Dark Elves (Mroczne Elfy, Moriquendi)
Dark Elves (pol. Mroczne Elfy, quenya: Moriquendi – „Elfy Ciemności”) to termin używany w tradycji elfickiej na określenie wszystkich elfów, które nigdy nie ujrzały Światła Dwóch Drzew Valinoru – Telperionu i Laurelinu. Pojęcie to ma charakter klasyfikacyjny, a nie etyczny, i przeciwstawiane jest określeniu Calaquendi („Elfy Światła”)¹.
Zakres pojęcia i podział
Do Moriquendi zaliczano dwie zasadnicze grupy:
- Avari – elfy, które odrzuciły wezwanie Valarów podczas Wielkiej Wędrówki i pozostały na wschodnich ziemiach Śródziemia. Były one najsłabiej znane innym ludom, rozproszone i rzadko występujące w źródłach narracyjnych².
- Eldarowie, którzy nie dotarli do Amanu, a więc:
- Nandorowie – elfy, które zawróciły znad Anduiny;
- Laiquendi (Zielone Elfy) – odłam Nandorów zamieszkujący Ossiriand;
- Falathrimowie – Sindarowie wybrzeża Beleriandu;
- Sindarowie (Szare Elfy) – najliczniejsza i najpotężniejsza grupa Moriquendi, rządzona przez króla Thingola w Doriath.
Choć Sindarowie byli Eldarami z pochodzenia, ich nieobecność w Amanie i brak kontaktu ze Światłem Drzew powodowały, że klasyfikowano ich jako Moriquendi³.
Status kulturowy i duchowy
W elfickiej tradycji wywodzącej się z Valinoru Moriquendi uznawani byli za mniej „uszlachetnionych” duchowo niż Calaquendi, co wynikało z przekonania o transformującym wpływie Światła Dwóch Drzew. Różnica ta dotyczyła jednak przede wszystkim stopnia wiedzy, mocy i pamięci pierwotnego porządku świata, a nie wartości moralnej⁴.
Z perspektywy ludzi sytuacja wyglądała odmiennie: Moriquendi jawili się jako istoty niemal boskie – nieśmiertelne, odporne na choroby i starzenie, obdarzone wielką mądrością i pięknem. W Pierwszej Erze to właśnie Mroczne Elfy odegrały kluczową rolę w nauczaniu Edainów mowy, rzemiosł i podstaw organizacji społecznej⁵.
Osiągnięcia kulturowe
Poszczególne grupy Moriquendi wyspecjalizowały się w różnych dziedzinach:
- Nandorowie i Laiquendi osiągnęli mistrzostwo w obróbce drewna i życiu w harmonii z lasem;
- Falathrimowie byli pierwszymi budowniczymi statków w Śródziemiu i prekursorami elfickiej żeglugi;
- Sindarowie stworzyli wysoko rozwiniętą kulturę dworską i jedno z najpotężniejszych królestw Pierwszej Ery – Doriath, chronione Pasem Meliany.
Losy w kolejnych Erach
Po Upadku Beleriandu w Wojnie Gniewu Moriquendi rozproszyli się. W Drugiej i Trzeciej Erze ich główne siedziby znajdowały się m.in. w Lindonie, Rivendell, Lothlórien oraz Leśnym Królestwie w Mrocznej Puszczy. Choć część Sindarów utrzymywała wysoką pozycję kulturową, z biegiem czasu ich liczba malała, a wpływ na dzieje świata słabł⁶.
W Czwartej Erze, po odpłynięciu większości Calaquendi do Amanu, także Moriquendi stopniowo opuszczali Śródziemie lub tracili dawną moc. Ich królestwa uległy zanikowi, a epoka elfów definitywnie dobiegła końca⁷.
Znaczenie pojęcia
Termin Moriquendi nie oznacza „elfów złych” ani „skażonych”, lecz podkreśla różnorodność doświadczenia elfickiego i centralną w myśli Tolkiena ideę, że historia i pamięć – a nie jedynie natura – kształtują tożsamość istot rozumnych⁸.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Quendi and Eldar”.
- Tamże.
- Tamże; por. także Unfinished Tales.
- J.R.R. Tolkien, Letters.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of Men into the West”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatki A i B.
- Tamże, Dodatek B.
- T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
