Firstborn

written by Anna Eldameldor Mokos

Firstborn (Pierworodni)

Firstborn („Pierworodni”) to określenie odnoszące się do Elfów, pierwszych rozumnych istot powołanych do istnienia przez Eru Ilúvatara. Termin ten występuje w tolkienowskiej kosmologii jako przeciwieństwo określenia Secondborn (Drugorodni), którym nazywano Ludzi. Elfy same określały się mianem Quendi („mówiący”), podkreślając fakt, iż jako pierwsze istoty w Ardzie posługiwały się mową¹.

Zgodnie z relacją zawartą w Ainulindalë, Elfy przebudziły się przed wschodem Słońca i Księżyca, w czasie zwanym Wiekiem Gwiazd, gdy świat rozświetlało wyłącznie światło stworzone przez Vardę². Ich przebudzenie nastąpiło nad wodami Cuiviénen, położonymi we wschodnich krainach Śródziemia, i zapoczątkowało historię rozumnych ludów Ardy³.

Status ontologiczny i przeznaczenie

Pierworodni zostali obdarzeni nieśmiertelnością związaną z losem świata: ich ciała (hröar) mogły ulec zniszczeniu, jednak duchy (fëar) pozostawały związane z Ardą aż do jej końca. W przeciwieństwie do Ludzi, elfy nie doświadczały naturalnej śmierci ani starości, choć mogły umrzeć wskutek przemocy lub z powodu głębokiego duchowego wyczerpania⁴.

Ich los stanowił istotny element „Tematu Ilúvatara”, gdyż Pierworodni mieli być strażnikami pamięci świata, świadkami jego piękna i upadku, a także nauczycielami późniejszych ludów. To właśnie elfowie wprowadzili ludzi w mowę, rzemiosło i wiedzę o historii Ardy⁵.

Pierworodni a Drugorodni

Kontrast pomiędzy Pierworodnymi a Drugorodnymi stanowi jeden z fundamentalnych motywów filozoficznych legendarium Tolkiena. Podczas gdy elfy są związane z czasem świata i jego trwaniem, Ludzie obdarzeni zostali „Darem Ilúvatara” – śmiertelnością, która pozwala im opuścić Ardę poza jej granice⁶. W tym sensie Pierworodni symbolizują pamięć i ciągłość, natomiast Drugorodni – zmianę i transcendencję.

Znaczenie pojęcia

Określenie Firstborn nie jest jedynie chronologicznym opisem, lecz wyraża uprzywilejowaną, lecz zarazem tragiczną pozycję elfów w kosmosie Tolkiena. Jako pierwsi obdarzeni świadomością i nieśmiertelnością, elfy niosą ciężar pamięci wszystkich epok, a ich stopniowe zanikanie w Trzeciej i Czwartej Erze symbolizuje przejście świata spod dominacji mitu ku erze ludzi i historii⁷.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
  2. J.R.R. Tolkien, Ainulindalë.
  3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves”.
  4. J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring, „Athrabeth Finrod ah Andreth”.
  5. J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth.
  6. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Men”.
  7. Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (The History of Middle-earth, t. X).
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth (HoME, t. XII).
  • Carpenter, Humphrey (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.