Firstborn (Pierworodni)
Firstborn („Pierworodni”) to określenie odnoszące się do Elfów, pierwszych rozumnych istot powołanych do istnienia przez Eru Ilúvatara. Termin ten występuje w tolkienowskiej kosmologii jako przeciwieństwo określenia Secondborn (Drugorodni), którym nazywano Ludzi. Elfy same określały się mianem Quendi („mówiący”), podkreślając fakt, iż jako pierwsze istoty w Ardzie posługiwały się mową¹.
Zgodnie z relacją zawartą w Ainulindalë, Elfy przebudziły się przed wschodem Słońca i Księżyca, w czasie zwanym Wiekiem Gwiazd, gdy świat rozświetlało wyłącznie światło stworzone przez Vardę². Ich przebudzenie nastąpiło nad wodami Cuiviénen, położonymi we wschodnich krainach Śródziemia, i zapoczątkowało historię rozumnych ludów Ardy³.
Status ontologiczny i przeznaczenie
Pierworodni zostali obdarzeni nieśmiertelnością związaną z losem świata: ich ciała (hröar) mogły ulec zniszczeniu, jednak duchy (fëar) pozostawały związane z Ardą aż do jej końca. W przeciwieństwie do Ludzi, elfy nie doświadczały naturalnej śmierci ani starości, choć mogły umrzeć wskutek przemocy lub z powodu głębokiego duchowego wyczerpania⁴.
Ich los stanowił istotny element „Tematu Ilúvatara”, gdyż Pierworodni mieli być strażnikami pamięci świata, świadkami jego piękna i upadku, a także nauczycielami późniejszych ludów. To właśnie elfowie wprowadzili ludzi w mowę, rzemiosło i wiedzę o historii Ardy⁵.
Pierworodni a Drugorodni
Kontrast pomiędzy Pierworodnymi a Drugorodnymi stanowi jeden z fundamentalnych motywów filozoficznych legendarium Tolkiena. Podczas gdy elfy są związane z czasem świata i jego trwaniem, Ludzie obdarzeni zostali „Darem Ilúvatara” – śmiertelnością, która pozwala im opuścić Ardę poza jej granice⁶. W tym sensie Pierworodni symbolizują pamięć i ciągłość, natomiast Drugorodni – zmianę i transcendencję.
Znaczenie pojęcia
Określenie Firstborn nie jest jedynie chronologicznym opisem, lecz wyraża uprzywilejowaną, lecz zarazem tragiczną pozycję elfów w kosmosie Tolkiena. Jako pierwsi obdarzeni świadomością i nieśmiertelnością, elfy niosą ciężar pamięci wszystkich epok, a ich stopniowe zanikanie w Trzeciej i Czwartej Erze symbolizuje przejście świata spod dominacji mitu ku erze ludzi i historii⁷.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
- J.R.R. Tolkien, Ainulindalë.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves”.
- J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring, „Athrabeth Finrod ah Andreth”.
- J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Men”.
- Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (The History of Middle-earth, t. X).
- Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth (HoME, t. XII).
- Carpenter, Humphrey (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
