Dark Elves

written by Anna Eldameldor Mokos

Dark Elves (Mroczne Elfy, Moriquendi)

Dark Elves (pol. Mroczne Elfy, quenya: Moriquendi – „Elfy Ciemności”) to termin używany w tradycji elfickiej na określenie wszystkich elfów, które nigdy nie ujrzały Światła Dwóch Drzew Valinoru – Telperionu i Laurelinu. Pojęcie to ma charakter klasyfikacyjny, a nie etyczny, i przeciwstawiane jest określeniu Calaquendi („Elfy Światła”)¹.

Zakres pojęcia i podział

Do Moriquendi zaliczano dwie zasadnicze grupy:

  1. Avari – elfy, które odrzuciły wezwanie Valarów podczas Wielkiej Wędrówki i pozostały na wschodnich ziemiach Śródziemia. Były one najsłabiej znane innym ludom, rozproszone i rzadko występujące w źródłach narracyjnych².
  2. Eldarowie, którzy nie dotarli do Amanu, a więc:

    • Nandorowie – elfy, które zawróciły znad Anduiny;
    • Laiquendi (Zielone Elfy) – odłam Nandorów zamieszkujący Ossiriand;
    • Falathrimowie – Sindarowie wybrzeża Beleriandu;
    • Sindarowie (Szare Elfy) – najliczniejsza i najpotężniejsza grupa Moriquendi, rządzona przez króla Thingola w Doriath.

Choć Sindarowie byli Eldarami z pochodzenia, ich nieobecność w Amanie i brak kontaktu ze Światłem Drzew powodowały, że klasyfikowano ich jako Moriquendi³.

Status kulturowy i duchowy

W elfickiej tradycji wywodzącej się z Valinoru Moriquendi uznawani byli za mniej „uszlachetnionych” duchowo niż Calaquendi, co wynikało z przekonania o transformującym wpływie Światła Dwóch Drzew. Różnica ta dotyczyła jednak przede wszystkim stopnia wiedzy, mocy i pamięci pierwotnego porządku świata, a nie wartości moralnej⁴.

Z perspektywy ludzi sytuacja wyglądała odmiennie: Moriquendi jawili się jako istoty niemal boskie – nieśmiertelne, odporne na choroby i starzenie, obdarzone wielką mądrością i pięknem. W Pierwszej Erze to właśnie Mroczne Elfy odegrały kluczową rolę w nauczaniu Edainów mowy, rzemiosł i podstaw organizacji społecznej⁵.

Osiągnięcia kulturowe

Poszczególne grupy Moriquendi wyspecjalizowały się w różnych dziedzinach:

  • Nandorowie i Laiquendi osiągnęli mistrzostwo w obróbce drewna i życiu w harmonii z lasem;
  • Falathrimowie byli pierwszymi budowniczymi statków w Śródziemiu i prekursorami elfickiej żeglugi;
  • Sindarowie stworzyli wysoko rozwiniętą kulturę dworską i jedno z najpotężniejszych królestw Pierwszej Ery – Doriath, chronione Pasem Meliany.

Losy w kolejnych Erach

Po Upadku Beleriandu w Wojnie Gniewu Moriquendi rozproszyli się. W Drugiej i Trzeciej Erze ich główne siedziby znajdowały się m.in. w Lindonie, Rivendell, Lothlórien oraz Leśnym Królestwie w Mrocznej Puszczy. Choć część Sindarów utrzymywała wysoką pozycję kulturową, z biegiem czasu ich liczba malała, a wpływ na dzieje świata słabł⁶.

W Czwartej Erze, po odpłynięciu większości Calaquendi do Amanu, także Moriquendi stopniowo opuszczali Śródziemie lub tracili dawną moc. Ich królestwa uległy zanikowi, a epoka elfów definitywnie dobiegła końca⁷.

Znaczenie pojęcia

Termin Moriquendi nie oznacza „elfów złych” ani „skażonych”, lecz podkreśla różnorodność doświadczenia elfickiego i centralną w myśli Tolkiena ideę, że historia i pamięć – a nie jedynie natura – kształtują tożsamość istot rozumnych⁸.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Quendi and Eldar”.
  2. Tamże.
  3. Tamże; por. także Unfinished Tales.
  4. J.R.R. Tolkien, Letters.
  5. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of Men into the West”.
  6. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatki A i B.
  7. Tamże, Dodatek B.
  8. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.