Barad-dûr

written by Anna Eldameldor Mokos

Barad-dûr (sind. „Mroczna Wieża”, ork. Lugbúrz)

Barad-dûr była główną twierdzą i siedzibą Saurona, Mrocznego Władcy Mordoru, oraz centralnym ośrodkiem jego władzy politycznej, militarnej i metafizycznej w Drugiej i Trzeciej Erze. Została wzniesiona po umocnieniu się Saurona w Mordorze, po pierwszym tysiącleciu Drugiej Ery, przy użyciu mocy Jedynego Pierścienia, z którym konstrukcja była nierozerwalnie związana¹.

Twierdza przewyższała wszystkie inne warownie Śródziemia zarówno rozmiarami, jak i znaczeniem symbolicznym. Barad-dûr nie była wyłącznie obiektem militarnym, lecz także materialnym wyrazem woli Saurona oraz narzędziem sprawowania dominacji nad poddanymi i wrogami². Jej najwyższe wieże, zwłaszcza iglica zwieńczona Okiem Saurona, służyły zarówno obserwacji, jak i projekcji grozy.

Barad-dûr w Drugiej Erze

W latach 3434–3441 Drugiej Ery Barad-dûr była celem długotrwałego oblężenia prowadzonego przez Ostatni Sojusz Elfów i Ludzi, dowodzony przez Gil-galada oraz Elendila³. Po siedmiu latach walk Sauron opuścił twierdzę i osobiście stanął do pojedynku z przywódcami Sojuszu, co doprowadziło do jego tymczasowej klęski i utraty Pierścienia.

Po upadku Saurona Barad-dûr została zburzona, jednak jej całkowite zniszczenie okazało się niemożliwe. Fundamenty i najgłębsze struktury przetrwały, ponieważ ich istnienie było ontologicznie związane z losem Jedynego Pierścienia⁴. Dopóki Pierścień istniał, Mroczna Wieża mogła zostać odbudowana.

Odbudowa i rola w Trzeciej Erze

W 2951 roku Trzeciej Ery, po powrocie Saurona do Mordoru i odzyskaniu znaczącej części mocy, Barad-dûr została odbudowana i ponownie stała się jego główną siedzibą⁵. Od tego momentu pełniła funkcję centrum dowodzenia w Wojnie o Pierścień, koordynując działania armii Mordoru oraz sprzymierzonych ludów Wschodu i Południa.

Ostateczny kres Barad-dûr nastąpił w 3019 roku Trzeciej Ery, wraz ze zniszczeniem Jedynego Pierścienia w Szczelinach Zagłady na Orodruinie. Akt ten spowodował natychmiastowe załamanie się mocy Saurona, a także katastrofalne zawalenie się Mrocznej Wieży, której struktura nie mogła istnieć bez magicznego fundamentu⁶. Upadek Barad-dûr stał się symbolem końca dominacji Saurona i przełomu dziejowego w historii Ardy.

Znaczenie symboliczne

W wymiarze symbolicznym Barad-dûr stanowi jedno z najbardziej wyrazistych uosobień zła scentralizowanego, hierarchicznego i technologicznego w legendarium Tolkiena. W przeciwieństwie do rozproszonych i organicznych siedzib Wolnych Ludów, Mroczna Wieża reprezentuje władzę opartą na kontroli, strachu i podporządkowaniu⁷. Jej los potwierdza kluczową dla autora tezę, że zło, choć potężne w swej zewnętrznej formie, jest wewnętrznie kruche i zależne od jednego źródła mocy.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B.
  2. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Pierścieniach Władzy i Trzeciej Erze”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  4. Tamże.
  5. J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, Księga I.
  6. J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga VI.
  7. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.