Gondor Men

written by Anna Eldameldor Mokos

Gondorczycy

Gondorczycy byli potomkami Númenorejczyków należących do stronnictwa Wiernych (Elendili), którzy po Upadku Númenoru w 3319 roku Drugiej Ery osiedlili się w zachodniej części Śródziemia i założyli Południowe Królestwo Gondoru¹. Państwo to powstało formalnie w 3320 roku Drugiej Ery, gdy Elendil Wysoki oraz jego synowie, Isildur i Anárion, przybyli na wybrzeża Śródziemia i ustanowili dwa siostrzane królestwa: Arnor na północy i Gondor na południu².

Terytorium i organizacja polityczna

W okresie największego rozkwitu Gondor obejmował rozległe obszary sięgające od rzeki Celebrant na północy po Harnen na południu oraz od Morza Rhûn na wschodzie po dolinę Wielkiej Anduiny i wybrzeża Belegaeru³. Królestwo posiadało rozwiniętą strukturę administracyjną i dzieliło się na liczne prowincje i lenna, wśród których wymienić należy m.in. Anórien, Ithilien, Lebennin, Lossarnach, Lamedon, Anfalas, Belfalas oraz Calenardhon (późniejszy Rohan)⁴.

Pierwotną stolicą Gondoru była Osgiliath, położona nad Anduiną, pełniąca funkcję zarówno polityczną, jak i symboliczną. Obok niej istniały dwa potężne miasta-twierdze: Minas Anor („Wieża Słońca”) oraz Minas Ithil („Wieża Księżyca”). Po zdobyciu Minas Ithil przez siły Saurona w 2002 roku Trzeciej Ery i jego przemianowaniu na Minas Morgul, a także po stopniowym zniszczeniu Osgiliath, jedyną stolicą pozostało Minas Anor, znane odtąd jako Minas Tirith⁵.

Dzieje w Trzeciej Erze

Historia Gondoru w Trzeciej Erze była naznaczona długotrwałym procesem osłabienia demograficznego i politycznego. Do najpoważniejszych kryzysów należały: wojna domowa (tzw. Spór Krewniaczy, 1432–1448 T.E.), Wielka Zaraza z roku 1636 T.E., liczne najazdy Woźników (Wainriders) oraz stałe zagrożenie ze strony Mordoru⁶.

W 2050 roku Trzeciej Ery wygasła królewska linia Gondoru wraz ze śmiercią króla Eärnura, po czym władzę przejęli namiestnicy. Mimo braku monarchy Gondor zachował ciągłość instytucjonalną, a urząd namiestnika stał się symbolem wierności dawnemu porządkowi númenorejskiemu⁷. W końcowym okresie Trzeciej Ery rządy sprawował Denethor II, którego synowie Boromir i Faramir odegrali znaczącą rolę w wojnach z Sauronem.

Kultura i dziedzictwo

Gondorczycy uchodzili za najbardziej zaawansowanych kulturowo spośród Ludzi Śródziemia. Ich język, prawo, architektura i sztuka wojskowa stanowiły bezpośrednie dziedzictwo Númenoru, choć w Trzeciej Erze uległy stopniowej degeneracji⁸. Szczególną rolę odgrywała flota Gondoru, z głównymi portami w Pelargirze i Dol Amroth, a także ciężkozbrojna piechota i kawaleria.

Kulminacyjnym momentem dziejów Gondoru w Trzeciej Erze była bitwa na Polach Pelennoru w 3019 roku, w której wojska Gondoru, wsparte przez Rohirrimów i sprzymierzeńców, odparły główną ofensywę Mordoru⁹. Wkrótce potem Aragorn II Elessar, dziedzic Isildura, został koronowany na króla i dokonał zjednoczenia Gondoru z Arnorem, zapoczątkowując Czwartą Erę i odnowę Południowego Królestwa.

Znaczenie historyczne

W ujęciu tolkienowskim Gondorczycy symbolizują trwałość cywilizacji Ludzi, zdolnej przetrwać nawet długotrwały upadek i utratę pierwotnej wielkości. Ich dzieje ilustrują napięcie między pamięcią dawnej chwały Númenoru a koniecznością dostosowania się do świata po Zmianie Świata, w którym dominacja przechodzi stopniowo w ręce Ludzi¹⁰.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Akallabêth”.
  2. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  3. Tamże, Dodatek B.
  4. J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „Cirion and Eorl”.
  5. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. III.
  6. Tamże, Dodatek A.
  7. J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The Ruling Stewards of Gondor”.
  8. J.R.R. Tolkien, Listy, nr 131.
  9. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „The Battle of the Pelennor Fields”.
  10. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.