Angband

written by Anna Eldameldor Mokos

Angband („Żelazne Więzienie”) – twierdza Morgotha

Angband (sind. „Żelazne Więzienie”) było najpotężniejszą i najdłużej funkcjonującą twierdzą Morgotha (Melkora) w dziejach Ardy. Zostało wzniesione na dalekiej północy Beleriandu w epoce określanej jako Czas Ciemności, po zniszczeniu Lamp Valarów i ukształtowaniu świata w jego pierwszej, jeszcze niestabilnej formie¹. Początkowo Angband pełniło rolę fortecy podporządkowanej wobec głównej siedziby Melkora – Utumno – i miało przede wszystkim charakter wojskowy oraz penitencjarny.

Po zniszczeniu Utumno przez Valarów w Pierwszej Erze Gwiazd Angband nie zostało odkryte ani zdobyte. Pozostawało wówczas w ukryciu, a jego zarządcą był Sauron, najpotężniejszy z Maiarów wiernych Morgothowi, który stopniowo odbudowywał struktury militarne i administracyjne twierdzy². W tym okresie Angband funkcjonowało jako ośrodek konspiracyjny i zaplecze przyszłej dominacji Morgotha nad Śródziemiem.

Po ucieczce Morgotha z Amanu, dokonanej po zniszczeniu Dwóch Drzew Valinoru i kradzieży Silmarili, Angband stało się ponownie centrum jego władzy. Morgoth znacząco je rozbudował, wznosząc nad podziemnym kompleksem monumentalny, trójszczytowy masyw Thangorodrimu, który dominował nad północną Ardą i pełnił funkcję zarówno symboliczną, jak i strategiczną³. Pod jego stokami znajdowały się rozległe hale, kuźnie, lochy oraz zbrojownie.

Angband było miejscem produkcji i hodowli istot zła. To tam powstały niezliczone zastępy orków, tam przebywali Balrogowie (Valaraukar), a w późniejszym okresie Pierwszej Ery również pierwsze Smoki, z Glaurungiem jako prototypem i Ancalagonem Czarnym jako najpotężniejszym przedstawicielem tego rodzaju⁴. Twierdza pełniła zatem rolę zarówno militarną, jak i quasi-kosmogoniczną – była przestrzenią wypaczonego „stwarzania”, zgodnie z tolkienowską tezą o niezdolności zła do prawdziwej kreacji.

Przez całą Pierwszą Erę Angband pozostawało niezdobyte, mimo licznych wojen i oblężeń prowadzonych przez Noldorów i ich sprzymierzeńców. Dopiero Wojna Gniewu, interwencja Valarów i Maiarów, doprowadziła do jego ostatecznego zniszczenia⁵. Upadek Angbandu pociągnął za sobą kataklizm geograficzny o skali bezprecedensowej: większa część Beleriandu została zatopiona przez wody Belegaeru, a sama twierdza pogrążyła się w ruinach, stając się symbolem definitywnej klęski Morgotha.

W tolkienowskim imaginarium Angband funkcjonuje nie tylko jako forteca, lecz jako archetyp totalitarnej przestrzeni zła: miejsce zniewolenia, przemocy, przemysłowej destrukcji i duchowego wypaczenia. Stanowi ono negatywny biegun wobec Valinoru i elfich królestw Beleriandu, a jego zagłada zamyka mitologiczną strukturę Pierwszej Ery.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”.
  2. Tamże; por. The Silmarillion, „Of the Return of the Noldor”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Silmarils and the Unrest of the Noldor”.
  4. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of Men into the West” oraz „Of the Fifth Battle: Nirnaeth Arnoediad”.
  5. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (The History of Middle-earth, t. X).
  • Tolkien, Christopher (red.), The War of the Jewels (The History of Middle-earth, t. XI).
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Fonstad, Karen Wynn, The Atlas of Middle-earth.