Fíli

Fíli (ur. 2859 T.E., zm. 2941 T.E.) – krasnolud z rodu Durina, najstarszy syn Dís (jedynej imiennie wymienionej kobiety krasnoludów w legendarium J.R.R. Tolkiena) oraz bratanek Thorina II Dębowej Tarczy, pretendenta do tronu Ereboru. Jego młodszym bratem był Kíli. Obaj należeli do bezpośredniej linii dynastycznej Królestwa pod Górą i byli postrzegani jako przyszli następcy rodu Durina¹.

Pochodzenie i wychowanie

Fíli urodził się już po upadku Ereboru i zniszczeniu Dale przez smoka Smauga, a jego dzieciństwo upłynęło na wygnaniu w Ered Luin. Nie znał Samotnej Góry z własnego doświadczenia; jej obraz kształtowały przekazy ustne, tradycja rodowa oraz narracja o utraconym dziedzictwie².

Jako najstarszy syn Dís i siostrzeniec Thorina, Fíli wychowywany był w świadomości królewskiego pochodzenia i odpowiedzialności wynikającej z przynależności do dynastii. Thorin, pełniący wobec bratanków rolę opiekuna i mentora, zapewnił im staranne przygotowanie obejmujące:

szkolenie wojskowe,
znajomość krasnoludzkiego prawa i obyczaju,
formację etosu lojalności wobec rodu i króla³.

W źródłach podkreśla się, że Fíli – podobnie jak Kíli – wyróżniał się jasnymi włosami, cechą rzadką wśród krasnoludów z rodu Durina, oraz stosunkowo pogodnym usposobieniem, łączonym jednak z odwagą i determinacją⁴.

Udział w wyprawie Thorina

W roku 2941 Trzeciej Ery Fíli dołączył – wraz z bratem – do Kompanii Thorina, która wyruszyła z zamiarem odzyskania Ereboru. Bracia byli najmłodszymi uczestnikami wyprawy, lecz nie traktowano ich jako niedoświadczonych nowicjuszy. Źródła wskazują, że:

posługiwali się bronią z dużą biegłością,
wykazywali się czujnością i inicjatywą,
pełnili funkcje strażnicze i zwiadowcze⁵.

Dla Fíliego wyprawa ta miała znaczenie inicjacyjne: była pierwszym realnym sprawdzianem jego przynależności do rodu królewskiego oraz okazją do potwierdzenia osobistej wartości poza samym pochodzeniem.

Bitwa Pięciu Armii i śmierć

Po śmierci Smauga i odzyskaniu Ereboru los Kompanii rozstrzygnął się w Bitwie Pięciu Armii. Fíli i Kíli pozostali u boku Thorina II jako członkowie jego bezpośredniej straży, co miało zarówno znaczenie militarne, jak i symboliczne – byli bowiem najbliższymi krewnymi króla⁶.

W końcowej fazie bitwy Thorin został śmiertelnie ranny. Fíli poległ, broniąc swojego wuja i króla, nie opuszczając go mimo beznadziejnej sytuacji. Jego śmierć, podobnie jak śmierć Kíliego, zamknęła bezpośrednią linię sukcesji Thorina i miała dalekosiężne konsekwencje dla przyszłości dynastii⁷.

Fíli został pochowany w Ereborze wraz z Thorinem i Kílim, co w tradycji krasnoludów miało podkreślać jedność rodu i nierozerwalność więzi rodzinnych nawet po śmierci.

Znaczenie i interpretacja

Postać Fíliego bywa interpretowana jako przykład heroizmu młodości, przeciwstawiony zarówno długowieczności krasnoludów, jak i politycznej kalkulacji dorosłych władców. Jego czyny nie wynikają z ambicji władzy, lecz z:

lojalności wobec rodziny,
wierności królowi,
internalizacji etosu rodowego⁸.

W narracji Hobbita Fíli (wraz z Kílim) reprezentuje przyszłość, która nie zdążyła się urzeczywistnić – pokolenie odrodzenia przerwane w chwili triumfu. W tym sensie jego śmierć wzmacnia tragiczny wymiar zwycięstwa pod Samotną Górą.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. I–II.
J.R.R. Tolkien, Appendices, Dodatek A („Durin’s Folk”).
J.R.R. Tolkien, The Hobbit.
Tamże.
Tamże, rozdz. III–XIV.
J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. XVII.
J.R.R. Tolkien, Appendices, Dodatek A.
Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings, Appendices.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.