Khazad-dûm

written by Anna Eldameldor Mokos

Khazad-dûm

Khazad-dûm było najstarszym i najbardziej prestiżowym królestwem krasnoludów w Śródziemiu, a zarazem rodową siedzibą Durina Nieśmiertelnego, pierwszego z Siedmiu Ojców Krasnoludów. Zgodnie z tradycją krasnoludzką Durin odkrył to miejsce w czasach Wieku Gwiazd, gdy natrafił na naturalne jaskinie po wschodniej stronie Gór Mglistych (Hithaeglir), ponad doliną Azanulbizar (Nanduhirion)¹. Od jego imienia królestwo bywało również określane jako Halls of Durin.

Geneza i rozwój

W ciągu Wieku Gwiazd oraz Pierwszej Ery krasnoludy z rodu Durina stopniowo rozbudowywały Khazad-dûm, drążąc rozległy system sal, kopalń i tuneli, który ostatecznie połączył wschodnie i zachodnie zbocza Gór Mglistych. Po zatopieniu Beleriandu i upadku krasnoludzkich miast Nogrodu i Belegostu, znaczna część ich ludności osiedliła się w Khazad-dûm, co znacząco zwiększyło potęgę demograficzną i gospodarczą królestwa².

Kluczowym czynnikiem wzrostu znaczenia Khazad-dûm było odkrycie mithrilu (khuzd. zilak-zigil), metalu o wyjątkowej lekkości i wytrzymałości, występującego niemal wyłącznie w tej części Śródziemia. Wydobycie mithrilu uczyniło królestwo najbogatszą siedzibą krasnoludów i jednym z najważniejszych ośrodków ekonomicznych Drugiej Ery³.

Relacje z elfami i wydarzenia Drugiej Ery

W Drugiej Erze Khazad-dûm utrzymywało bliskie i wyjątkowo harmonijne relacje z elfami Eregionu, zwłaszcza z bractwem rzemieślników Gwaith-i-Mírdain, kierowanym przez Celebrimbora. Sojusz ten miał charakter zarówno handlowy, jak i kulturowy, a jego materialnym świadectwem była wspólna działalność rzemieślnicza oraz współpraca przy tworzeniu wielkich dzieł elfickiej sztuki kowalskiej, w tym Pierścieni Władzy⁴.

Podczas wojen Saurona z Eregionem krasnoludy zamknęły bramy Khazad-dûm, unikając w ten sposób bezpośredniego zniszczenia. W tym okresie w tradycji elfickiej zaczęła funkcjonować nazwa Moria (sind. „Mroczna Otchłań”), która początkowo miała charakter opisowy, a nie pejoratywny⁵.

Upadek i opuszczenie

W Trzeciej Erze krasnoludy kontynuowały wydobycie mithrilu, stopniowo zapuszczając się coraz głębiej pod góry. W roku 1980 T.E. doszło do przebudzenia uśpionego Balroga z Pierwszej Ery, znanego później jako Demon z Cienia. Istota ta zabiła króla Durina VI, a w roku następnym jego syna Náina I, co doprowadziło do opuszczenia królestwa przez krasnoludy⁶.

Pomimo późniejszych prób odzyskania Morii, do końca Trzeciej Ery nie udało się jej ponownie zasiedlić na trwałe. Podziemia zostały zajęte przez orków i trolli, a Balrog przez stulecia pozostawał ich panem.

Khazad-dûm w Wojnie o Pierścień

W czasie Wojny o Pierścień Drużyna Pierścienia przeszła przez ruiny Khazad-dûm, gdzie doszło do starcia z orkami i Balrogiem. Na Moście Durina Gandalf Szary stanął do walki z Demonem z Cienia; pojedynek ten zakończył się ostatecznym zniszczeniem Balroga na szczycie Zirak-zigil, choć sam Gandalf poniósł w nim śmierć i został później odesłany z powrotem do Śródziemia⁷.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Aulë and Yavanna”.
  2. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Ruin of Beleriand”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „A Journey in the Dark”.
  4. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Rings of Power and the Third Age”.
  5. J.R.R. Tolkien, The History of Middle-earth, t. XII.
  6. J.R.R. Tolkien, Appendices to The Lord of the Rings, Appendix A.
  7. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „The Bridge of Khazad-dûm”.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X–XII.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, A Question of Time.