Dunlendings

written by Anna Eldameldor Mokos

Dunlendingowie

Dunlendingowie – lud zamieszkujący w Trzeciej Erze przede wszystkim górzyste obszary Dunlandu, położone na południowy zachód od Rohanu. W źródłach tolkienowskich przedstawiani są jako potomkowie najdawniejszych ludów ludzkich, które osiedliły się w dolinach u podnóża Gór Białych jeszcze w Drugiej Erze, przed przybyciem Dúnedainów i założeniem królestw Arnoru oraz Gondoru¹.

Pochodzenie i charakterystyka etniczna

Dunlendingowie należeli do rasy ludzi odmiennej kulturowo i językowo od Númenorejczyków. Opisywani byli jako wysocy, krępej budowy, o ciemnych włosach, a ich obyczaje oraz struktura społeczna miały charakter plemienny². W odróżnieniu od Dúnedainów nie posiadali rozwiniętej organizacji państwowej ani tradycji pisanej, zachowując własny język i przekaz ustny.

W czasach późniejszych, w wyniku ekspansji Gondoru i postępujących przemian politycznych, znaczna część Dunlendingów została wyparta z żyznych dolin i wycofała się w bardziej niedostępne rejony, znane odtąd jako Dunland³. Tam przetrwali jako lud pasterski i wojowniczy, utrzymujący się głównie z hodowli i najazdów.

Relacje z Gondorem i Rohirrimami

Stosunki Dunlendingów z Dúnedainami były od wczesnych wieków napięte. Szczególne znaczenie miał moment przekazania prowincji Calenardhon ludowi Éothéodów przez namiestnika Gondoru Ciriona w roku 2510 Trzeciej Ery, co zapoczątkowało powstanie królestwa Rohanu⁴. Dunlendingowie uznawali te ziemie za swoje dawne terytoria, co stało się trwałym źródłem konfliktu z Rohirrimami.

Wrogość ta doprowadziła do otwartej wojny w roku 2758 Trzeciej Ery, kiedy wódz Dunlendingów Wulf najechał Rohan, zdobywając na krótko Edoras i wypędzając króla Helma Żelaznorękiego. Rok później, po klęsce Wulfa i śmierci Helma, Dunlendingowie zostali wyparci, a ich wpływy w regionie znacząco osłabły⁵.

Dunlendingowie w Wojnie o Pierścień

W końcowym okresie Trzeciej Ery część Dunlendingów została wykorzystana przez Sarumana, który osiedlił ich w Isengardzie i pozyskał jako sojuszników przeciwko Rohirrimom. W roku 3019 Trzeciej Ery oddziały Dunlendingów wzięły udział w ataku na Rohan i walczyły po stronie Sarumana w bitwie pod Helmowym Jarem⁶.

Po klęsce Isengardu Dunlendingowie zostali rozbrojeni i zmuszeni do złożenia przysięgi pokoju. Król Théoden okazał im łaskę, pozwalając ocalałym wrócić do Dunlandu, co zakończyło ich aktywną rolę militarną w dziejach Śródziemia⁷.

Znaczenie historyczne i interpretacyjne

W ujęciu historycznym Dunlendingowie reprezentują rdzenną ludność Śródziemia, stopniowo marginalizowaną przez ekspansję bardziej zaawansowanych politycznie kultur. W twórczości Tolkiena pełnią funkcję przykładu konfliktu wynikającego z przesunięć ludnościowych, utraty ziemi oraz pamięci dawnych krzywd, co nadaje ich dziejom wyraźny wymiar tragiczny⁸.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  2. Tamże; Unfinished Tales, „The Istari”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B.
  4. Tamże; por. opis nadania Calenardhonu Éothéodom.
  5. J.R.R. Tolkien, The Two Towers, „Król Rohanu”.
  6. J.R.R. Tolkien, The Two Towers, „Helmowy Jar”.
  7. Tamże, „Droga do Isengardu”.
  8. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.