Angmar – królestwo Króla-Czarnoksiężnika
Angmar było królestwem założonym w 1300 roku Trzeciej Ery w północnych rejonach Śródziemia, na obszarze rozciągającym się na północ i północny wschód od Gór Mglistych, ze stolicą w Carn Dûm¹. Państwo to nie miało charakteru tradycyjnego królestwa ludzi ani elfów; stanowiło raczej instrument strategiczny Saurona, powołany do systematycznego zniszczenia północnych królestw Dúnedainów.
Władcą Angmaru był Król-Czarnoksiężnik, przywódca Nazgûli i najpotężniejszy spośród sług Saurona w Trzeciej Erze. Choć formalnie występował jako niezależny monarcha, jego władza miała charakter całkowicie pochodny i podporządkowany Mordorowi². Angmar pełniło funkcję wysuniętego bastionu zła, łączącego elementy państwa militarnego, ośrodka nekromantycznego oraz centrum destabilizacji politycznej.
Ludność Angmaru składała się głównie z orków, trolli, a także ludzi z Ettenmoors i północnych rubieży Eriadoru, określanych w źródłach jako „dzicy” lub „górale”³. Społeczności te zostały podporządkowane Królowi-Czarnoksiężnikowi zarówno przemocą, jak i manipulacją, obietnicami łupów oraz strachem. Angmar nie wytworzyło trwałej kultury ani instytucji cywilnych; jego istnienie było niemal wyłącznie wojskowe i destrukcyjne.
Przez niemal siedem stuleci Angmar prowadziło wyniszczającą wojnę przeciwko Arnorowi, północnemu królestwu Dúnedainów, które w tym czasie było już osłabione wewnętrznymi podziałami na Arthedain, Cardolan i Rhudaur⁴. Szczególnie istotną rolę odegrało podporządkowanie Rhudauru siłom Angmaru, co umożliwiło Królowi-Czarnoksiężnikowi stopniowe okrążenie i izolację Arthedainu.
Kulminacją tej długotrwałej kampanii był rok 1974 Trzeciej Ery, kiedy Arthedain – ostatnie z królestw Arnoru – upadło, a stolica Fornost została zajęta przez wojska Angmaru⁵. Zwycięstwo to miało jednak charakter krótkotrwały. Już w 1975 roku Trzeciej Ery doszło do decydującej bitwy pod Fornostem, w której siły Angmaru zostały rozgromione przez armię Gondoru pod wodzą Eärnura, wspieraną przez elfów Lindonu dowodzonych przez Círdana⁶.
W trakcie tej bitwy Król-Czarnoksiężnik poniósł klęskę i został wyparty z północy, choć nie został wówczas zgładzony. Angmar uległo całkowitemu spustoszeniu i przestało istnieć jako zorganizowany byt polityczny. Sam Czarnoksiężnik zbiegł do Mordoru, gdzie objął władzę nad Minas Morgul, kontynuując służbę Sauronowi aż do Wojny o Pierścień⁷.
W perspektywie historycznej Angmar stanowi przykład państwa destrukcyjnego, którego jedynym celem była eliminacja określonego przeciwnika. Tolkien wykorzystał tę konstrukcję, by ukazać, w jaki sposób zło może działać nie tylko poprzez otwartą tyranię, lecz także przez długotrwałe osłabianie, podziały wewnętrzne i wojnę na wyniszczenie. Upadek Arnoru nie był wynikiem jednej bitwy, lecz konsekwencją stuleci systematycznej presji, której Angmar było narzędziem.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A: „Annals of the Kings and Rulers”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Rings of Power and the Third Age”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
- Tamże.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A; por. Unfinished Tales, „The Battle of the Fords of Isen” (kontekst wojskowy Gondoru).
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, księga V.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, Christopher (red.), The Peoples of Middle-earth.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
