Gorcrows

Gorcrows – złowróżbne ptaki padlinożerne występujące w folklorze hobbitów, znane z pieśni i opowieści ludowych, a nie z kanonicznych narracji historycznych Śródziemia. Ich nazwa pojawia się w kontekście poetyckim, przede wszystkim w hobbickiej balladzie o Mewlipsach, gdzie pełnią funkcję istot towarzyszących miejscom skażonym i nawiedzonym¹.

W tradycji ustnej hobbitów Gorcrows przedstawiane są jako ptaki bytujące na bagnach i pustkowiach, zamieszkałych przez złe duchy zwane Mewlipsami. Według opowieści żywiły się one szczątkami ofiar tych istot, co przypisywało im symboliczne powiązanie ze śmiercią, rozkładem i nieszczęściem². Ich obecność była interpretowana jako omen nadchodzącej zguby lub znak, że dane miejsce znajduje się poza bezpiecznym porządkiem świata.

Z punktu widzenia tolkienowskiej mitopoetyki Gorcrows należy zaliczyć do elementów bestiarium folklorystycznego, a nie do zoologii Śródziemia sensu stricto. Podobnie jak Mewlipsy, funkcjonują one na pograniczu mitu, dziecięcej grozy i moralizującej opowieści ostrzegawczej³. Brak jest w źródłach elfickich, ludzkich czy krasnoludzkich jakichkolwiek wzmianek potwierdzających ich istnienie poza tradycją hobbicką.

Motyw Gorcrows wpisuje się w szerszy wzorzec ludowych wyobrażeń ptaków jako zwiastunów śmierci, obecny zarówno w kulturze Śródziemia, jak i w europejskim folklorze, z którego Tolkien czerpał inspiracje. W tym sensie Gorcrows pełnią funkcję symboliczną, wzmacniając nastrój grozy i ostrzeżenia, charakterystyczny dla hobbickich ballad o „miejscach, gdzie nie należy chodzić”⁴.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Adventures of Tom Bombadil, poemat „The Mewlips”.
Tamże; por. analiza motywów grozy w poezji hobbickiej.
J.R.R. Tolkien, Letters, listy dotyczące poezji dziecięcej i folkloru.
T.A. Shippey, The Road to Middle-earth, rozdział poświęcony poetyce ludowej Tolkiena.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Adventures of Tom Bombadil.
Tolkien, J.R.R., Letters of J.R.R. Tolkien.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Chance, Jane, Tolkien’s Art: A Mythology for England.