Brandywine River (Baranduin)
Brandywine River (sind. Baranduin, „złotobrązowa rzeka”) była jedną z trzech głównych rzek Eriadoru w Trzeciej Erze, obok Lhûnu i Mitheithel (Szarej Bruinen). Swój bieg rozpoczynała w jeziorze Evendim (Nenuial), w pobliżu ruin Annúminas, dawnej stolicy Arnoru, a następnie płynęła szerokim łukiem na południowy zachód. Jej dolny bieg prowadził wzdłuż wschodnich rubieży Shire oraz skraju Starego Lasu, po czym rzeka uchodziła do Belegaeru w pobliżu południowych krańców Gór Błękitnych¹.
Hydrograficznie Baranduin należała do rzek o wolnym nurcie i szerokim korycie, co czyniło ją trudną do przebycia bez stałych przepraw. W źródłach wspomina się jedynie dwie pewne przeprawy na całej długości rzeki: Bród Sarn (Sarn Ford) na południe od Shire oraz Most Kamiennych Łuków (Bridge of Stonebows), przez który przebiegała Wielka Droga Wschodnia, łącząca Mithlond z Rivendell i dalej z Anduiną². Ograniczona liczba przejść nadawała rzece istotne znaczenie strategiczne i obronne, szczególnie w okresach niepokojów w Eriadorze.
W tradycji hobbickiej rzeka nosiła nazwę Branda-nîn („woda graniczna”), gdyż wyznaczała wschodnią granicę Shire od czasu jego formalnego zasiedlenia w 1601 roku Trzeciej Ery³. Nazwa ta została z czasem poddana ludowej reinterpretacji językowej (folk etymology) i przekształcona w formę Bralda-hîm („mocne piwo”), co dało początek powszechnie używanej nazwie Brandywine⁴. Tolkien świadomie wykorzystał tu mechanizm zniekształceń językowych charakterystycznych dla rozwoju nazw geograficznych w językach naturalnych.
Rzeka odgrywała istotną rolę symboliczną w hobbickiej wyobraźni: stanowiła naturalną granicę bezpieczeństwa, oddzielając uporządkowany, rolniczy świat Shire od niepokojących i słabo poznanych krain na wschodzie. Przekroczenie Brandywiny – zwłaszcza w kierunku Starego Lasu – było w lokalnej tradycji utożsamiane z wejściem w sferę niepewności i zagrożenia⁵. Z tego względu rzeka pełni w narracji Władcy Pierścieni funkcję zarówno geograficzną, jak i symboliczną, wyznaczając próg między codziennością a przygodą.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A i B.
- J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, ks. I, rozdz. 5–9.
- J.R.R. Tolkien, Appendix B, „The Tale of Years”.
- J.R.R. Tolkien, Guide to the Names in The Lord of the Rings.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
- Tolkien, J.R.R., Guide to the Names in The Lord of the Rings.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
