Eä

written by Anna Eldameldor Mokos

Eä

Eä (quen. „To, co jest” lub „Świat, Który Jest”) to w mitologii J.R.R. Tolkiena określenie całości stworzonego bytu, obejmujące pełnię czasu, przestrzeni i materii. Termin ten został wypowiedziany przez Eru Ilúvatara, Stwórcę, w akcie urzeczywistnienia wizji objawionej wcześniej Ainuróm podczas **Muzyki Ainurów (Ainulindalë)**¹. Wypowiedzenie słowa Eä! stanowiło moment przejścia od czystej myśli i harmonii muzycznej do realnego istnienia świata.

Eä obejmuje cały kosmos w rozumieniu tolkienowskim: nie tylko ziemie i morza, lecz również sklepienia niebios, gwiazdy, czas, zmienność oraz historię. Jest to rzeczywistość dynamiczna, podlegająca rozwojowi, konfliktom i przemianom, a zarazem ograniczona – w przeciwieństwie do sfery transcendentnej².

W obrębie Eä znajduje się Arda, czyli Ziemia, centralny obszar świata, na którym rozgrywają się dzieje Elfów, Ludzi, Krasnoludów oraz innych istot rozumnych. Arda stanowi jedynie część Eä, choć w narracjach legendarium zajmuje pozycję uprzywilejowaną jako scena historii Dzieci Ilúvatara³.

Eä należy wyraźnie odróżnić od Bezczasowych Sal (Timeless Halls), sfery istniejącej poza stworzeniem, gdzie przebywa Ilúvatar i gdzie Ainurzy istnieli przed aktem kreacji. Bezczasowe Sale są wieczne, niezmienne i niepodlegające czasowi, podczas gdy Eä jest światem „wewnątrz Czasu”, w którym Ainurzy – po zejściu do stworzenia – stali się Valarami i Maiarami, działającymi już w ramach ograniczeń bytu stworzonego⁴.

W sensie filozoficznym Eä pełni funkcję kosmologicznego odpowiednika stworzonego wszechświata, analogicznego do pojęcia creatio ex nihilo w teologii chrześcijańskiej. Choć Muzyka Ainurów kształtowała formę przyszłego świata, jego realne istnienie było możliwe wyłącznie dzięki woli Ilúvatara i Niezniszczalnemu Płomieniowi, który „jest z Nim” i którego Ainurzy nie mogli ani posiąść, ani samodzielnie wywołać⁵.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”.
  2. Tamże.
  3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”.
  4. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Beginning of Days”.
  5. J.R.R. Tolkien, The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.
  • Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. XI: The War of the Jewels.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.