Istari
Istari byli zakonem pięciu wysłanników wysłanych do Śródziemia przez Valarów około roku 1000 Trzeciej Ery. W swej pierwotnej naturze należeli do rzędu Majarów – duchów stworzonych przed ukształtowaniem Ardy – jednak zostali dobrowolnie „wcieleni” w postacie starców, podlegające ograniczeniom ciała, zmęczeniu i śmierci¹. Celem tej inkarnacji było uniemożliwienie im sprawowania władzy przez dominację i przymus.
Istari przybyli do Szarych Przystani na Zachodzie Śródziemia, gdzie zostali powitani przez Círdana Szkutnika. Ich misją było wspieranie Wolnych Ludów w oporze wobec odradzającej się potęgi Saurona, wyłącznie za pomocą rady, przykładu i moralnego autorytetu, a nie jawnej mocy duchowej².
Natura i ograniczenia posłannictwa
Zgodnie z decyzją Valarów Istari nie mogli ujawniać pełni swej mocy ani narzucać swej woli Ludom Śródziemia. Mieli inspirować do działania, jednoczyć sprzymierzeńców i wzmacniać nadzieję w czasach upadku. Zakaz ten stanowił fundamentalny element ich misji i był bezpośrednią reakcją na wcześniejsze katastrofy wynikające z dominacji potężnych bytów nad wolnymi istotami³.
Symbolami ich urzędu były laski oraz szaty o odmiennych barwach, które w tradycji Trzeciej Ery stały się znakami ich tożsamości i funkcji.
Członkowie Zakonu Istari
Do grona Istari należeli:
- Gandalf (Olórin, Mithrandir) – najskromniejszy, lecz ostatecznie najskuteczniejszy z wysłanników. Uczeń Nienny i Lóriena, obdarzony przez Círdana Pierścieniem Ognia (Naryą). Odegrał kluczową rolę w zjednoczeniu Wolnych Ludów i doprowadzeniu do zniszczenia Jedynego Pierścienia⁴.
- Saruman (Curunír) – początkowo najpotężniejszy z Zakonu i przewodniczący Białej Rady. Jego upadek, spowodowany pychą i pragnieniem władzy, stanowi najpełniejsze zaprzeczenie istarskiego posłannictwa⁵.
- Radagast (Aiwendil) – związany z Yavanną, poświęcił się światu przyrody. Choć nie zdradził misji, w znacznej mierze oddalił się od jej głównego celu, koncentrując się na ochronie zwierząt i roślin⁶.
- Alatar oraz Pallando – zwani Ithryn Luin, „Błękitnymi Czarodziejami”. Wysłani na Wschód Śródziemia, pozostają postaciami najbardziej enigmatycznymi. W późniejszych pismach Tolkien sugerował, że ich działalność mogła osłabić wpływy Saurona poza znanym światem Zachodu⁷.
Znaczenie Istari w strukturze legendarium
Istari stanowią unikatowy przykład połączenia teologii i etyki w mitologii Tolkiena. Ich misja opiera się na paradoksie: im większa moc duchowa, tym większe samoograniczenie. Sukces Gandalfa i porażka Sarumana ukazują, że zwycięstwo nad złem nie wynika z siły, lecz z wierności powierzonemu zadaniu oraz szacunku dla wolnej woli innych istot⁸.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The Istari”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Rings of Power and the Third Age”.
- J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. III–VI.
- Tamże; Unfinished Tales.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales.
- J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring.
- Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
