Barad-dûr (sind. „Mroczna Wieża”, ork. Lugbúrz)
Barad-dûr była główną twierdzą i siedzibą Saurona, Mrocznego Władcy Mordoru, oraz centralnym ośrodkiem jego władzy politycznej, militarnej i metafizycznej w Drugiej i Trzeciej Erze. Została wzniesiona po umocnieniu się Saurona w Mordorze, po pierwszym tysiącleciu Drugiej Ery, przy użyciu mocy Jedynego Pierścienia, z którym konstrukcja była nierozerwalnie związana¹.
Twierdza przewyższała wszystkie inne warownie Śródziemia zarówno rozmiarami, jak i znaczeniem symbolicznym. Barad-dûr nie była wyłącznie obiektem militarnym, lecz także materialnym wyrazem woli Saurona oraz narzędziem sprawowania dominacji nad poddanymi i wrogami². Jej najwyższe wieże, zwłaszcza iglica zwieńczona Okiem Saurona, służyły zarówno obserwacji, jak i projekcji grozy.
Barad-dûr w Drugiej Erze
W latach 3434–3441 Drugiej Ery Barad-dûr była celem długotrwałego oblężenia prowadzonego przez Ostatni Sojusz Elfów i Ludzi, dowodzony przez Gil-galada oraz Elendila³. Po siedmiu latach walk Sauron opuścił twierdzę i osobiście stanął do pojedynku z przywódcami Sojuszu, co doprowadziło do jego tymczasowej klęski i utraty Pierścienia.
Po upadku Saurona Barad-dûr została zburzona, jednak jej całkowite zniszczenie okazało się niemożliwe. Fundamenty i najgłębsze struktury przetrwały, ponieważ ich istnienie było ontologicznie związane z losem Jedynego Pierścienia⁴. Dopóki Pierścień istniał, Mroczna Wieża mogła zostać odbudowana.
Odbudowa i rola w Trzeciej Erze
W 2951 roku Trzeciej Ery, po powrocie Saurona do Mordoru i odzyskaniu znaczącej części mocy, Barad-dûr została odbudowana i ponownie stała się jego główną siedzibą⁵. Od tego momentu pełniła funkcję centrum dowodzenia w Wojnie o Pierścień, koordynując działania armii Mordoru oraz sprzymierzonych ludów Wschodu i Południa.
Ostateczny kres Barad-dûr nastąpił w 3019 roku Trzeciej Ery, wraz ze zniszczeniem Jedynego Pierścienia w Szczelinach Zagłady na Orodruinie. Akt ten spowodował natychmiastowe załamanie się mocy Saurona, a także katastrofalne zawalenie się Mrocznej Wieży, której struktura nie mogła istnieć bez magicznego fundamentu⁶. Upadek Barad-dûr stał się symbolem końca dominacji Saurona i przełomu dziejowego w historii Ardy.
Znaczenie symboliczne
W wymiarze symbolicznym Barad-dûr stanowi jedno z najbardziej wyrazistych uosobień zła scentralizowanego, hierarchicznego i technologicznego w legendarium Tolkiena. W przeciwieństwie do rozproszonych i organicznych siedzib Wolnych Ludów, Mroczna Wieża reprezentuje władzę opartą na kontroli, strachu i podporządkowaniu⁷. Jej los potwierdza kluczową dla autora tezę, że zło, choć potężne w swej zewnętrznej formie, jest wewnętrznie kruche i zależne od jednego źródła mocy.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Pierścieniach Władzy i Trzeciej Erze”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, Księga I.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga VI.
- T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
