Gonnhirrim

Gonnhirrim (sind. Gonn-hirrim, „mistrzowie kamienia”) to określenie używane przez Sindarów na oznaczenie krasnoludów, podkreślające ich wyjątkową biegłość w obróbce kamienia, rzeźbie architektonicznej oraz wznoszeniu podziemnych siedzib¹. Termin ten nie był nazwą etniczną, lecz honorowym przydomkiem, nadanym przez Szare Elfy w uznaniu dla rzemieślniczych umiejętności Naugrimów.

Krasnoludy jako mistrzowie kamienia

Od najdawniejszych czasów krasnoludy związane były z górami i głębokimi podziemiami. Ich kultura i tożsamość opierały się na pracy w skale: wydobyciu metali i klejnotów, wytopie, kowalstwie oraz kamieniarskiej precyzji, której nie dorównywały żadne inne ludy Ardy². Najstarsze i najsłynniejsze krasnoludzkie ośrodki – Belegost i Nogrod w Ered Luin oraz Khazad-dûm w Górach Mglistych – stanowiły wzorcowe przykłady architektury monumentalnej, łączącej funkcjonalność z wysoką estetyką³.

Sindarowie, którzy sami preferowali osadnictwo leśne i jaskiniowe o charakterze bardziej naturalnym, dostrzegali w krasnoludach rzemieślników zdolnych nie tylko do pracy użytkowej, lecz także do tworzenia form o walorach niemal artystycznych. Stąd określenie Gonnhirrim – „ci, którzy panują nad kamieniem”.

Menegroth jako przykład współpracy elfów i krasnoludów

Najpełniejszym wyrazem krasnoludzkiego kunsztu była ich praca przy wznoszeniu Menegrothu, podziemnej stolicy królestwa Doriathu, zwanej „Tysiącem Jaskiń”. Na prośbę króla Elu Thingola krasnoludy z Nogrodu i Belegostu przekształciły naturalne groty nad rzeką Esgalduin w rozległy kompleks pałacowy o sklepieniach, filarach i komnatach zdobionych rzeźbami w kamieniu⁴.

Menegroth stał się jednym z najwspanialszych ośrodków architektonicznych Pierwszej Ery, łącząc elficką wrażliwość estetyczną z krasnoludzką techniczną doskonałością. To właśnie przy tej okazji określenie Gonnhirrim utrwaliło się w tradycji Sindarów jako nazwa wyrażająca zarówno podziw, jak i uznanie⁵.

Znaczenie kulturowe terminu

W szerszym kontekście termin Gonnhirrim odzwierciedla złożone relacje między elfami a krasnoludami w Pierwszej Erze: relacje oparte na współpracy i wzajemnym szacunku, lecz jednocześnie podatne na napięcia wynikające z odmiennych wartości i temperamentów obu ludów. Ironią losu pozostaje fakt, że to właśnie krasnoludy, wcześniej czczone jako „mistrzowie kamienia”, odegrały później tragiczną rolę w historii Doriathu, prowadząc do śmierci Thingola i upadku Menegrothu⁶.

Mimo to w elfickiej pamięci Gonnhirrim pozostali symbolem niezrównanej sztuki kamieniarskiej, której dzieła przetrwały długo po zagładzie Beleriandu.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Sindar”.
Tamże, „Of Aulë and Yavanna”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Naugrim and the Edain”.
Tamże, „Of Thingol and Melian”.
J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Ruin of Doriath”.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.