Dusza Zewnętrzna i Kosmiczna Walka Dobra ze Złem w Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena

Mit kosmicznej walki i augustyńska wizja zła u J.R.R. Tolkiena W mitologiach i eposach wielu kultur świata odnajdujemy opowieści o kosmicznej konfrontacji dobra i zła, w której los świata zawisa na włosku, a siły światła – pozornie skazane na zagładę – stają wobec przeważających zastępów mroku. Ten uniwersalny schemat narracyjny,…

Aby przeczytać dalszą część artykułu, potrzebna jest aktywna prenumerata. Możesz wykupić ją TUTAJ

Finarfin

Finarfin

Finarfin był elfickim władcą Eldarów w Amanie oraz trzecim synem Finwëgo, Najwyższego Króla Noldorów, i jego drugiej małżonki Indis z rodu Vanyarów. Był młodszym bratem Fingolfina oraz przyrodnim bratem Fëanora. Dzięki pochodzeniu po matce łączył w sobie cechy dwóch rodów Calaquendi: Noldorów i Vanyarów, co miało istotny wpływ na jego postawę etyczną i polityczną¹.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Małżeństwo i potomstwo

Finarfin poślubił Eärwen, księżniczkę Telerich z Alqualondë, córkę Olwëgo, Pana Telerich. Z tego związku narodziło się pięcioro dzieci, które odegrały znaczącą rolę w dziejach Pierwszej i Drugiej Ery:

  • Finrod Felagund – król Nargothrondu, jeden z najwybitniejszych władców Noldorów w Beleriandzie,
  • Orodreth – późniejszy władca Nargothrondu,
  • Angrod i Aegnor – książęta noldorscy, którzy polegli w wojnach z Morgothem,
  • Galadriela – jedna z najpotężniejszych i najdłużej żyjących elfek w dziejach Ardy².

Postawa wobec buntu Noldorów

Po śmierci Finwëgo i kradzieży Silmarili przez Morgotha Finarfin, podobnie jak jego bracia, początkowo poparł decyzję o wyprawie przeciwko Mrocznemu Władcy. Jednak Rzeź w Alqualondë, dokonana przez Fëanora i jego stronników na Telerich, stanowiła dla niego moment przełomowy. Z uwagi na więzy rodzinne z Telerimi oraz sprzeciw wobec bratobójczej przemocy, Finarfin odrzucił dalszy udział w wyprawie, zawrócił do Tirionu i publicznie podporządkował się wyrokowi Valarów³.

W konsekwencji tego wyboru Finarfin został ustanowiony Najwyższym Królem Noldorów w Eldamarze, obejmując zwierzchnictwo nad tymi, którzy pozostali w Amanie. Jego decyzja była w tradycji elfickiej interpretowana jako akt pokory, mądrości i wierności pierwotnemu porządkowi Ardy⁴.

Udział w Wojnie Gniewu

U schyłku Pierwszej Ery, gdy Valarowie zdecydowali się podjąć bezpośrednią interwencję przeciwko Morgothowi, Finarfin poprowadził część Noldorów z Amanu do Śródziemia jako uczestnik Wojny Gniewu. Choć źródła nie opisują szczegółowo jego indywidualnych czynów militarnych, jego obecność podkreślała jedność Eldarów w obliczu ostatecznej walki z Mrocznym Władcą⁵.

Po zwycięstwie nad Morgothem Finarfin powrócił do Amanu, gdzie kontynuował panowanie w Eldamarze, pozostając symbolem ciągłości władzy Noldorów, niezwiązanej z buntem ani wygnaniem.

Znaczenie w legendarium

Finarfin zajmuje w mitologii Tolkiena pozycję postaci kontrastowej wobec Fëanora: uosabia rozwagę, lojalność wobec Valarów oraz etos władzy opartej na odpowiedzialności, a nie na żądzy zemsty. Jego decyzje miały dalekosiężne konsekwencje, zarówno dla zachowania Noldorów w Amanie, jak i dla losów jego potomków w Śródziemiu⁶.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Sauron

Sauron – Maia z rodu Aulëgo, jeden z najpotężniejszych duchów Śródziemia, w legendarium J.R.R. Tolkiena. Początkowo wierny Aulëmu, uległ Melkorowi i został jego głównym sługą oraz namiestnikiem Angbandu w Pierwszej Erze. Po upadku Morgotha ukrył się, lecz w V wieku Drugiej Ery powrócił jako Annatar, „Dawca Darów”, zwodząc elfickich kowali Eregionu i nakłaniając ich do wykuwania Pierścieni Władzy. Sam stworzył Jedyny Pierścień w Orodruinie, aby podporządkować sobie ich moc.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W czasie wojny z elfami (1693–1700 D.E.) spustoszył Eregion, lecz został odparty przez Númenorejczyków. Później, pojmany i uprowadzony na Númenor (3262 D.E.), doprowadził do upadku wyspy, psując serca jej królów i ludzi. Zniszczenie Númenoru odebrało mu zdolność przybierania pięknej postaci, a jego duch powrócił do Mordoru, gdzie odbudował Barad-dûr.

Podczas wojny Ostatniego Sojuszu został pokonany i utracił Pierścień, który odciął mu Isildur. Choć nie zginął, przez wieki trwał jako duch, aż w Trzeciej Erze powrócił najpierw w Dol Guldur jako Nekromanta, a od 2941 D.E. otwarcie działał w Mordorze, odbudowując swoją twierdzę i przygotowując wojnę.

W Wojnie o Pierścień (3018–3019 T.E.) był Panem Nazgûli, orków i ludów Wschodu i Południa. Jego symboliczna postać znana była jako Oko Saurona, czuwające nad Śródziemiem. Został ostatecznie unicestwiony w roku 3019 T.E., gdy Frodo Baggins i Samwise Gamgee doprowadzili do zniszczenia Jedynego Pierścienia w ogniu Góry Przeznaczenia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Skinbark

Skinbark (sind. Fladrif) – ent z Lasu Fangorn, jeden z trzech najstarszych przedstawicieli swego rodzaju, obok Drzewca i Wrzosobrodego. Z wyglądu przypominał brzozę. W czasach wzrostu potęgi Sarumana mieszkał na zachód od Isengardu, gdzie został napadnięty i zraniony przez orków. Od tego czasu schronił się na najwyższych wzgórzach Fangornu i nie wziął udziału w marszu Entów na Isengard podczas Wojny o Pierścień.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Snowmane

Snowmane (pol. Śnieżnogrzywa) – koń z rodu Mearas, wierzchowiec króla Théodena z Rohanu podczas Wojny o Pierścień. Był uważany za najwspanialszego konia króla i wiernie towarzyszył mu w bitwach.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W 3019 roku Trzeciej Ery niósł Théodena podczas bitwy pod Rogatym Grodem, a następnie na Polach Pelennoru. Tam obaj polegli – Snowmane został śmiertelnie raniony przez Czarnoksiężnika-Króla Angmaru, a upadając, przygniótł swojego pana. Po bitwie Rohirrimowie usypali mu kurhan u stóp bram Minas Tirith, nazwany „Kurhanem Śnieżnogrzywej”.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Smaug the Golden

Smaug Złoty – smok z Ereboru, najpotężniejszy przedstawiciel swego rodzaju w Trzeciej Erze. Był ogromnym ogniowym smokiem o złocistoczerwonej łusce, nietoperzowatych skrzydłach i niemal nieprzenikalnym pancerzu. Jego jedyną słabością pozostawała dolna część brzucha, która przez wieki leżenia na skarbach pokryła się warstwą klejnotów i złota, lecz nie osłaniała całkowicie ciała.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Pochodzenie Smauga nie jest w pełni znane; we wczesnym okresie zamieszkiwał Góry Szare. W 2770 roku Trzeciej Ery zaatakował królestwo krasnoludów pod Samotną Górą, niszcząc miasto Dale i zmuszając Durinowców do ucieczki. Od tej pory przez dwa stulecia strzegł ogromnego skarbu Ereboru. W 2941 roku, podczas wyprawy Thorina Dębowej Tarczy, Smaug przebudził się i w odwecie spustoszył Esgaroth (Miasto na Jeziorze). Zginął od czarnej strzały Barda Łucznika, która ugodziła go w jedyne odsłonięte miejsce na piersi.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Telcontari

Telcontari – dynastia królów Zjednoczonego Królestwa Arnoru i Gondoru, ustanowiona po Wojnie o Pierścień. Jej protoplastą był Aragorn II Elessar, syn Arathorna, który przyjął na miano swojego rodu quenejską formę przydomka Telcontar („Wędrowiec”), używanego przez siebie w latach wygnania. Jego potomkowie i następcy posługiwali się nazwą Telcontari, kontynuując linię królewską zapoczątkowaną przez Aragorna.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Snowmen

Snowmen (Sind. Lossoth) – lud zamieszkujący północne okolice zatoki Forochel w Trzeciej Erze, potomkowie starożytnego ludu Forodwaithów. W języku wspólnym określano ich mianem Śnieżnych Ludzi z Forochel.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Nie byli potęgą militarną, lecz przystosowali się do życia w skrajnie surowym klimacie północnych pustkowi. Znani byli z umiejętności przetrwania w lodzie i śniegu: budowali schronienia ze śniegu, polowali w warunkach, gdzie inni nie znajdowali zwierzyny, oraz poruszali się sprawnie po lodzie, używając kościanych łyżew i sań. Żyjąc na brzegu zatoki, pozostawali poza zasięgiem bardziej wojowniczych ludów południa. Dzięki temu stali się rzeczywistymi władcami swej mroźnej krainy.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Southrons

Southrons – nazwa nadana przez Dúnedainów i mieszkańców Zachodu ludom południowym, znanym częściej jako Haradrimowie. Przybywali oni z gorących pustyń i lasów południowych krain Śródziemia, zwanych Haradem. Ich społeczeństwa rządzone były przez licznych królów i wodzów, a w Drugiej i Trzeciej Erze wielu z nich uległo wpływowi Saurona i stanęło po jego stronie w wojnach z Gondorem.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Southronowie byli ludźmi o ciemniejszej karnacji, często przyozdobieni złotem i występujący w karmazynowych szatach oraz brązowych zbrojach. Ich sztandarem był czarny wąż na czerwonym tle. Walczyli pieszo, konno, na okrętach, a także na grzbietach olbrzymich bestii bojowych zwanych Mûmakilami.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Shagrat

Shagrat – uruk-hai z Cirith Ungol, kapitan straży Wieży Pajęczej Przełęczy w Mordorze podczas Wojny o Pierścień.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W roku 3019 Trzeciej Ery Shagrat dowodził oddziałem orków strzegących przełęczy Cirith Ungol. Wraz ze swoim garnizonem starł się z drużyną orków z Minas Morgul, dowodzoną przez Gorbagga. Spór między oddziałami dotyczył m.in. mithrilowej kolczugi należącej do Froda Bagginsa, pojmanego w tunelach przez orków po ataku Sheloby. W wyniku starcia zginęła większość orków obu stron, a sam Shagrat został ciężko ranny.

Zdołał jednak ocalić kolczugę oraz inne przedmioty zdobyte na Powierniku Pierścienia i dostarczył je Sauronowi do Barad-dûr.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu