Kûd-Dûkan

written by Anna Eldameldor Mokos

Kûd-dûkan

Kûd-dûkan to określenie hobbitów funkcjonujące w języku Rohirrimów, zapożyczonym przez Tolkiena z rekonstruowanego staroangielskiego. Termin ten ma charakter deskryptywno-etnograficzny i dosłownie oznacza „mieszkańców nor” lub „lud nor”, co odnosi się do charakterystycznego dla hobbitów sposobu budowania siedzib w zboczach wzgórz¹.

Etymologia i znaczenie

Forma Kûd-dûkan składa się z dwóch elementów leksykalnych:

  • kûd – „nora, jama, wykopana siedziba”,
  • dûkan – „mieszkańcy, lud, plemię”².

Złożenie to odpowiada rohirrymskiej (czyli „zachodniomańskiej”) praktyce tworzenia nazw etnicznych poprzez odniesienie do dominującej cechy kulturowej lub środowiskowej danego ludu. W tym sensie Kûd-dûkan nie jest nazwą własną w ścisłym znaczeniu, lecz egzonimem opisowym, podkreślającym odmienność hobbitów wobec ludów o tradycji wojowniczo-pasterskiej, takich jak Rohirrimowie³.

Relacja z hobbickim terminem Kuduk

W badaniach tolkienologicznych powszechnie przyjmuje się, że rohirrymskie Kûd-dûkan stanowi źródło etymologiczne hobbickiego słowa Kuduk, które w drugiej połowie Trzeciej Ery funkcjonowało jako samookreślenie hobbitów, zwłaszcza w Shire i Bree⁴. Tolkien wyraźnie zaznacza, że Kuduk jest formą zapożyczoną i uproszczoną fonetycznie, dostosowaną do systemu językowego Wspólnej Mowy.

Zjawisko to ilustruje szerszy proces adaptacji terminologii etnicznej w Śródziemiu, w którym nazwy nadawane przez ludy sąsiednie bywają przyswajane i internalizowane przez samych nosicieli⁵.

Kontekst kulturowy

Użycie terminu Kûd-dûkan wskazuje, że Rohirrimowie posiadali przynajmniej szczątkową wiedzę o istnieniu hobbitów, mimo że bezpośrednie kontakty między oboma ludami były rzadkie i pośrednie. Nazwa ta świadczy również o tym, że hobbici postrzegani byli przede wszystkim przez pryzmat osiadłego, ziemnego trybu życia, kontrastującego z mobilnością i militarnym etosem Rohanu⁶.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek F.
  2. J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth.
  3. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
  4. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  5. J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales.
  6. Verlyn Flieger, Splintered Light.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light.