Eä
Eä (quen. „To, co jest” lub „Świat, Który Jest”) to w mitologii J.R.R. Tolkiena określenie całości stworzonego bytu, obejmujące pełnię czasu, przestrzeni i materii. Termin ten został wypowiedziany przez Eru Ilúvatara, Stwórcę, w akcie urzeczywistnienia wizji objawionej wcześniej Ainuróm podczas **Muzyki Ainurów (Ainulindalë)**¹. Wypowiedzenie słowa Eä! stanowiło moment przejścia od czystej myśli i harmonii muzycznej do realnego istnienia świata.
Eä obejmuje cały kosmos w rozumieniu tolkienowskim: nie tylko ziemie i morza, lecz również sklepienia niebios, gwiazdy, czas, zmienność oraz historię. Jest to rzeczywistość dynamiczna, podlegająca rozwojowi, konfliktom i przemianom, a zarazem ograniczona – w przeciwieństwie do sfery transcendentnej².
W obrębie Eä znajduje się Arda, czyli Ziemia, centralny obszar świata, na którym rozgrywają się dzieje Elfów, Ludzi, Krasnoludów oraz innych istot rozumnych. Arda stanowi jedynie część Eä, choć w narracjach legendarium zajmuje pozycję uprzywilejowaną jako scena historii Dzieci Ilúvatara³.
Eä należy wyraźnie odróżnić od Bezczasowych Sal (Timeless Halls), sfery istniejącej poza stworzeniem, gdzie przebywa Ilúvatar i gdzie Ainurzy istnieli przed aktem kreacji. Bezczasowe Sale są wieczne, niezmienne i niepodlegające czasowi, podczas gdy Eä jest światem „wewnątrz Czasu”, w którym Ainurzy – po zejściu do stworzenia – stali się Valarami i Maiarami, działającymi już w ramach ograniczeń bytu stworzonego⁴.
W sensie filozoficznym Eä pełni funkcję kosmologicznego odpowiednika stworzonego wszechświata, analogicznego do pojęcia creatio ex nihilo w teologii chrześcijańskiej. Choć Muzyka Ainurów kształtowała formę przyszłego świata, jego realne istnienie było możliwe wyłącznie dzięki woli Ilúvatara i Niezniszczalnemu Płomieniowi, który „jest z Nim” i którego Ainurzy nie mogli ani posiąść, ani samodzielnie wywołać⁵.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Beginning of Days”.
- J.R.R. Tolkien, The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.
- Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. XI: The War of the Jewels.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
