Taniquetil

Taniquetil był najwyższym szczytem Ardy, wznoszącym się we wschodniej części Gór Pelóri w Amanie. Jego nazwa w quenyi oznacza „wysoki biały szczyt”. Na jego wierzchołku znajdował się Ilmarin, siedziba Manwego i Vardy, króla i królowej Valarów. Z wysokości Taniquetilu Manwë spoglądał na całą Ardę. Na zboczach góry mieszkali Vanyarowie, którzy nazywali ją Oiolossë, czyli „wiecznie białą”, gdyż jej szczyt był zawsze okryty śniegiem. W tradycji Sindarów znana była jako Amon Uilos. Była uznawana za Świętą Górę i stanowiła najwyższe wzniesienie świata.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. T

Thangorodrim

Thangorodrim była potężną, trójszczytową górą wulkaniczną wzniesioną przez Morgotha nad twierdzą Angbandu w północnym Beleriandzie po zniszczeniu Drzew Valarów i ucieczce z Silmarilami z Amanu. Zbudowana z żużlu i skały wulkanicznej, górowała nad równiną Ard-galen i nieustannie spowijała okolicę trującym dymem i oparami. Jej nazwa oznacza „Góry Ucisku” i odnosi się do grozy, jaką budziła wśród ludów Beleriandu. W jej podziemiach Morgoth gromadził swoje zastępy i hodował liczne potwory oraz sługi ciemności.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Thangorodrim przetrwała niemal całą Pierwszą Erę Słońca i była symbolem potęgi Morgotha aż do Wojny Gniewu. W czasie ostatecznej bitwy Ancalagon Czarny, największy ze skrzydlatych smoków, został strącony z nieba i upadł na jej szczyty, burząc je i niszcząc twierdzę. Wraz z upadkiem Morgotha Thangorodrim została zniszczona, a w następstwie tych wydarzeń cały Beleriand zapadł się pod wody morza.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. T

Tirion

Tirion było pierwszym i najwspanialszym miastem Eldamaru, zbudowanym w Nieśmiertelnych Krainach przez Noldorów i Vanyarów. Wznosiło się na wzgórzu Túna w Calaciryi, Przełęczy Światła, tak że jego mieszkańcy mogli żyć w blasku Drzew Valarów, spoglądać ku morzu oraz ku gwiazdom świecącym ponad Górami Pelóri. Miasto słynęło z białych wież i kryształowych schodów. Nazwa Tirion znaczy „strażnica” i odnosi się do najwyższej wieży Mindon Eldaliéva, na której szczycie umieszczono wielką srebrną lampę. Na jej dziedzińcu rosło Galathilion, święte Białe Drzewo Eldarów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. T

Tol Sirion

Tol Sirion była zieloną wyspą na rzece Sirion w Beleriandzie, położoną przy północnym krańcu tej rzeki i strzegącą Przełęczy Sirionu. W Pierwszej Erze Noldor Finrod Felagund wzniósł tam twierdzę Minas Tirith, aby bronić przejścia przed siłami Morgotha. Twierdza trwała niezdobyta aż do roku 457 Pierwszej Ery, kiedy została opanowana przez Saurona, który uczynił z niej siedzibę swojej mocy. Od tego czasu wyspa nosiła nazwę Tol-in-Gaurhoth, Wyspa Wilkołaków.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W lochach twierdzy więzieni byli Finrod i Beren, syn Barahira. Po przybyciu Lúthien Tinúviel i Huana, psa Valarów, doszło do starcia z siłami Saurona. Huan pokonał Draugluina, ojca wilkołaków, a następnie w pojedynku zmusił samego Saurona, który przybrał postać wilkołaka, do poddania się i opuszczenia wyspy. Po zwycięstwie Lúthien i Huana złe moce opuściły Tol-in-Gaurhoth, a wyspa odzyskała dawną nazwę Tol Sirion. Finrod został tam pochowany. Tol Sirion pozostała zieloną wyspą aż do upadku Beleriandu pod koniec Pierwszej Ery.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. T

Tol Eressëa

Tol Eressëa była wielką wyspą na Wielkim Morzu Belegaer. W pierwszych wiekach Ardy Ulmo, Władca Wód, wyrwał ją z korzeniami i uczynił z niej pływającą wyspę, która służyła mu za okręt. Na niej przewiózł Vanyarów i Noldorów z zachodnich wybrzeży Śródziemia do Nieśmiertelnych Krain. W czasie tej przeprawy część wyspy oderwała się i osiadła przy wybrzeżach Beleriandu, stając się później Wyspą Balar.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Po powrocie Ulmo użył tej samej wyspy, aby przewieźć Telerich. Jednak upłynęło wiele lat, a Teleri pokochali morze i jego brzegi. Za sprawą Ossë, pana fal, Ulmo nie doprowadził ich od razu do brzegów Amanu, lecz zakotwiczył wyspę w Zatoce Eldamar, w zasięgu wzroku Nieśmiertelnych Krain. Tam, przez długi czas Ery Gwiazd, Teleri mieszkali oddzieleni od swoich pobratymców, a wyspa otrzymała nazwę Tol Eressëa, Samotna Wyspa.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Dopiero gdy Teleri nauczyli się budowy okrętów, zakończyła się ich izolacja. Część z nich przeniosła się do Alqualondë w Eldamarze, inni pozostali na Tol Eressëa, w przystani Avallónë, zwróconej ku wschodowi. W Drugiej Erze mieszkańcy Avallónë utrzymywali więzi z Númenorem, przynosząc Númenorejczykom dary i naukę przed Zmianą Świata. Z najwyższych szczytów Númenoru można było dostrzec na zachodnim morzu białą wieżę Avallónë.

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. T

Trollshaws

Trollshaws było nazwą lasu w Eriadorze, położonego na północ od Wielkiego Gościńca Wschodniego i na wschód od Rivendell. W ostatnim tysiącleciu Trzeciej Ery obszar ten był dziką i niebezpieczną krainą. W dawnych czasach stanowił część królestwa Arnoru i znajdowały się tam twierdze oraz siedziby Dúnedainów, lecz po wojnach z Czarnoksiężnikiem z Angmaru ziemie te podupadły i opustoszały.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Z czasem las stał się siedzibą trolli, które czyhały na podróżnych przemierzających okolicę. Wśród nich byli Bert, Tom i William Huggins, trzej trolle, którzy podczas wyprawy Thorina Dębowej Tarczy do Samotnej Góry napadli na wędrowców, lecz zostali zwiedzeni przez Gandalfa i o świcie zamienieni w kamień.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. T

Utumno

Utumno było pierwszą i największą twierdzą Melkora w północno-wschodniej części Śródziemia, wzniesioną w Wiekach Lamp. Otoczone potężnymi górami i pogrążone w mroku, stanowiło siedzibę jego władzy, gdzie gromadził zbuntowanych Majarów i rodziły się liczne potwory, w tym Balrogowie, wilkołaki i inne złe istoty. Po zniszczeniu Latarni przez Melkora jego potęga w Śródziemiu wzrosła, a Utumno stało się ośrodkiem ciemności w długich Wiekach Ciemności.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Po Odrodzeniu Gwiazd i przebudzeniu Elfów Valarowie podjęli decyzję o rozprawie z Mrocznym Władcą. Pod koniec Pierwszej Ery Gwiazd wybuchła Wojna Mocy, w której siły Valarów zaatakowały Utumno. Twierdza została zburzona, a Melkor pojmany i zakuty w łańcuchy. Mimo że wiele jej lochów i podziemi zostało zniszczonych, część jej najgłębszych czeluści nigdy nie została całkowicie oczyszczona z mroku.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. U

Undying Lands

Nieśmiertelne Krainy były nazwą, jaką nadawano Amanowi, rozległemu kontynentowi leżącemu na dalekim zachodzie Ardy. Była to siedziba Valarów i Maiarów oraz tych spośród Eldarów, którzy dotarli do kresu Wielkiej Wędrówki. Miano to odnosiło się do natury mieszkańców tej ziemi, gdyż przebywali tam nieśmiertelni duchowie oraz elfy, których los nie był związany ze śmiercią ludzi.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W obrębie Amanu wyróżniano przede wszystkim Valinor, królestwo Valarów ze stolicą w Valimarze, oraz Eldamar, krainę Eldarów. W Eldamarze Vanyarowie i Noldorowie zamieszkiwali w Tirionie na wzgórzu Túna, natomiast Teleri zbudowali nad brzegiem morza Alqualondë, Przystań Łabędzi. Zatoka Eldamaru i przyległe wybrzeża stały się siedzibą Elfów Morskich, którzy umiłowali fale i żeglugę.

Po Upadku Númenoru i Zmianie Świata Aman został odsunięty poza kręgi ziemi śmiertelnych. Od tej pory Nieśmiertelne Krainy nie należały już do sfery zwykłego świata i nie można było do nich dotrzeć zwyczajną drogą morską. Jedynie elfy mogły żeglować ku nim Prosta Drogą, która prowadziła poza krzywiznę świata i wywodziła ich ku zachodnim brzegom, niewidocznym dla oczu ludzi.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. U

Umbar

Umbar był wielkim portem i twierdzą położoną nad brzegiem morza w Haradzie, na południu Śródziemia. Nazwa ta odnosiła się zarówno do miasta i portu, jak i do przylądka oraz otaczających go ziem nadmorskich. Był to rozległy, naturalny port, który w Drugiej Erze stał się najważniejszą przystanią Númenorejczyków w Śródziemiu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W roku 3261 Drugiej Ery potężna flota Númenoru wylądowała w Umbarze, gdy Ar-Pharazôn wyruszył przeciwko Sauronowi. Po Upadku Númenoru osadnicy z Umbaru podporządkowali się władzy Saurona i stali się znani jako Czarni Númenorejczycy. Często dowodzili oni flotami Umbaru w wojnach przeciwko Dúnedainom z Gondoru, zwłaszcza przeciwko Pelargirowi.

W Trzeciej Erze królowie Gondoru podjęli wyprawę przeciw Umbarowi i złamali morską potęgę Czarnych Númenorejczyków, zajmując port wraz z przyległymi ziemiami. Umbar pozostawał pod władzą Gondoru aż do wojny domowej w roku 1448, kiedy to buntownicy sprzymierzeni z Haradrimami opanowali miasto i uniezależnili je od Gondoru. W roku 1810 Gondor ponownie zdobył Umbar, lecz nie utrzymał go długo i port powrócił pod panowanie Haradrimów.

Od tej pory z Umbaru wyruszały czarne okręty zwane dromonami, a ich załogi, znane jako Korsarze z Umbaru, stały się postrachem mórz. W roku 2980 Trzeciej Ery Aragorn, występujący pod imieniem Thorongil, poprowadził śmiały rajd na Umbar i spalił znaczną część jego floty. Podczas Wojny o Pierścień korsarze zaatakowali Pelargir, lecz zostali pokonani przez Aragorna oraz Umarłych z Dunharrow. Po zwycięstwie zawarto pokój, a w Czwartej Erze Umbar znalazł się pod władzą królów Dúnedainów ze Zjednoczonego Królestwa Arnoru i Gondoru.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. U

Valinor

Valinor był drugim królestwem Valarów i Maiarów w Ardzie, po Almarinie, i znajdował się na zachodnim kontynencie Amanu. Nazwa oznacza „kraj Valarów”. Kraina ta była osłonięta od wschodu potężnym łańcuchem Gór Pelóri, a od zachodu graniczyła z Morzem Ekkaia. W Valinorze Valarowie wznieśli swoje siedziby, wśród nich miasto Valimar, i tam Yavanna wyhodowała Dwa Drzewa, których światło rozjaśniało całą krainę aż po stoki Pelóri.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Po zniszczeniu Drzew przez Melkora i Ungoliantę z ich ostatniego owocu i kwiatu powstały Słońce i Księżyc, które Valarowie umieścili na niebie, aby oświetlały cały Świat. W Valinorze znajdowały się siedziby poszczególnych Valarów i ich służebnych Maiarów; na szczycie Taniquetilu wznosił się Ilmarin, dom Manwego i Vardy.

Po Upadku Númenoru i Zmianie Świata w Drugiej Erze Valinor, wraz z całym Amanem, został odsunięty poza kręgi świata śmiertelników. Odtąd mógł być osiągnięty jedynie Prostą Drogą, dostępną dla elfickich okrętów płynących poza Sfery Świata.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. Geography
  2. DoT Roz. V