Valar
Valarowie byli najpotężniejszymi spośród Ainurów, którzy po powstaniu Eä zstąpili do Świata i przybrali postacie widzialne. W Bezczasowych Salach byli duchami czystej mocy, a w Ardzie stali się Mocami Świata, kształtując jego lądy, morza i niebiosa wedle Wizji Ilúvatara. Mniej potężni z Ainurów zwani byli Maiarami, natomiast piętnastu najpotężniejszych duchów określano mianem Valarów, Mocy Ardy.
W najdawniejszych czasach Valarowie podjęli trud ukształtowania Świata, lecz ich dzieło zostało zakłócone przez bunt Melkora. Pierwszą ich siedzibą było Almaren, wyspa pośród wielkiego jeziora w Śródziemiu, oświetlana przez dwie Lampy, Illuin i Ormal. Po ich zniszczeniu Valarowie opuścili Śródziemie i udali się do Amanu, gdzie wznieśli drugie królestwo, Valinor, otoczone Górami Pelóri. W jego centrum powstało miasto Valimar, a na wzgórzu Ezellohar Yavanna wyhodowała Dwa Drzewa, Telperion i Laurelin, które dawały Światło Valinoru.
Najwyższym z Valarów był Manwë Súlimo, Pan Powietrza i Władca Ardy. Mieszkał na Taniquetilu, a jego wzrok obejmował wszystko, co działo się pod niebem. Jego małżonką była Varda Elentári, Królowa Gwiazd, umiłowana przez Elfy, która roznieciła gwiazdy i uczyniła je jaśniejszymi przed ich przebudzeniem.
Ulmo był Władcą Wód i panował nad wszystkimi wodami Świata, od mórz po źródła i rosy. Rzadko przebywał w Valinorze, lecz jego myśl i moc obecne były wszędzie tam, gdzie płynęła woda.
Yavanna Kementári, Dawczyni Owoców, była opiekunką roślin i wszelkiego życia wyrastającego z ziemi. Jej małżonkiem był Aulë Kowal, mistrz rzemiosł i twórca gór, który w swej gorliwości powołał do istnienia Krasnoludów.
Námo zwany Mandosem był Sędzią i Strażnikiem Losu; w jego Salach Oczekiwania przebywały duchy zmarłych Elfów. Jego siostrą była Nienna, Pani Litości i Smutku, której łzy przynosiły mądrość i wytrwałość.
Oromë Aldaron był Łowcą i Przyjacielem Zwierząt; to on odnalazł przebudzonych Elfów nad Cuiviénen. Jego siostrą była Nessa Tancerka, a małżonką Oromego Vána Wiecznie Młoda.
Tulkas Astaldo, najsilniejszy z Valarów, przybył na Ardę jako ostatni i w Wojnie Mocy pojmał Melkora. Irmo zwany Lórienem był Władcą Snów i Wizji, a jego małżonką Estë Uzdrowicielka. Vairë Tkaczka, żona Mandosa, tkała w swych komnatach dzieje Świata.
Melkor, najpotężniejszy z Ainurów, zbuntował się przeciw Ilúvatarowi i stał się Wrogiem Świata. W Śródziemiu zbudował Utumno i Angband, a jego dziełem było wiele zła, które dotknęło Ardę. Po zniszczeniu Drzew Valarów i długich wojnach z Eldarami i Ludźmi został ostatecznie pokonany w Wojnie Gniewu i wygnany poza Kręgi Świata. Elfy nadały mu imię Morgoth, Mroczny Władca.
Valarowie pozostali w Amanie jako strażnicy ładu Świata. Ich dzieła, choć nieraz zniszczone przez bunt Melkora, stały się fundamentem historii Ardy, a ich pamięć trwała w pieśniach i opowieściach Elfów i Ludzi.
Bibliografia
- TEnc Roz. SOCIOLOGY
- DoT Roz. V