, choć mogli zginąć od broni, ognia lub z wielkiego żalu. Wzrastali w mądrości i pięknie z upływem lat, a w ich oczach jaśniało światło, które ujrzeli w godzinie przebudzenia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Gdy Valarowie pokonali Melkora w Utumno, wezwali elfów do Amanu. Ci, którzy podjęli Wielką Wędrówkę na Zachód, zostali nazwani Eldarami, a ci, którzy pozostali, Avari. Wśród Eldarów wyróżniano trzy rody: Vanyarów pod wodzą Ingwëgo, Noldorów, których królem był Finwë, oraz Telerich, którym przewodził Elwë. Nie wszyscy Teleri dotarli do Amanu; część z nich pozostała w Beleriandzie jako Sindarowie, Nandorowie i inne odłamy.

W Amanie Eldarowie zamieszkali w Eldamarze. Vanyarowie i Noldorowie zbudowali Tirion na wzgórzu Túna, a Teleri założyli Alqualondë, Przystań Łabędzi. W Śródziemiu Sindarowie stworzyli królestwo Doriathu ze stolicą w Menegroth, a później Noldorowie powrócili do Beleriandu, ścigając Morgotha po kradzieży Silmarilów. W wyniku buntu Fëanora doszło do pierwszego bratobójstwa w Alqualondë. Wojna o Silmarile przyniosła zagładę wielu królestw elfów, a po Wojnie Gniewu Beleriand został zatopiony.

W Drugiej Erze elfowie utrzymywali królestwa w Lindonie pod panowaniem Gil galada, w Eregionie, gdzie Gwaith i Mírdain wykuwali Pierścienie Władzy, oraz w leśnych krainach. Po zdradzie Saurona i wojnie z nim wielu z nich schroniło się w Imladris pod wodzą Elronda. W Ostatnim Przymierzu Elfów i Ludzi Gil galad poległ, a potęga elfów w Śródziemiu zaczęła słabnąć.

W Trzeciej Erze istniały jeszcze Lindon, Imladris, Lothlórien i Leśne Królestwo. Elfowie uczestniczyli w Wojnie o Pierścień, po której, wraz ze zniszczeniem Jedynego Pierścienia, zakończyła się ich epoka w Śródziemiu. W Czwartej Erze większość z nich odpłynęła na Zachód Szarymi Statkami Círdana, udając się Prostą Drogą do Amanu, a ich obecność w Śródziemiu stała się jedynie wspomnieniem dawnych dni.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E

Eorlingowie

Eorlingowie byli ludem Rohirrimów, zamieszkującym w Trzeciej Erze ziemie na północ od Gór Białych, zwane Rohanem. Nazwa ta oznaczała „synów Eorla” i wywodziła się od Eorla Młodego, pierwszego króla tego ludu. Rohirrimowie nazywali siebie Eorlingami na jego cześć, podkreślając w ten sposób ciągłość królewskiego rodu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Eorl Młody wsławił się ujarzmieniem Mearasów, najszlachetniejszych spośród koni, oraz zwycięstwem nad Ludźmi Wschodu. Po otrzymaniu od namiestnika Gondoru prowincji Calenardhon jego lud osiadł w tej krainie, która odtąd nosiła nazwę Rohan. Królowie Rohanu przez blisko pięć stuleci wywodzili się z rodu Eorla, a miano Eorlingów stało się określeniem całego ludu wiernego tej dynastii.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E

Erusën

Erusën to określenie w języku elfów oznaczające „Dzieci Eru”. Nazwą tą obejmowano dwie rasy stworzone przez Eru Ilúvatara: elfy i ludzi. Zgodnie z tradycją elficką zostały one powołane do istnienia przez Eru i obdarzone życiem mocą Niezniszczalnego Płomienia, dlatego uznawano je za Jego dzieci.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Sociology
  2. DoT Roz. E