Gollum (Sméagol)
Gollum, pierwotnie znany jako Sméagol, był hobbitem ze szczepu Stoorów, zamieszkującym dolinę Anduiny w pobliżu Pól Gladden. Zgodnie z przekazami urodził się w drugiej połowie Trzeciej Ery i prowadził początkowo życie typowe dla swego ludu, aż do wydarzeń z roku 2463 T.E., które stały się momentem przełomowym w jego egzystencji¹.
Podczas wyprawy rybackiej jego kuzyn Déagol wydobył z dna rzeki złoty pierścień. Sméagol, natychmiast owładnięty jego wpływem, zażądał znaleziska jako „prezentu urodzinowego”, a po odmowie dopuścił się zabójstwa, przywłaszczając pierścień². Akt ten stanowił początek jego moralnego i ontologicznego upadku.
Pierścień i długotrwała degeneracja
Odnaleziony przedmiot okazał się Jedyny Pierścień, stworzony przez Sauron. Jego oddziaływanie wydłużyło życie Sméagola do ponad pięciu stuleci, jednocześnie prowadząc do postępującej deformacji fizycznej i psychicznej³. Z czasem utracił swoje dawne imię, przyjmując miano Gollum – onomatopeiczne określenie wywiedzione z gardłowych dźwięków jego mowy.
Przez długie lata Gollum żył w izolacji w jaskiniach pod Górami Mglistymi. Źródła opisują wyraźne zmiany somatyczne: depigmentację skóry, nadwrażliwość na światło, zanik cech typowych dla hobbitów oraz rozwój zachowań kompulsyjnych⁴. Równolegle ukształtowało się głębokie rozdwojenie osobowości, manifestujące się naprzemiennym funkcjonowaniem dwóch tożsamości: resztkowego „Sméagola” oraz dominującego „Golluma”, całkowicie podporządkowanego Pierścieniowi.
Spotkanie z Bilbem i utrata Pierścienia
W roku 2941 T.E. Gollum spotkał w swych podziemnych siedzibach Bilbo Baggins. Epizod zagadek, zakończony przypadkowym odnalezieniem Pierścienia przez Bilba, doprowadził do jego utraty przez Golluma⁵. Wydarzenie to zapoczątkowało trwającą dziesięciolecia obsesyjną wędrówkę w poszukiwaniu „Skarbu”, która ostatecznie doprowadziła go ponownie w orbitę wielkiej historii.
Gollum w Wojnie o Pierścień
W czasie Wojny o Pierścień Gollum wszedł w kontakt z nowym Powiernikiem, Frodo Baggins. Jego relacja z Frodem miała charakter ambiwalentny i stanowiła jedno z najgłębiej psychologicznie zarysowanych studiów uzależnienia w legendarium Tolkiena⁶. Próby okazania mu litości kontrastowały z narastającą dominacją obsesji, która ostatecznie doprowadziła do zdrady i wydarzeń w Cirith Ungol.
Zniszczenie Pierścienia i paradoksalna rola Golluma
Kulminacją losu Golluma były wydarzenia na Góra Przeznaczenia. W chwili, gdy Frodo uległ mocy Pierścienia i odmówił jego zniszczenia, Gollum odzyskał upragniony artefakt, po czym – w wyniku własnej ekstazy i nieuwagi – wpadł do Szczelin Zagłady, niszcząc jednocześnie siebie i Pierścień⁷.
Z perspektywy teologiczno-filozoficznej Gollum pełni rolę narzędzia opatrzności: choć jego intencje były całkowicie egoistyczne, jego czyn doprowadził do ostatecznego zwycięstwa nad złem⁸.
Znaczenie postaci
Postać Golluma stanowi jedno z najbardziej złożonych studiów degradacji moralnej i psychicznej w literaturze XX wieku. Uosabia jednocześnie skutki absolutnej pokusy, rozpad tożsamości oraz możliwość działania dobra nawet poprzez najbardziej zdeprawowane jednostki. W interpretacjach badaczy Gollum bywa postrzegany jako figura tragiczna, a zarazem niezbędna dla pełnego sensu opowieści o Pierścieniu⁹.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. I, rozdz. 2.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, dodatek: „O Pierścieniach Władzy”.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit; por. The Lord of the Rings, ks. II.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. 5.
- Verlyn Flieger, Splintered Light.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. VI.
- J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, list nr 246.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light.
