Goldberry

written by Anna Eldameldor Mokos

Goldberry (Złota Jagoda)

Goldberry jest postacią występującą w Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkiena, związaną ze Starym Lasem i rzeką Withywindle. W tekście narracyjnym określana jest mianem „Córki Rzeki” oraz przedstawiana jako małżonka Tom Bombadil¹. Jej ontologiczny status nie zostaje przez autora jednoznacznie wyjaśniony, co czyni ją jedną z najbardziej zagadkowych postaci legendarium.

Charakter i natura postaci

Goldberry bywa interpretowana jako uosobienie elementu wodnego lub szerzej – jako personifikacja sił przyrody, działających w obrębie Starego Lasu. W samym tekście nie zostaje jednak przypisana do żadnej znanej kategorii bytów Ardy (Valarów, Majarów, Elfów czy duchów związanych z Ainurami). Jej istnienie zdaje się funkcjonować poza klasycznym porządkiem hierarchicznym świata stworzonego, podobnie jak w przypadku Toma Bombadila².

W narracji Goldberry nie wykazuje cech władzy ani sprawczości w sensie politycznym czy kosmologicznym; jej rola jest raczej symboliczna i mediacyjna. Reprezentuje harmonię, równowagę i pierwotny porządek natury, nieskażony ingerencją sił zewnętrznych ani ambicjami władzy.

Opis i symbolika

Tolkien opisuje Goldberry jako istotę o złocistych włosach, ubraną w srebrno-złote szaty, z kwiatami we włosach oraz obuwiem lśniącym jak rybia łuska³. Jej śpiew porównany zostaje do śpiewu ptaków, co wzmacnia jej powiązanie z naturalnym rytmem świata. Motywy światła, wody i roślinności budują obraz postaci bliskiej poetyckiej tradycji duchów rzek i nimf, znanych z mitologii europejskich, choć Tolkien unika bezpośrednich zapożyczeń⁴.

Rola w narracji Władcy Pierścieni

Goldberry pojawia się w początkowych rozdziałach Drużyny Pierścienia, gdy wraz z Tomem Bombadilem udziela gościny hobbitom uratowanym z niebezpieczeństw Starego Lasu. Jej obecność w tym epizodzie pełni funkcję inicjacyjną i uspokajającą: dom Bombadila i Goldberry stanowi przestrzeń czasowego wyłączenia z konfliktu świata zewnętrznego, zanim bohaterowie wkroczą w pełną grozy historię Wojny o Pierścień⁵.

Goldberry nie bierze udziału w dalszych wydarzeniach narracji, co podkreśla jej zakorzenienie w lokalnym, „przedhistorycznym” porządku świata, niezależnym od walki o Jedyny Pierścień. Jej postać wzmacnia kontrast pomiędzy kosmicznym konfliktem dobra i zła a starszą, bardziej pierwotną warstwą istnienia Ardy.

Znaczenie interpretacyjne

W badaniach nad twórczością Tolkiena Goldberry bywa postrzegana jako figura poetycka, reprezentująca ideę natury jako wartości samej w sobie – nie podporządkowanej ani złu, ani heroicznej walce dobra. W tym sensie jej postać, podobnie jak Tom Bombadil, stanowi istotny komentarz do ograniczeń władzy Pierścienia oraz do istnienia sfer bytu, które pozostają poza jego wpływem⁶.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. I: The Fellowship of the Ring, rozdz. „In the House of Tom Bombadil”.
  2. J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien.
  3. J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, opis Goldberry.
  4. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
  5. J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring.
  6. Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Carpenter, Humphrey (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.