Kelvar

Kelvar to termin techniczny w mitologii Ardy, oznaczający wszystkie istoty żywe zdolne do samodzielnego poruszania się. Pojęcie to funkcjonuje w opozycji do Olvarów, czyli istot zakorzenionych w ziemi, obejmujących roślinność świata. Oba terminy stanowią podstawowy podział bytów żywych w kosmologii J.R.R. Tolkiena i mają charakter ontologiczny, a nie potoczny.

Rozróżnienie Kelvarów i Olvarów pojawia się w najwcześniejszych tekstach mitologicznych, w tym w Ainulindalë oraz w późniejszym ujęciu zawartym w Silmarillion¹. Zgodnie z tymi przekazami obie grupy istot zostały powołane do istnienia wolą Eru Ilúvatara, lecz obdarzone odmiennymi darami i przeznaczeniem.

Charakterystyka i miejsce w kosmologii Ardy

Kelvarowie zostali wyposażeni w ruchliwość, szybkość reakcji oraz instynkt przetrwania, co pozwalało im unikać zagłady w świecie podlegającym przemianom i konfliktom². W przeciwieństwie do nich Olvarowie otrzymali silniejsze duchy opiekuńcze, które czuwały nad ich wzrostem i trwaniem, rekompensując brak zdolności do ucieczki czy obrony.

Do Kelvarów zalicza się całość fauny Ardy: zwierzęta lądowe, ptaki, istoty wodne oraz inne żywe organizmy zdolne do poruszania się. Kategoria ta nie obejmuje Istot Rozumnych (Eldarów i Atanów), które zajmują osobne miejsce w porządku stworzenia, choć w sensie biologicznym również wykazują cechy Kelvarów³.

Znaczenie interpretacyjne

Podział na Kelvarów i Olvarów ukazuje charakterystyczną dla Tolkiena harmonijną wizję stworzenia, w której różne formy życia posiadają odmienne, lecz komplementarne role. Ruchliwość Kelvarów i statyczność Olvarów nie są oceniane wartościująco, lecz przedstawione jako równoważne sposoby istnienia w świecie zaprojektowanym jako dynamiczny, lecz uporządkowany kosmos.

W perspektywie filozoficznej pojęcie Kelvarów wpisuje się w tolkienowskie rozumienie natury jako rzeczywistości obdarzonej sensem i godnością, a nie jedynie tła dla dziejów Ludów Ardy⁴.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”.
J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring.
J.R.R. Tolkien, The Nature of Middle-earth.
Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring.
Tolkien, J.R.R., The Nature of Middle-earth.
Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X–XI.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light.