Fírimar

written by Anna Eldameldor Mokos

Fírimar

Fírimar to quenejskie określenie stosowane przez Elfy wobec rasy Ludzi, czyli Drugorodnych Dzieci Ilúvatara. Termin wywodzi się od rdzenia fírië („śmierć”, „umieranie”) i oznacza dosłownie **„lud śmiertelny”**¹. Nazwa ta funkcjonowała przede wszystkim w elfickiej refleksji antropologicznej i metafizycznej, podkreślając zasadniczą różnicę ontologiczną pomiędzy Ludźmi a nieśmiertelnymi Eldarami.

Zgodnie z elficką tradycją, Ludzie przebudzili się w Hildórien, na dalekim Wschodzie Śródziemia, po Wschodzie Słońca, w Pierwszej Erze Słońca². Z tego względu Elfy określały ich również mianem Hildor („Następcy”) lub Atani („Drugorodni”), jednak to właśnie termin Fírimar najdobitniej akcentował ich śmiertelność jako cechę konstytutywną.

W perspektywie Eldarów krótkowieczność ludzi postrzegana była ambiwalentnie: z jednej strony jako słabość i ograniczenie, z drugiej – jako zagadka i przedmiot refleksji metafizycznej. Elfy zauważały, że Ludzie, choć zdolni do wielkiej odwagi, miłości i twórczości, mają jedynie ograniczony czas na zdobycie wiedzy i doświadczenia świata, zanim dosięgnie ich fírië³. Z tego powodu w elfickim piśmiennictwie Ludzie bywają przedstawiani jako istoty działające gwałtownie, impulsywnie i z intensywnością nieznaną nieśmiertelnym.

Z czasem elfowie dostrzegli jednak, że Dar Śmierci, udzielony Ludziom przez Ilúvatara, nie jest wyłącznie przekleństwem, lecz również formą wolności niedostępnej Pierworodnym. W późniejszych rozważaniach teologicznych śmiertelność Fírimarów zaczęto interpretować jako element boskiego zamysłu, który pozwala ludziom opuścić kręgi świata (Arda Marred) i uczestniczyć w przeznaczeniu wykraczającym poza historię Eä⁴.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lost Road and Other Writings (The History of Middle-earth, t. V).
  2. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of Men into the West”.
  3. J.R.R. Tolkien, Athrabeth Finrod ah Andreth, w: Morgoth’s Ring (HoME, t. X).
  4. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë” oraz „Of the Beginning of Days”.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (The History of Middle-earth, t. X).
  • Tolkien, J.R.R., The Lost Road and Other Writings (The History of Middle-earth, t. V).
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.