Elves

Elves (Quendi)

Elfy (quen. Quendi, dosł. „mówiący”) to Pierworodni (Minyar), pierwsza rasa rozumna powołana do istnienia przez Eru Ilúvatara. Zgodnie z tradycją Ainulindalë i Quenta Silmarillion, przebudziły się one nad wodami Cuiviénen w Wieku Gwiazd, w czasie gdy Varda Elentári rozpaliła gwiazdy nad Ardą¹. Nazwa Quendi odnosi się do faktu, iż elfy jako pierwsze istoty w świecie posługiwały się mową artykułowaną, będąc w pełni świadomymi uczestnikami stworzenia.

Elfy były nieśmiertelne w granicach świata (Arda Marred): nie podlegały starzeniu ani chorobom, lecz mogły ponieść śmierć wskutek przemocy, ognia, ran lub skrajnego wyczerpania duchowego². Ich fëa (duch) i hröa (ciało) pozostawały w ścisłej harmonii, co czyniło je istotami bardziej spójnymi ontologicznie niż Ludzie. Pod względem fizycznym przypominały Drugorodnych, lecz przewyższały ich pięknem, zmysłami i trwałością istnienia. Szczególną czcią otaczały Vardę, Królową Gwiazd, której światło było dla nich pierwszym i najczystszym objawieniem piękna świata³.

---

Podziały i klasyfikacja

W początkowym okresie Wieku Gwiazd elfowie stanowili jeden lud. Przełomem było wezwanie Oromëgo, Łowcy Valarów, który zaprosił ich do Wielkiej Podróży na Zachód, ku Amanowi. W wyniku tej decyzji wykształcił się podstawowy podział:

• Eldarowie – elfy, które przyjęły wezwanie Valarów;
• Avari – „Niechętni”, którzy odmówili wędrówki i pozostali na Wschodzie Śródziemia⁴.

Eldarowie dzielili się dalej na Trzy Rody:

1. Vanyarowie – najbliżsi Valarom, jako pierwsi dotarli do Amanu; ich królem był Ingwë.
2. Noldorowie – lud Finwëgo, wyróżniający się zamiłowaniem do wiedzy, języków i rzemiosła; ich dzieje naznaczyły wojny o Silmarile.
3. Teleri – najliczniejszy ród; część dotarła do Amanu, inni zatrzymali się po drodze, dając początek m.in. Sindarom i Falathrimom⁵.

W tradycji elfickiej funkcjonowały również dalsze rozróżnienia, takie jak Calaquendi (Elfy Światła, które ujrzały Drzewa Valinoru) oraz Moriquendi (Elfy, które tego światła nie widziały), podkreślające różnice doświadczenia duchowego i kulturowego.

---

Zarys dziejów

Pierwsza Era

W Pierwszej Erze elfowie odgrywali kluczową rolę w dziejach Beleriandu. Sindarowie pod władzą Thingola stworzyli królestwo Doriathu, zaś wygnani Noldorowie założyli liczne państwa, które wzięły udział w Wojnie o Silmarile przeciwko Morgothowi. Konflikty te doprowadziły do upadku większości elfickich królestw⁶.

Druga Era

Po Wojnie Gniewu elfy zachowały obecność w Lindonie, Eregionie i Lórinandzie (późniejszym Lothlórien). W tej epoce odegrały istotną rolę w wydarzeniach związanych z Pierścieniami Władzy oraz w Ostatnim Sojuszu Elfów i Ludzi, który doprowadził do czasowego upadku Saurona⁷.

Trzecia Era

W Trzeciej Erze elficka potęga stopniowo słabła. Istniały jeszcze takie ośrodki jak Imladris (Rivendell), Lothlórien i Leśne Królestwo Thranduila. Podczas Wojny o Pierścień elfy wspierały Wolne Ludy, choć coraz wyraźniej ciążył nad nimi los odejścia⁸.

Czwarta Era

Po zniszczeniu Jedynego Pierścienia i ostatecznej klęsce Saurona większość Eldarów opuściła Śródziemie, podążając Prostą Drogą do Amanu. Tym samym świat wszedł w Erę Ludzi, a elfy stały się wspomnieniem dawnych czasów i pieśni⁹.

---

Przypisy

1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”, „Of the Coming of the Elves”.
2. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Death and the Severance of Fëa and Hröa”.
3. Tamże; por. także Valaquenta.
4. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
5. Tamże, „Of the Eldar”.
6. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Quenta Silmarillion”.
7. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B.
8. Tamże.
9. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.

---

Bibliografia

• Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
• Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
• Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
• Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X–XII.
• Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
• Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.