Khazâd

Khazâd (khuzd. Khazâd – „Krasnoludy”) to autonim krasnoludów, używany przez nich samych w języku khuzdûl, który – zgodnie z tradycją – został im nadany przez Valara Aulëgo, ich Stwórcę. W źródłach elfickich lud ten określany był mianem Naugrim („Karły”), natomiast w językach ludzi funkcjonowały różne odpowiedniki, w tym forma „krasnoludy”¹.

Autonimia i nazewnictwo

Tolkien wielokrotnie podkreślał, że krasnoludy z wyjątkową konsekwencją strzegły własnego języka i imion. Nazwa Khazâd należała do kategorii określeń wewnętrznych i rzadko była ujawniana obcym, podobnie jak prawdziwe imiona osobiste krasnoludów². Ta praktyka miała zarówno wymiar kulturowy, jak i ochronny, wzmacniając wewnętrzną tożsamość wspólnoty.

Charakterystyka ludu

Khazâd opisywani są jako lud krępy, niezwykle odporny fizycznie i długowieczny, obdarzony wielką siłą i wytrzymałością. Ich posturę inne rasy często uznawały za mało estetyczną, jednak w przekazach tolkienowskich cecha ta zestawiana jest z niezwykłą sprawnością manualną, techniczną precyzją i wytrwałością³.

Szczególną cechą Khazâd była ich mistrzowska biegłość w:

kamieniarstwie i rzeźbie skalnej,
architekturze podziemnej,
metalurgii i jubilerstwie,
budowie trwałych konstrukcji odpornych na czas i zniszczenie.

Podziemne sale i miasta krasnoludów uchodziły za jedne z najwspanialszych osiągnięć cywilizacyjnych Ardy, często przewyższające rozmachem i trwałością dzieła innych ludów⁴.

Khazâd-dûm jako modelowa siedziba

Najbardziej znanym i reprezentatywnym królestwem Khazâd było Khazad-dûm, w Trzeciej Erze powszechnie zwane Morią. Stanowiło ono archetyp krasnoludzkiej cywilizacji: rozległe miasto wykute w skale, o monumentalnych salach, filarach i systemach komunikacyjnych, funkcjonujące przez wiele tysiącleci jako centrum kultury i potęgi Durinowego Ludu⁵.

Znaczenie kulturowe

W legendarium Tolkiena Khazâd reprezentują archetyp ludu rzemieślniczego, związanego z materią, pamięcią i trwaniem. W przeciwieństwie do elfów, którzy dążyli ku pięknu i nieśmiertelnej harmonii, krasnoludy skupiały się na pracy, dziedzictwie i ciągłości rodu. Ich dzieła były nie tyle ulotne, co przeznaczone do przetrwania epok, nawet jeśli sami twórcy ginęli⁶.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Aulëm i Krasnoludach”.
J.R.R. Tolkien, Appendix F do The Lord of the Rings.
J.R.R. Tolkien, The Hobbit.
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „The Fellowship of the Ring”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Rings of Power and the Third Age”.
Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.