Brandywine River

written by Anna Eldameldor Mokos

Brandywine River (Baranduin)

Brandywine River (sind. Baranduin, „złotobrązowa rzeka”) była jedną z trzech głównych rzek Eriadoru w Trzeciej Erze, obok Lhûnu i Mitheithel (Szarej Bruinen). Swój bieg rozpoczynała w jeziorze Evendim (Nenuial), w pobliżu ruin Annúminas, dawnej stolicy Arnoru, a następnie płynęła szerokim łukiem na południowy zachód. Jej dolny bieg prowadził wzdłuż wschodnich rubieży Shire oraz skraju Starego Lasu, po czym rzeka uchodziła do Belegaeru w pobliżu południowych krańców Gór Błękitnych¹.

Hydrograficznie Baranduin należała do rzek o wolnym nurcie i szerokim korycie, co czyniło ją trudną do przebycia bez stałych przepraw. W źródłach wspomina się jedynie dwie pewne przeprawy na całej długości rzeki: Bród Sarn (Sarn Ford) na południe od Shire oraz Most Kamiennych Łuków (Bridge of Stonebows), przez który przebiegała Wielka Droga Wschodnia, łącząca Mithlond z Rivendell i dalej z Anduiną². Ograniczona liczba przejść nadawała rzece istotne znaczenie strategiczne i obronne, szczególnie w okresach niepokojów w Eriadorze.

W tradycji hobbickiej rzeka nosiła nazwę Branda-nîn („woda graniczna”), gdyż wyznaczała wschodnią granicę Shire od czasu jego formalnego zasiedlenia w 1601 roku Trzeciej Ery³. Nazwa ta została z czasem poddana ludowej reinterpretacji językowej (folk etymology) i przekształcona w formę Bralda-hîm („mocne piwo”), co dało początek powszechnie używanej nazwie Brandywine⁴. Tolkien świadomie wykorzystał tu mechanizm zniekształceń językowych charakterystycznych dla rozwoju nazw geograficznych w językach naturalnych.

Rzeka odgrywała istotną rolę symboliczną w hobbickiej wyobraźni: stanowiła naturalną granicę bezpieczeństwa, oddzielając uporządkowany, rolniczy świat Shire od niepokojących i słabo poznanych krain na wschodzie. Przekroczenie Brandywiny – zwłaszcza w kierunku Starego Lasu – było w lokalnej tradycji utożsamiane z wejściem w sferę niepewności i zagrożenia⁵. Z tego względu rzeka pełni w narracji Władcy Pierścieni funkcję zarówno geograficzną, jak i symboliczną, wyznaczając próg między codziennością a przygodą.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A i B.
  2. J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, ks. I, rozdz. 5–9.
  3. J.R.R. Tolkien, Appendix B, „The Tale of Years”.
  4. J.R.R. Tolkien, Guide to the Names in The Lord of the Rings.
  5. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
  • Tolkien, J.R.R., Guide to the Names in The Lord of the Rings.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.