Falas

Falas – nadmorskie królestwo elfów Sindarów (Szarych Elfów) w zachodnim Beleriandzie, istniejące w Pierwszej Erze. Stanowiło główną siedzibę Falathrimów, odłamu Telerich szczególnie związanego z morzem, którzy jako pierwsi spośród Eldarów rozwinęli w Śródziemiu sztukę żeglugi i budowy statków¹. Władcą Falas był Círdan Żeglarz (Nowë), jeden z najstarszych elfów Ardy i najważniejszy przedstawiciel tradycji morskiej w legendarium Tolkiena.

Położenie i struktura polityczna

Kraina Falas rozciągała się wzdłuż zachodniego wybrzeża Beleriandu, nad Wielkim Morzem (Belegaer). Jej nazwa, wywodząca się z języka sindarińskiego, oznacza po prostu „wybrzeże”². W przeciwieństwie do scentralizowanych królestw elfickich, takich jak Doriath czy Gondolin, Falas miało charakter policentryczny – jego życie polityczne i gospodarcze koncentrowało się wokół portowych miast.

Głównymi ośrodkami były:

Brithombar – położony bliżej ujścia Sirionu,
Eglarest – bardziej na północ, u podnóża Ered Lómin.

Oba miasta pełniły funkcję portów, centrów rzemiosła stoczniowego oraz punktów kontaktowych między Eldarami a Wielkim Morzem³.

Falathrimowie i znaczenie kulturowe

Falathrimowie, jako morski lud Telerich, wyróżniali się spośród innych Sindarów swoją otwartością na morze i Zachód. To właśnie w Falas po raz pierwszy w Śródziemiu opanowano budowę pełnomorskich statków, co miało fundamentalne znaczenie dla późniejszych dziejów elfów, w tym dla ucieczek przed zagładą Beleriandu oraz dla ustanowienia Szarych Przystani w Drugiej Erze⁴.

Círdan, jako władca Falas, łączył funkcje polityczne z rolą strażnika pamięci i tradycji. Jego królestwo pozostawało w dobrych relacjach zarówno z Doriathem Thingola, jak i z Noldorami przybyłymi do Beleriandu.

Upadek Falas w Wojnie o Klejnoty

Podczas Wojny o Silmarile Falas długo opierało się ekspansji Morgotha, częściowo dzięki swojemu położeniu oraz ochronie zapewnianej przez flotę elficką. Ostatecznie jednak, w późnej fazie Pierwszej Ery, siły Angbandu zdołały zniszczyć zarówno Brithombar, jak i Eglarest⁵.

Zagłada miast nie oznaczała jednak unicestwienia ludu Falathrimów. Dzięki statkom Círdana znaczna część mieszkańców została ewakuowana na Wyspę Balar, która stała się jednym z ostatnich bastionów Wolnych Ludów na zachodzie Beleriandu.

Dziedzictwo Falas po Upadku Beleriandu

Po Wojnie Gniewu i zatopieniu Beleriandu Falas przestało istnieć jako byt geograficzny. Ocalali Falathrimowie pod wodzą Círdana osiedlili się w Lindonie, gdzie założyli Mithlond – Szare Przystanie, które w Drugiej i Trzeciej Erze stały się główną bramą elfów do Amanu⁶.

W tym sensie Falas uznaje się za prekursora elfiej kultury morskiej Śródziemia, a jego dziedzictwo przetrwało w instytucji Przystani, statkach odpływających na Zachód oraz w samej postaci Círdana, obecnego w dziejach Ardy od Pierwszej aż po początek Czwartej Ery.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Sindar”.
Tamże; por. także The Grey Annals.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Return of the Noldor”.
J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „Círdan”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Ruin of Beleriand”.
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A i B.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings (Appendices).
Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. XI: The War of the Jewels.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, A Question of Time.