Gollum

written by Anna Eldameldor Mokos

Gollum (Sméagol)

Gollum, pierwotnie znany jako Sméagol, był hobbitem ze szczepu Stoorów, zamieszkującym dolinę Anduiny w pobliżu Pól Gladden. Zgodnie z przekazami urodził się w drugiej połowie Trzeciej Ery i prowadził początkowo życie typowe dla swego ludu, aż do wydarzeń z roku 2463 T.E., które stały się momentem przełomowym w jego egzystencji¹.

Podczas wyprawy rybackiej jego kuzyn Déagol wydobył z dna rzeki złoty pierścień. Sméagol, natychmiast owładnięty jego wpływem, zażądał znaleziska jako „prezentu urodzinowego”, a po odmowie dopuścił się zabójstwa, przywłaszczając pierścień². Akt ten stanowił początek jego moralnego i ontologicznego upadku.

Pierścień i długotrwała degeneracja

Odnaleziony przedmiot okazał się Jedyny Pierścień, stworzony przez Sauron. Jego oddziaływanie wydłużyło życie Sméagola do ponad pięciu stuleci, jednocześnie prowadząc do postępującej deformacji fizycznej i psychicznej³. Z czasem utracił swoje dawne imię, przyjmując miano Gollum – onomatopeiczne określenie wywiedzione z gardłowych dźwięków jego mowy.

Przez długie lata Gollum żył w izolacji w jaskiniach pod Górami Mglistymi. Źródła opisują wyraźne zmiany somatyczne: depigmentację skóry, nadwrażliwość na światło, zanik cech typowych dla hobbitów oraz rozwój zachowań kompulsyjnych⁴. Równolegle ukształtowało się głębokie rozdwojenie osobowości, manifestujące się naprzemiennym funkcjonowaniem dwóch tożsamości: resztkowego „Sméagola” oraz dominującego „Golluma”, całkowicie podporządkowanego Pierścieniowi.

Spotkanie z Bilbem i utrata Pierścienia

W roku 2941 T.E. Gollum spotkał w swych podziemnych siedzibach Bilbo Baggins. Epizod zagadek, zakończony przypadkowym odnalezieniem Pierścienia przez Bilba, doprowadził do jego utraty przez Golluma⁵. Wydarzenie to zapoczątkowało trwającą dziesięciolecia obsesyjną wędrówkę w poszukiwaniu „Skarbu”, która ostatecznie doprowadziła go ponownie w orbitę wielkiej historii.

Gollum w Wojnie o Pierścień

W czasie Wojny o Pierścień Gollum wszedł w kontakt z nowym Powiernikiem, Frodo Baggins. Jego relacja z Frodem miała charakter ambiwalentny i stanowiła jedno z najgłębiej psychologicznie zarysowanych studiów uzależnienia w legendarium Tolkiena⁶. Próby okazania mu litości kontrastowały z narastającą dominacją obsesji, która ostatecznie doprowadziła do zdrady i wydarzeń w Cirith Ungol.

Zniszczenie Pierścienia i paradoksalna rola Golluma

Kulminacją losu Golluma były wydarzenia na Góra Przeznaczenia. W chwili, gdy Frodo uległ mocy Pierścienia i odmówił jego zniszczenia, Gollum odzyskał upragniony artefakt, po czym – w wyniku własnej ekstazy i nieuwagi – wpadł do Szczelin Zagłady, niszcząc jednocześnie siebie i Pierścień⁷.

Z perspektywy teologiczno-filozoficznej Gollum pełni rolę narzędzia opatrzności: choć jego intencje były całkowicie egoistyczne, jego czyn doprowadził do ostatecznego zwycięstwa nad złem⁸.

Znaczenie postaci

Postać Golluma stanowi jedno z najbardziej złożonych studiów degradacji moralnej i psychicznej w literaturze XX wieku. Uosabia jednocześnie skutki absolutnej pokusy, rozpad tożsamości oraz możliwość działania dobra nawet poprzez najbardziej zdeprawowane jednostki. W interpretacjach badaczy Gollum bywa postrzegany jako figura tragiczna, a zarazem niezbędna dla pełnego sensu opowieści o Pierścieniu⁹.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. I, rozdz. 2.
  2. Tamże.
  3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, dodatek: „O Pierścieniach Władzy”.
  4. J.R.R. Tolkien, The Hobbit; por. The Lord of the Rings, ks. II.
  5. J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. 5.
  6. Verlyn Flieger, Splintered Light.
  7. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. VI.
  8. J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, list nr 246.
  9. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light.