Iron Mountains

(quen. Ered Engrin, „Góry Żelazne”)

Iron Mountains (Ered Engrin) były rozległym i potężnym łańcuchem górskim w północnym Śródziemiu, ukształtowanym przez Melkora (Morgotha) jeszcze w Erze Lamp, przed ukształtowaniem się znanego świata Ardy. Pasmo to stanowiło północną granicę jego pierwotnego władztwa oraz kluczowy element systemu obronnego przeciwko Valarom¹.

Geneza i funkcja kosmologiczna

Zgodnie z przekazami zawartymi w Silmarillionie, Góry Żelazne zostały wzniesione przez Melkora jako sztuczna bariera geograficzna, mająca odgrodzić jego domenę od reszty Ardy². Było to pasmo wyjątkowo nieprzyjazne: skute wiecznym lodem i śniegiem, jałowe, pozbawione życia i narażone na nieustanne wichry północy. W ujęciu mitologicznym Ered Engrin symbolizowały próbę narzucenia przez Melkora własnego porządku kosmicznego, sprzecznego z harmonią zamierzoną przez Ilúvatara³.

Twierdze Melkora: Utumno i Angband

We wschodniej części Gór Żelaznych Melkor wzniósł Utumno, swoją pierwszą i największą fortecę, pełniącą funkcję centrum władzy w Erze Lamp. Była to twierdza o ogromnych podziemnych kompleksach, z których Melkor wysyłał swe sługi, by siać chaos w Ardzie⁴.

Po zniszczeniu Utumno przez Valarów w czasie pierwszej wojny świata, Melkor – po uwolnieniu z niewoli – odbudował swą potęgę w zachodniej części Ered Engrin, w twierdzy Angband. Angband stał się jego główną bazą operacyjną w Erze Ciemności i Pierwszej Erze Słońca. Nad fortecą wznosiły się trzy wulkaniczne szczyty Thangorodrimu, które pełniły funkcję zarówno naturalnej osłony, jak i symbolu terroru oraz potęgi Morgotha⁵.

Siedziba sług Ciemności

Góry Żelazne i związane z nimi twierdze były miejscem przebywania najpotężniejszych i najgroźniejszych sług Melkora. W ich czeluściach zamieszkiwali m.in. Balrogowie, wilkołaki, wampiry (w tym Thuringwethil), olbrzymie pająki oraz pierwsze smoki, stworzone w późniejszym okresie Pierwszej Ery⁶. Region ten funkcjonował jako zaplecze militarne i produkcyjne sił zła, skąd Morgoth prowadził długotrwałą wojnę przeciwko Eldarom i Edainom Beleriandu.

Zagłada w Wojnie Gniewu

Pod koniec Pierwszej Ery, w czasie Wojny Gniewu, Valarowie i Eldarowie Amanu przypuścili ostateczny atak na Angband. W wyniku kataklizmicznych walk Angband i Thangorodrim zostały zburzone, a same Góry Żelazne uległy niemal całkowitemu zniszczeniu. Znaczna część północnego Śródziemia zapadła się pod wodami oceanu, a Ered Engrin przestały istnieć jako struktura geograficzna⁷.

W sensie symbolicznym zagłada Gór Żelaznych oznaczała definitywny kres pierwotnej dominacji Melkora nad Ardą i zamknięcie najbardziej destrukcyjnego rozdziału w kosmologii Tolkiena.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”.
Tamże, „Valaquenta”.
Verlyn Flieger, Splintered Light.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
Tamże, „Of the Return of the Noldor”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Beren and Lúthien”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring.
Tolkien, J.R.R., The War of the Jewels.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.