Dunlendingowie
Dunlendingowie – lud zamieszkujący w Trzeciej Erze przede wszystkim górzyste obszary Dunlandu, położone na południowy zachód od Rohanu. W źródłach tolkienowskich przedstawiani są jako potomkowie najdawniejszych ludów ludzkich, które osiedliły się w dolinach u podnóża Gór Białych jeszcze w Drugiej Erze, przed przybyciem Dúnedainów i założeniem królestw Arnoru oraz Gondoru¹.
Pochodzenie i charakterystyka etniczna
Dunlendingowie należeli do rasy ludzi odmiennej kulturowo i językowo od Númenorejczyków. Opisywani byli jako wysocy, krępej budowy, o ciemnych włosach, a ich obyczaje oraz struktura społeczna miały charakter plemienny². W odróżnieniu od Dúnedainów nie posiadali rozwiniętej organizacji państwowej ani tradycji pisanej, zachowując własny język i przekaz ustny.
W czasach późniejszych, w wyniku ekspansji Gondoru i postępujących przemian politycznych, znaczna część Dunlendingów została wyparta z żyznych dolin i wycofała się w bardziej niedostępne rejony, znane odtąd jako Dunland³. Tam przetrwali jako lud pasterski i wojowniczy, utrzymujący się głównie z hodowli i najazdów.
Relacje z Gondorem i Rohirrimami
Stosunki Dunlendingów z Dúnedainami były od wczesnych wieków napięte. Szczególne znaczenie miał moment przekazania prowincji Calenardhon ludowi Éothéodów przez namiestnika Gondoru Ciriona w roku 2510 Trzeciej Ery, co zapoczątkowało powstanie królestwa Rohanu⁴. Dunlendingowie uznawali te ziemie za swoje dawne terytoria, co stało się trwałym źródłem konfliktu z Rohirrimami.
Wrogość ta doprowadziła do otwartej wojny w roku 2758 Trzeciej Ery, kiedy wódz Dunlendingów Wulf najechał Rohan, zdobywając na krótko Edoras i wypędzając króla Helma Żelaznorękiego. Rok później, po klęsce Wulfa i śmierci Helma, Dunlendingowie zostali wyparci, a ich wpływy w regionie znacząco osłabły⁵.
Dunlendingowie w Wojnie o Pierścień
W końcowym okresie Trzeciej Ery część Dunlendingów została wykorzystana przez Sarumana, który osiedlił ich w Isengardzie i pozyskał jako sojuszników przeciwko Rohirrimom. W roku 3019 Trzeciej Ery oddziały Dunlendingów wzięły udział w ataku na Rohan i walczyły po stronie Sarumana w bitwie pod Helmowym Jarem⁶.
Po klęsce Isengardu Dunlendingowie zostali rozbrojeni i zmuszeni do złożenia przysięgi pokoju. Król Théoden okazał im łaskę, pozwalając ocalałym wrócić do Dunlandu, co zakończyło ich aktywną rolę militarną w dziejach Śródziemia⁷.
Znaczenie historyczne i interpretacyjne
W ujęciu historycznym Dunlendingowie reprezentują rdzenną ludność Śródziemia, stopniowo marginalizowaną przez ekspansję bardziej zaawansowanych politycznie kultur. W twórczości Tolkiena pełnią funkcję przykładu konfliktu wynikającego z przesunięć ludnościowych, utraty ziemi oraz pamięci dawnych krzywd, co nadaje ich dziejom wyraźny wymiar tragiczny⁸.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
- Tamże; Unfinished Tales, „The Istari”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B.
- Tamże; por. opis nadania Calenardhonu Éothéodom.
- J.R.R. Tolkien, The Two Towers, „Król Rohanu”.
- J.R.R. Tolkien, The Two Towers, „Helmowy Jar”.
- Tamże, „Droga do Isengardu”.
- T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
