Smoki

Smoki były potężnymi i złowrogimi stworzeniami wyhodowanymi przez Morgotha w Angbandzie w Pierwszej Erze. Nazywano je także Wielkimi Robakami. Występowały w kilku odmianach: pełzające węże, smoki kroczące na łapach oraz skrzydlate smoki, które latały niczym olbrzymie nietoperze. Wśród nich rozróżniano Zimne Smoki, walczące kłami i pazurami, oraz Smoki Ogniste, zwane Urulókami, które ziały ogniem.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Smoki odznaczały się ogromną siłą i wielkością. Ich ciała pokrywały łuski twarde jak żelazo, kły i pazury były jak broń, a ogony zdolne były burzyć mury i rozpraszać szyki wojsk. Ogniste smoki niszczyły przeciwników płomieniem, a skrzydlate przynosiły wichry i zniszczenie z powietrza. Posiadały także wielką bystrość zmysłów i przebiegłą inteligencję. Słynęły z umiłowania zagadek i skarbów, lecz ich rozum splamiony był pychą, chciwością i okrucieństwem.

Pierwszym z ognistych smoków był Glaurung, zwany Ojcem Smoków. Wziął udział w wielkich bitwach Beleriandu, między innymi w Bitwie Nagłego Płomienia i w Bitwie Nieprzeliczonych Łez. Został ostatecznie zabity przez Túrina Turambara w Nargothrondzie. Najpotężniejszym ze skrzydlatych smoków był Ancalagon Czarny, który poległ w Wojnie Gniewu z ręki Eärendila podczas upadku Morgotha.

Po klęsce Morgotha smoki przetrwały na północnych pustkowiach Śródziemia. W Trzeciej Erze zamieszkiwały między innymi Góry Szare, gdzie gromadziły krasnoludzkie skarby. Jednym z nich był Scatha, zabity przez Frama, syna Frumgara. Najsłynniejszym smokiem Trzeciej Ery był Smaug Złoty, który w roku 2770 spalił Dale i zajął Erebor. W roku 2941 zginął od czarnej strzały Barda Łucznika z Esgaroth.

Po śmierci Smauga potęga smoków znacznie osłabła. W późniejszych kronikach Śródziemia wspomina się o nich coraz rzadziej, a ich los po Trzeciej Erze pozostaje niepewny.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. S Roz. Ind.
  2. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  3. DoT Roz. D

Orły

Orły były najszlachetniejszymi spośród skrzydlatych stworzeń Ardy. Zostały posłane przez Manwego, Pana Powietrza, przy współudziale Yavanny Kementári. Należały do najstarszych i najmądrzejszych istot, a ich początki sięgały czasów sprzed przebudzenia Elfów. Były posłańcami i sługami Manwego, a z wysokości Taniquetilu spoglądały na świat niczym oczy. Spadały na wrogów niczym błyskawice i budziły lęk wśród sił ciemności.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

W Pierwszej Erze Orły zamieszkiwały Beleriand. Nazywano je Orłami Okrążających Gór, a ich gniazda znajdowały się na szczytach Crissaegrim. Ich władcą był Thorondor, największy z Orłów, którego rozpiętość skrzydeł sięgała trzydziestu sążni. Słynął z odwagi i mocy. Uratował Maedhrosa ze zboczy Thangorodrimu, wyniósł ciało Fingolfina spod bram Angbandu i zranił Morgotha, kalecząc jego twarz szponami. Orły wspierały również Berena i Lúthien oraz przez długi czas strzegły ukrytego królestwa Gondolinu. W Wojnie Gniewu walczyły przeciw uskrzydlonym smokom Morgotha i przyczyniły się do ostatecznego zwycięstwa zastępów Zachodu.

W Trzeciej Erze władcą Orłów w Śródziemiu był Gwaihir, zwany Władcą Wiatrów. Zamieszkiwały one przede wszystkim Góry Mgliste i pozostawały wrogiem sług Ciemności. Gwaihir oraz jego towarzysze, między innymi Landroval i Meneldor, odegrali istotną rolę w wydarzeniach Wojny o Pierścień. Orły pomogły w Bitwie Pięciu Armii, ocaliły Gandalfa z niewoli, a także wsparły wojska Zachodu przed Czarną Bramą Mordoru. Uratowały również Froda i Sama po zniszczeniu Jedynego Pierścienia. Orły pozostały symbolem nagłej pomocy i opieki z wysoka, działając z woli Manwego w najważniejszych chwilach dziejów Śródziemia.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. E

Elanor

Elanor była złotym, gwiaździstym kwiatem rosnącym w Lothlórien w Trzeciej Erze. Jej imię w sindarinie oznacza „gwiazdę słońca”. Kwiaty elanor miały barwę złotą i kształt przypominający gwiazdę. Najobficiej rosła na Cerin Amroth, zielonym wzgórzu w sercu Lothlórien.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Elanor wiązana jest z dziejami Aragorna i Arweny Undómiel. Na Cerin Amroth, pośród elanor i niphredil, Aragorn, dziedzic Isildura, oraz Arwena, córka Elronda Półelfa, złożyli sobie przysięgę. Arwena wybrała los śmiertelnych i po Wojnie o Pierścień poślubiła Aragorna. Po jego śmierci udała się do Lothlórien i tam, na Cerin Amroth, położyła się na zielonym wzgórzu pośród elanor i odeszła z tego świata.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. E

Enty

Enty były prastarymi istotami zamieszkującymi wielkie lasy Śródziemia, zwłaszcza las Fangorn u południowego krańca Gór Mglistych. W czasach Wojny o Pierścień wystąpiły przeciw orkom i ludziom z Isengardu. Nazywano je Pasterzami Drzew, gdyż zostały wzbudzone z myśli Yavanny i przeznaczone do strzeżenia drzew oraz wszystkich roślin rosnących na ziemi.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Enty miały postać podobną do ludzi, lecz były olbrzymiego wzrostu, sięgając około czternastu stóp. Ich ciała przypominały pnie drzew, a ramiona i dłonie miały kształt konarów i korzeni. Władcą Entów był Fangorn, zwany we Wspólnej Mowie Drzewcem, jeden z najstarszych żyjących mieszkańców Śródziemia. Jego oczy jaśniały zielonym blaskiem, a głos brzmiał głęboko i powoli niczym daleki grzmot. Enty były silne i w gniewie mogły kruszyć kamień i stal, lecz z natury odznaczały się rozwagą i mądrością.

W chwili przebudzenia nie znały mowy, lecz nauczyły się jej od elfów i umiłowały słowo. Posługiwały się wieloma językami, jednak najdroższy był im własny język entów, długi i powolny, pełen brzmień przypominających szum wiatru i wody. Rzadko gromadziły się wspólnie ich zgromadzenia nazywano Wiecami Entów. Na co dzień żyły samotnie w leśnych siedzibach, często w pobliżu źródeł i wodospadów, żywiąc się napojem zwanym entowym napojem, który miał właściwości wzmacniające.

W dawnych czasach istniały również Entowe Żony, które umiłowały otwarte ziemie i uprawę roślin, podczas gdy Enty męskie pozostały przy wielkich lasach. Entowe Żony zamieszkały na Brązowych Ziemiach, gdzie uczyły ludzi sztuki uprawy. Ich ogrody zostały jednak zniszczone przed końcem Drugiej Ery i odtąd zaginęły bez wieści. Od tego czasu nie rodziły się nowe Enty, a ich liczba stopniowo malała.

W Pierwszej Erze Enty występowały przeciw wrogom lasów, a wedle podań zniszczyły oddział krasnoludów z Nogrodu powracających z Menegrothu. W Trzeciej Erze największym zagrożeniem dla nich stały się orki oraz działania Sarumana, który wycinał drzewa wokół Isengardu. W odpowiedzi Enty zebrały się na wielki marsz przeciw Isengardowi, burząc jego mury i niszcząc potęgę Sarumana. W bitwie pod Rogatym Grodem wsparły siły Rohanu, a Huornowie, istoty pokrewne drzewom, przyczyniły się do zagłady wojsk wroga.

Po Wojnie o Pierścień Enty powróciły do Fangornu, lecz ich rasa nadal podupadała. W Czwartej Erze były już ludem zanikającym, a ich dalszy los pozostaje nieznany.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. E

Evermind

Evermind była nazwą w języku Wspólnej Mowy określającą białe kwiaty rosnące na kurhanach królów Marchii w pobliżu Edoras w Rohanie. W języku Rohirrimów nazywano je Simbelmynë.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Kwiaty te porastały zielone wzgórza, pod którymi spoczywali królowie Rohanu, i kwitły przez cały rok. Ich drobne, białe płatki przypominały kryształy śniegu, a w blasku słońca i gwiazd lśniły jasnym światłem. Dla Rohirrimów stanowiły znak pamięci i czci wobec dawnych władców Marchii, a dla przybyszów były widocznym świadectwem chwały i ciągłości rodu królów Rohanu.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. E

Fastiocalon

Fastitocalon to postać z hobbickich opowieści, przedstawiana jako ogromna ryba-żółw, którego ludzie mieli brać za wyspę na otwartym morzu. Według tej historii żeglarze schodzili na jego grzbiet i zakładali tam obozowiska, nie wiedząc, że stoi pod nimi żywe stworzenie. Gdy rozpalali ogniska, bestia w panice zanurzała się w głębinach, pociągając za sobą w morze wszystkich, którzy przebywali na jej grzbiecie.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Hobbici nazywali to stworzenie Fastitocalonem. Nie ma jednak pewności, czy opowieść ta miała jakiekolwiek oparcie w rzeczywistości. W przekazach innych ras Śródziemia nie wspomina się o podobnych stworzeniach, dlatego przypuszcza się, że historia ta ma charakter alegoryczny. Bywa ona odczytywana jako obraz Upadku Númenoru, opisanego w Akallabêth, gdy potęga i pycha Númenorejczyków doprowadziły do zagłady ich wyspy, która została pochłonięta przez morze.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. F

Ogniste Smoki

Ogniste Smoki stanowiły najgroźniejszy rodzaj smoków wyhodowanych przez Morgotha, Mrocznego Wroga, w czasach jego potęgi. Smoki należały do najstraszliwszych stworzeń Śródziemia, a wśród nich szczególną grozę budziły te, które zionęły ogniem. Nazywano je Ognistymi Smokami, a w języku elfów Urulóki. Były to istoty o ogromnej sile i niszczycielskiej mocy, których oddech palił i pustoszył krainy elfów, ludzi i krasnoludów.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Pierwszym z Ognistych Smoków był Glaurung, zwany Ojcem Smoków. Pojawił się w Pierwszej Erze i stał się postrachem Beleriandu, a jego potomstwo szerzyło spustoszenie w licznych królestwach. W ostatnich latach Pierwszej Ery, podczas Wojny Gniewu, z Angbandu wyleciały także skrzydlate Ogniste Smoki. Wśród nich największą sławą okrył się Ancalagon Czarny, uznawany za najpotężniejszego ze wszystkich smoków. Zginął w czasie Wielkiej Bitwy, gdy jego upadek zniszczył szczyty Thangorodrimu.

W późniejszych wiekach pojawiały się jeszcze pojedyncze potężne smoki. Najsłynniejszym z nich w Trzeciej Erze był Smaug Złoty, skrzydlaty Ognisty Smok, który w roku 2770 Trzeciej Ery zajął Erebor i wypędził krasnoludów z rodu Durina z Królestwa pod Górą. W roku 2941 Trzeciej Ery Smaug został zabity przez Barda Łucznika z Dale, który ugodził go Czarną Strzałą.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. F

Muchy Mordoru

W Mordorze, Czarnym Królestwie Saurona, oprócz orków, trolli i ludzi podległych Władcy Ciemności występowały także roje krwiopijnych much. Owady te były szare, brunatne lub czarne, hałaśliwe i natarczywe, a ich obecność budziła odrazę i lęk. Przekazy mówią, że na ich grzbietach widniał czerwony znak w kształcie oka, podobny do znaku, jakim znaczono sługi Saurona. W ten sposób nawet najmniejsze stworzenia w Mordorze pozostawały pod wpływem mocy Ciemnego Władcy.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. F

Ziele szubienicy

Ziele szubienicy było rośliną, która według podań hobbitów rosła na bagnach Śródziemia. Mokradła te uchodziły za miejsca niebezpieczne i nawiedzone; w opowieściach wspominano o złowrogich istotach zwanych Mewlipsami oraz o ptakach określanych mianem Gorcrowów. Ziele szubienicy opisywano jako zwisające z drzew, jednak jego właściwości ani zastosowanie nie zostały bliżej wyjaśnione w zachowanych przekazach. Niewielu bowiem, którzy zapuszczali się na owe ponure i zdradliwe bagna, powracało, by złożyć świadectwo o tym, co tam widzieli.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. G

Galenas

Galenas była szerokolistną rośliną rosnącą w Númenorze, cenioną ze względu na zapach swoich kwiatów. Przed Upadkiem Númenoru żeglarze przywieźli ją do Śródziemia, gdzie rozpowszechniła się w pobliżu osad potomków Númenorejczyków. Z czasem roślina ta dotarła również do Eriadoru.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Szczególne zastosowanie galenas odkryli hobbici. Szerokie liście suszono i krojono, a następnie palono w fajkach o długich cybuchach. Zwyczaj ten stał się charakterystycznym obyczajem Shire i zyskał nazwę fajkowego ziela. Roślina ta, należąca do rodzaju nikotyny, była później powszechnie używana przez hobbitów, a także przez ludzi i krasnoludów, którzy znajdowali w niej ukojenie i przyjemność.

Koniecznie zobacz > Tolkien Studies Academy – kurs o Śródziemiu

Bibliografia

  1. TEnc Roz. NATURAL HISTORY
  2. DoT Roz. G