Giants (Olbrzymy)
Giants (olbrzymy) to termin pojawiający się w tradycjach i przekazach ludowych Śródziemia, jednak nieposiadający jednoznacznego statusu rasowego w legendarium J.R.R. Tolkiena. W dostępnych źródłach narracyjnych brak wyraźnego potwierdzenia istnienia odrębnej rasy istot określanych konsekwentnie jako „giganci”, choć motyw olbrzymów funkcjonuje w folklorze hobbickim oraz w metaforycznym opisie innych bytów o nadzwyczajnych rozmiarach.
Olbrzymy w tradycji hobbickiej
Najczęstsze wzmianki o gigantach pojawiają się w opowieściach hobbitów, zwłaszcza tych związanych z północnymi i wschodnimi rubieżami Śródziemia. Według podań ludowych olbrzymy miały zamieszkiwać Wysokie Przełęcze Gór Mglistych oraz rejony Rhovanionu, gdzie rzekomo strzegły górskich dróg i przełęczy, niekiedy we współpracy z orkami¹. Relacje te mają jednak wyraźnie legendarny i niepewny charakter, a sam narrator (np. w Hobbicie) sugeruje ich wątpliwą wiarygodność.
Badacze zwracają uwagę, że hobbickie wyobrażenia gigantów pełnią funkcję folklorystyczną, podobną do ludowych podań o duchach, potworach czy istotach granicznych, wyjaśniających nieznane lub niebezpieczne zjawiska świata².
Istoty olbrzymie a „giganci”
Choć brak dowodów na istnienie osobnej rasy gigantów, w Śródziemiu występują istoty o nadzwyczajnym wzroście, które bywały potocznie utożsamiane z olbrzymami:
- Entowie – pradawni Pasterze Drzew, stworzeni z myśli Yavanny. Osiągali wysokość do około czternastu stóp i posiadali ogromną siłę fizyczną, jednak ich natura była rozumna, spokojna i głęboko związana z porządkiem stworzenia³. W ludzkich i hobbickich relacjach entowie mogli uchodzić za „dobrotliwe olbrzymy”.
- Trolle – istoty stworzone (lub wypaczone) przez Morgotha jako karykatura entów. Charakteryzowały się ogromnym wzrostem i brutalną siłą, lecz ograniczoną inteligencją. W Drugiej i Trzeciej Erze pojawiła się ich ulepszona forma – Olog-hai, zdolne do działania w świetle dziennym i wykazujące większą samodzielność⁴.
W tradycjach ludów Śródziemia termin „olbrzym” mógł więc funkcjonować jako opisowy epitet, odnoszący się do rozmiarów i siły, a nie jako nazwa precyzyjnie zdefiniowanej rasy.
Status pojęcia w legendarium
Z perspektywy filologicznej i mitograficznej koncepcja gigantów w Śródziemiu ma charakter niejednoznaczny i pośredni. Tolkien, świadomie operując konwencją mitów i legend przekazywanych przez różne kultury wewnątrz świata przedstawionego, pozostawił motyw gigantów na poziomie ludowej wyobraźni, unikając jego jednoznacznego usystematyzowania.
W rezultacie „giganci” funkcjonują w legendarium jako element tradycji ustnej, folkloru i mitu, a nie jako byt o jasno określonym miejscu w porządku stworzenia Ardy.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. IV: „Over Hill and Under Hill”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Prolog oraz księga I.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Aulë and Yavanna”; The Two Towers, „Treebeard”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, księga V, rozdz. 3; Dodatek F.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings, wraz z dodatkami.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
