Fëanor

written by Anna Eldameldor Mokos

Fëanor (Curufinwë)

Fëanor (quen. Fëanáro), urodzony jako Curufinwë, był noldorskim księciem Eldamaru, najznamienitszym rzemieślnikiem w dziejach Eldarów oraz twórcą Silmarili – klejnotów odgrywających kluczową rolę w mitologii Ardy. Był synem Finwëgo, Najwyższego Króla Noldorów, i Míriel Serindë. Imię Fëanor, nadane mu później, oznacza w języku quenya „Ducha Ognia” i odnosi się zarówno do jego niezwykłej energii twórczej, jak i do gwałtownego temperamentu¹.

Pochodzenie i rodzina

Narodziny Fëanora miały charakter wyjątkowy: Míriel, wyczerpana wysiłkiem wydania na świat dziecka o tak potężnym duchu (fëa), utraciła wolę życia i opuściła Ardeę, co stanowiło precedens wśród Elfów². Wydarzenie to wywarło trwały wpływ na psychikę Fëanora i relacje wewnątrz rodu Finwëgo.

W Eldamarze Fëanor poślubił Nerdanel, córkę wybitnego rzemieślnika Mahtana. Z tego związku narodziło się siedmiu synów: Maedhros, Maglor, Celegorm, Curufin, Caranthir, Amrod i Amras. Relacje Fëanora z żoną oraz synami były naznaczone rosnącą surowością i obsesją na punkcie własnego dzieła³.

Działalność twórcza

Fëanor uchodził za największego rzemieślnika w dziejach Noldorów. Przypisuje mu się stworzenie:

  • pierwszych elfickich klejnotów zdolnych przechwytywać i wzmacniać światło gwiazd,
  • palantírów, Kamieni Widzenia, których dokładna technologia nigdy nie została w pełni odtworzona,
  • alfabetu tengwar, który stał się podstawą późniejszej elfickiej tradycji piśmienniczej⁴.

Jego najwybitniejszym dziełem były jednak Silmarile – trzy klejnoty, w których uwięził żywe światło Dwóch Drzew Valinoru. Ich piękno i nienaruszalność sprawiły, że stały się przedmiotem pożądania zarówno Valarów, jak i Mrocznych Mocy⁵.

Konflikt z Morgothem i bunt Noldorów

Po zniszczeniu Dwóch Drzew przez Melkora i Ungoliantę, zamordowaniu Finwëgo w Formenos oraz kradzieży Silmarili, Fëanor poprzysiągł bezwzględną zemstę. To on nadał Melkorowi imię Morgoth („Mroczny Wróg Świata”), podkreślając jego ostateczne zerwanie z porządkiem Ardy⁶.

Fëanor stał się głównym inicjatorem buntu Noldorów przeciwko Valarom. Złożył wraz z synami Przysięgę Fëanora, zobowiązującą ich do ścigania każdego, kto wejdzie w posiadanie Silmarili. Przysięga ta stała się jednym z najbardziej destrukcyjnych aktów w historii Elfów, prowadząc do bratobójczych wojen i upadku wielu królestw⁷.

Śmierć

Po przybyciu do Śródziemia Fëanor stanął na czele Noldorów w Bitwie pod Gwiazdami (Dagor-nuin-Giliath), w której wojska elfów odniosły zwycięstwo nad orkami Morgotha. Zwycięstwo to jednak rozbudziło w nim nadmierną pewność siebie. Ignorując ostrzeżenia, Fëanor wyruszył w samotny pościg za uciekającym wrogiem, zostając odciętym od własnych sił.

Otoczony przez Balrogów, został śmiertelnie raniony przez Gothmoga, ich wodza i Pana Angbandu. Zmarł wkrótce potem, w roku 1497 Er Drzew, spoglądając po raz ostatni na Thangorodrim i przepowiadając, że Noldorowie nie zdołają pokonać Morgotha bez pomocy Valarów⁸.

Znaczenie i interpretacje

Fëanor pozostaje jedną z najbardziej złożonych postaci legendarium Tolkiena. W tradycji tolkienologicznej bywa interpretowany jako:

  • archetyp genialnego, lecz tragicznego twórcy,
  • figura prometejskiego buntu,
  • przykład skażenia pierwotnego dobra przez pychę i nieopanowaną wolę⁹.

Jego dzieła przyniosły światu zarówno największe piękno, jak i największe cierpienie – czyniąc z Fëanora centralną postać mitu o upadku Eldarów.

Przypisy

  1. The Silmarillion, „Of Fëanor and the Unchaining of Melkor”.
  2. Tamże; por. także Laws and Customs among the Eldar.
  3. J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring.
  4. J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth.
  5. The Silmarillion, „Of the Silmarils”.
  6. Tamże.
  7. The Silmarillion, „Of the Flight of the Noldor”.
  8. The Silmarillion, „Of the Return of the Noldor”.
  9. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring.
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
  • Tolkien, J.R.R., Letters.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Carpenter, Humphrey, J.R.R. Tolkien: A Biography.