Gondolin
Gondolin było ukrytym królestwem i miastem Noldorów w Beleriandzie w Pierwszej Erze Słońca, uchodzącym za najdoskonalsze osiągnięcie elfickiej urbanistyki w Śródziemiu. Zostało założone około roku 52 Pierwszej Ery przez Turgona, syna Fingolfina i Najwyższego Króla Noldorów, który — kierowany przestrogami Ulma — odnalazł odosobnioną dolinę Tumladen, otoczoną pasmem górskim Echoriath („Górami Okrążającymi”).
Położenie Gondolinu miało charakter niemal idealnie defensywny. Dostęp do doliny był możliwy jedynie poprzez wąskie i starannie strzeżone przejścia, a czujność Wielkich Orłów, sprzymierzonych z domem Turgona, skutecznie uniemożliwiała działalność szpiegowską sług Morgotha. Dzięki temu miasto przez blisko pięć stuleci pozostawało nieodkryte, w czasie gdy pozostałe królestwa elfów w Beleriandzie stopniowo upadały¹.
Miasto wzniesiono na wzgórzu Amon Gwareth, w samym centrum doliny. W języku quenya nosiło nazwę Ondolindë („Kamienna Pieśń”), natomiast w sindarinie Gondolin („Ukryty Kamień”)². Jego architektura wzorowana była na Tirionie w Eldamarze: dominował biały kamień, smukłe wieże i geometryczna harmonia, łącząca estetykę Noldorów z poczuciem sakralnego porządku. Gondolin był nie tylko ośrodkiem politycznym, lecz także centrum kultury, rzemiosła i pamięci dawnego Amanu.
Przez długi czas królestwo Turgona prowadziło politykę izolacjonizmu, świadomie ograniczając kontakty z innymi ludami Beleriandu. Strategia ta zapewniła mu przetrwanie, lecz jednocześnie przyczyniła się do jego tragicznego losu. W roku 511 Pierwszej Ery miasto zostało zdradzone przez Maeglina, siostrzeńca Turgona, który po pojmaniu ujawnił Morgothowi tajne przejścia prowadzące do doliny³.
Upadek Gondolinu należał do najkatastrofalniejszych wydarzeń Pierwszej Ery. Wojska Morgotha — obejmujące orków, trolle, balrogi oraz smoki — zdobyły miasto po zaciekłych walkach ulicznych. Gondolin został doszczętnie zniszczony, a znaczna część jego mieszkańców poległa. Ocaleli jedynie nieliczni, prowadzeni przez Tuora i Idril Celebrindal, którzy przedarli się przez góry i dołączyli do pozostałych sił oporu przeciwko Morgothowi⁴.
W sensie historycznym Gondolin był ostatnim wielkim królestwem Noldorów w Beleriandzie. Jego upadek symbolizuje kres elfickiej dominacji na Północy oraz ostateczne załamanie nadziei na samodzielne zwycięstwo Eldarów nad Mrocznym Wrogiem. Dziedzictwo Gondolinu przetrwało jednak w postaci Eärendila Żeglarza oraz w pamięci elfów i ludzi jako idea miasta doskonałego, utraconego, lecz nigdy zapomnianego.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Turgonie i założeniu Gondolinu”.
- J.R.R. Tolkien, The Etymologies, hasła ONDO, LIN, DOL.
- J.R.R. Tolkien, Quenta Silmarillion, „O Maeglinie”.
- J.R.R. Tolkien, The Fall of Gondolin.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Fall of Gondolin.
- Tolkien, J.R.R., The War of the Jewels.
- Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
