Formenos
Formenos była twierdzą Noldorów w północnej części Valinoru, wzniesioną przez Fëanora, najstarszego syna Finwëgo, po jego wygnaniu z Tirionu. Nazwa osady pochodzi z języka quenya i oznacza dosłownie „północną cytadelę” lub „twierdzę na północy”¹. Powstanie Formenos było bezpośrednim następstwem konfliktu Fëanora z Fingolfinem oraz nałożonego przez Valarów zakazu przebywania w Tirionie.
Funkcja i znaczenie polityczne
Formenos pełniło rolę rezydencji Fëanora i jego rodu, a zarazem symbolu narastającego rozłamu wśród Noldorów. Oddalenie twierdzy od głównych centrów życia Eldarów w Eldamarze miało nie tylko wymiar geograficzny, lecz także ideowy: Formenos stało się miejscem izolacji, nieufności wobec Valarów oraz umacniania autorytetu Fëanora wśród jego zwolenników².
W twierdzy tej gromadzono również najcenniejsze dobra Noldorów, w tym Silmarile – trzy klejnoty stworzone przez Fëanora, w których uwięzione było światło Dwóch Drzew Valinoru. Z tego względu Formenos funkcjonowało także jako skarbiec o wyjątkowym znaczeniu sakralnym i symbolicznym³.
Zabójstwo Finwëgo i kradzież Silmarili
Po zniszczeniu Drzew Valarów przez Morgotha i Ungoliantę, Morgoth udał się potajemnie do Formenos. Tam dopuścił się pierwszego zabójstwa wśród Eldarów, mordując Finwëgo, Najwyższego Króla Noldorów, który pozostał w twierdzy, by strzec skarbów syna. Następnie Morgoth włamał się do skarbca i uprowadził Silmarile, zbiegając z Amanu do Śródziemia⁴.
Wydarzenie to miało fundamentalne znaczenie dla dalszych dziejów Ardy: śmierć Finwëgo oraz utrata Silmarili stały się bezpośrednim impulsem do buntu Noldorów, złożenia Przysięgi Fëanora oraz rozpoczęcia długotrwałych i tragicznych w skutkach Wojen o Silmarile⁵.
Znaczenie w legendarium
Formenos zajmuje w mitologii Tolkiena miejsce szczególne jako punkt zwrotny w historii Valinoru. Jest ono symbolem przejścia od epoki harmonii i światła do czasu przemocy, wygnania i wojny. Twierdza ta, choć istnieje w narracji stosunkowo krótko, stanowi scenę wydarzeń, które doprowadziły do zerwania więzi między Noldorami a Valarami oraz do przeniesienia głównego nurtu historii do Śródziemia⁶.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, Quenta Silmarillion, rozdz. 7.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Noldor in Aman”.
- J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring, „The Darkening of Valinor”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Darkening of Valinor”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Flight of the Noldor”.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (The History of Middle-earth, t. X).
- Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth (HoME, t. XII).
- Carpenter, Humphrey (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
