Gallows-weed

Gallows-weed („ziele szubienicy”) jest enigmatyczną rośliną pojawiającą się wyłącznie w hobbickich pieśniach i opowieściach ludowych, bez jednoznacznego potwierdzenia jej istnienia w źródłach historycznych lub kronikach Eldarów i Ludzi. Przekazy te lokują jej występowanie na bagnach i mokradłach Śródziemia, w przestrzeniach postrzeganych jako niebezpieczne i liminalne, zamieszkiwanych przez istoty określane mianem Mewlipsów oraz nawiedzanych przez złowróżbne ptaki zwane Gorcrowami¹.

Zgodnie z opisami folklorystycznymi gallows-weed miało zwisać z drzew lub martwych pni w postaci długich, sznuropodobnych pędów, co stało się podstawą jego nazwy. Metafora „szubienicy” wpisuje roślinę w symbolikę śmierci, kary i grozy, charakterystyczną dla hobbickich narracji ostrzegawczych, przeznaczonych przede wszystkim dla młodszych słuchaczy². W pieśniach tych krajobraz bagienny pełni funkcję przestrzeni skażonej, przeciwstawionej uporządkowanemu i bezpiecznemu światu Shire’u.

Nie są znane ani właściwości użytkowe gallows-weed, ani jego dokładna klasyfikacja botaniczna. Brak również wiarygodnych świadectw bezpośrednich obserwacji tej rośliny. Tradycja podkreśla, że nieliczni, którzy zapuszczali się w rejony jej rzekomego występowania, nie powracali, co dodatkowo wzmacnia aurę tajemniczości i grozy otaczającą to ziele³. Z tego względu większość badaczy skłania się ku interpretacji gallows-weed jako elementu folkloru, a nie rzeczywistej flory Ardy.

W ujęciu symbolicznym gallows-weed można odczytywać jako część szerszego zespołu hobbickich mitów o „nieoswojonej dziczy”, w których przyroda przybiera formy wrogie i moralnie naznaczone. Roślina ta funkcjonuje zatem nie tyle jako obiekt botaniczny, ile jako nośnik znaczeń kulturowych: strachu przed nieznanym, ostrzeżenia przed przekraczaniem granic oraz pamięci o dawnych, zapomnianych zagrożeniach⁴.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Prolog; por. tradycje hobbickie dotyczące Mewlipsów i Gorcrowów.
J.R.R. Tolkien, The Adventures of Tom Bombadil.
Humphrey Carpenter (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.
Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
Tolkien, J.R.R., The Adventures of Tom Bombadil.
Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, A Question of Time.