Gondor

written by Anna Eldameldor Mokos

Gondor

Gondor był południowym królestwem Dúnedainów w północno-zachodnim Śródziemiu, założonym w 3320 roku Drugiej Ery przez ocalałych z zagłady Númenoru: Elendila oraz jego synów, Isildura i Anáriona. Państwo to, wspólnie z północnym Arnorem, stanowiło kontynuację politycznego i kulturowego dziedzictwa Númenorejczyków w Śmiertelnych Krainach¹.

Po przybyciu do Śródziemia Elendil objął władzę zwierzchnią jako Najwyższy Król Dúnedainów, rezydując w Arnorze, natomiast jego synowie sprawowali wspólne rządy w Gondorze. Po śmierci Elendila i Anáriona w wojnie z Sauronem (3441 D.E.) oraz po niepowrocie Isildura z północy, władza w Gondorze przeszła na potomków Anáriona, co ostatecznie doprowadziło do instytucjonalnego rozdzielenia obu królestw².

Pierwszą stolicą Gondoru było Osgiliath, miasto-twierdza położone nad Anduiną, pełniące funkcję administracyjnego i symbolicznego centrum królestwa. Obok niego kluczową rolę odgrywały dwie bliźniacze warownie: Minas Anor („Wieża Słońca”), późniejsza Minas Tirith, oraz Minas Ithil („Wieża Księżyca”), która po zdobyciu przez Nazgûli w 2002 roku Trzeciej Ery została przemianowana na Minas Morgul. Istotne znaczenie gospodarcze i militarne miały również porty Pelargir i Dol Amroth, umożliwiające kontrolę nad handlem morskim i kontaktami z południem³.

W okresie swej największej potęgi, przypadającym na pierwsze tysiąclecie Trzeciej Ery, Gondor kontrolował rozległe terytoria: Anórien, Ithilien, Lebennin, Anfalas, Belfalas, Lamedon, Lossarnach oraz Calenardhon (późniejszy Rohan), a także wpływał politycznie na ziemie Enedwaithu, południowego Rhovanionu i obszary aż po Morze Rhûn⁴. Był wówczas najpotężniejszym państwem ludzi w Śródziemiu.

Upadek potęgi Gondoru miał charakter stopniowy i był wynikiem splotu czynników demograficznych, militarnych i politycznych. Do najpoważniejszych kryzysów należały: wojna domowa o sukcesję (1432–1448 T.E.), znana jako Spór Krewnych; Wielka Zaraza (1636 T.E.), która wyludniła znaczne obszary królestwa; oraz długotrwałe wojny z Woźnikami ze Wschodu (1851–1944 T.E.)⁵. Ostatecznym ciosem symbolicznym była utrata Minas Ithil na rzecz Nazgûli.

Po wygaśnięciu linii królewskiej w 2050 roku Trzeciej Ery władzę w Gondorze przejęli Namiestnicy, sprawujący rządy „w imieniu króla, który nie powrócił”. Instytucja ta, choć pierwotnie tymczasowa, zapewniła państwu ciągłość przez niemal dziewięć stuleci i uchroniła je przed całkowitym rozpadem.

Podczas Wojny o Pierścień (3018–3019 T.E.) Gondor, mimo osłabienia, pozostał kluczową siłą oporu wobec Saurona. Obrona Minas Tirith oraz zwycięstwo na Polach Pelennoru, osiągnięte dzięki sojuszowi z Rohirrimami i innymi Wolnymi Ludami, przesądziły o losach wojny⁶. Po ostatecznym upadku Mordoru Aragorn II Elessar, potomek Isildura, objął tron Gondoru i Arnoru, jednocząc oba królestwa.

W Czwartej Erze Gondor stał się centralnym filarem Zjednoczonego Królestwa Ludzi, odzyskując stabilność polityczną i znaczenie kulturowe jako główny spadkobierca tradycji Númenoru w Śródziemiu.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, Akallabêth.
  2. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  3. J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Dodatek A.
  4. J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „Cirion and Eorl”.
  5. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatki A–B.
  6. J.R.R. Tolkien, The Return of the King.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. XII (The Peoples of Middle-earth).
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.