Avari („Niechętni”) w strukturze elfickiej historii Śródziemia
Avari (quen. Avari, dosł. „Niechętni”, „Odrzucający”) to grupa elfów, które w Czasie Przebudzenia Pierworodnych nad Cuiviénen odmówiły udziału w tzw. Wielkiej Podróży do Amanu, zaproponowanej przez Valarów po pierwszych napaściach Melkora. W odróżnieniu od Eldarów, którzy odpowiedzieli na wezwanie i wyruszyli na Zachód, Avari zdecydowali się pozostać w Śródziemiu, wybierając niezależność i wierność pierwotnemu miejscu przebudzenia¹.
Decyzja ta miała długofalowe konsekwencje kulturowe i historyczne. Avari nie utworzyli jednolitej wspólnoty politycznej ani nie wykształcili scentralizowanych struktur władzy porównywalnych z królestwami Eldarów. Tolkien podkreśla, że nie posiadali wielkich miast ani dynastii królewskich w klasycznym sensie; ich społeczeństwa miały charakter rozproszony, plemienny i silnie związany z krajobrazem leśnym oraz naturalnym środowiskiem².
W przeciwieństwie do Eldarów, Avari nie doświadczyli bezpośredniego kontaktu z Valarami ani nie uczestniczyli w duchowym i kulturowym rozwoju, jaki przyniosło życie w Amanie. Skutkowało to stopniowym osłabieniem ich pozycji w dziejach Ardy, zarówno pod względem mocy duchowej, jak i wpływu historycznego. Tolkien zaznacza, że z biegiem wieków wielu Avarich uległo rozproszeniu, wycofało się w odległe lasy i góry lub zostało wchłoniętych przez inne elfickie wspólnoty³.
W późniejszych epokach część Avarich bywa utożsamiana lub łączona z Elfami Leśnymi (Silvanami), zamieszkującymi m.in. Lothlórien i Mroczną Puszczę. Należy jednak podkreślić, że nie była to grupa jednorodna: Silvanowie stanowili mieszankę Avarich oraz Nandorów (Eldarów, którzy porzucili Wielką Podróż w dolinie Anduiny), co czyni ich kulturę hybrydową, stojącą na pograniczu obu tradycji⁴.
Choć Avari rzadko występują w centrum narracji Tolkienowskiego legendarium, ich obecność ma istotne znaczenie strukturalne. Reprezentują oni alternatywną drogę elfickiej historii: wybór pozostania, nieufność wobec potęg Zachodu oraz przywiązanie do pierwotnej Ardy. Co istotne, Tolkien wspomina, że niektórzy Avari w późniejszych wiekach przyłączyli się do Eldarów, uczestnicząc przez pewien czas w ich wspólnotach i korzystając z owoców ich kultury⁵. Nie zmienia to jednak faktu, że jako zbiorowość pozostali „elfami cienia historii” – obecnymi, lecz rzadko wysuwającymi się na pierwszy plan.
W tym sensie Avari pełnią w mitologii Tolkiena funkcję kontrapunktu wobec Eldarów: ukazują, że historia Pierworodnych nie była jednokierunkowa ani jednolita, a wybór Amanu nie był jedyną możliwą odpowiedzią na wezwanie Valarów.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
- J.R.R. Tolkien, Quendi and Eldar, w: The War of the Jewels.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Eldamar and the Princes of the Eldalië”.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The War of the Jewels (History of Middle-earth, vol. XI).
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
