Eldamar
Eldamar (quenya; dosł. „Dom Elfów”) to kraina zamieszkiwana przez Eldarów, położona w Nieśmiertelnych Krainach na wschodnich rubieżach Amanu. Stanowiła główne miejsce osiedlenia elfów, które odpowiedziały na wezwanie Valarów i odbyły Wielką Podróż z Cuiviénen do Zachodu¹. Eldamar był wspólną ojczyzną trzech rodów Eldarów: Vanyarów, Noldorów oraz Telerich, choć ich osadnictwo miało zróżnicowany charakter przestrzenny i kulturowy.
Położenie geograficzne i zakres terytorialny
Eldamar rozciągał się na wschód od Valinoru i na zachód od Wielkiego Morza (Belegaer), obejmując obszary po obu stronach pasma Gór Pelóri, które oddzielały Aman od reszty świata. W sensie geograficznym i symbolicznym kraina ta pełniła funkcję strefy przejściowej pomiędzy domeną Valarów a otwartym morzem prowadzącym ku Śródziemiu².
Do zasadniczych części Eldamaru zaliczano:
- zachodnie ziemie u stóp Pelóri, oświetlone bezpośrednio światłem Dwóch Drzew Valinoru;
- Calaciryę („Przełęcz Światła”), jedyną naturalną przerwę w murze Pelóri, przez którą światło Laurelinu i Telperionu docierało ku wybrzeżom;
- wschodnie wybrzeża i Zatokę Eldamaru, oświetlane jedynie blaskiem gwiazd;
- Tol Eressëę, wielką wyspę w Zatoce Eldamaru, będącą główną siedzibą Telerich³.
Ośrodki osadnicze i struktura polityczno-kulturowa
Eldamar nie stanowił jednolitego państwa, lecz raczej konglomerat elfickich miast i krain, powiązanych wspólną kulturą i obecnością Valarów. Do najważniejszych ośrodków należały:
- Tirion na wzgórzu Túna – główne miasto Vanyarów i Noldorów, uznawane za centrum kultury elfickiej Amanu;
- Formenos – twierdza i rezydencja Noldorów, wzniesiona później przez Fëanora w północnym Eldamarze;
- Alqualondë – portowe miasto Telerich, słynące z białych łabędzich okrętów;
- Avallónë – miasto na Tol Eressëi, które w późniejszych wiekach stało się punktem styku elfów z Númenorejczykami⁴.
Znaczenie kulturowe i symboliczne
Eldamar uchodził w tradycji elfów i ludzi za najpiękniejszą krainę Ardy: miejsce harmonii, obfitości i sztuki. Źródła opisują jego miasta jako wzniesione z drogocennych kamieni i metali, a wybrzeża Zatoki Eldamaru jako lśniące kryształami i klejnotami⁵. W sensie mitologicznym kraina ta symbolizowała szczytowy moment historii elfów, czas przed Upadkiem Noldorów i dramatem wojen Pierwszej Ery.
Eldamar po Zmianie Świata
Po Upadku Númenoru i dokonanej przez Ilúvatara Zmianie Kształtu Świata pod koniec Drugiej Ery, Aman – wraz z Eldamarem – został odsunięty poza kręgi świata śmiertelników. Od tej pory jedynie Elfy mogły dotrzeć do Eldamaru Prostą Drogą, opuszczając Śródziemie na Zachód⁶. Kraina ta stała się symbolem utraconego ideału, obecnym w pamięci elfów aż do końca ich dni w Śródziemiu.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Eldamar and the Princes of the Eldalië”.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „Aldarion and Erendis”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Quenta Silmarillion”.
- J.R.R. Tolkien, Akallabêth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales of Númenor and Middle-earth.
- Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, vol. X–XI.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
