Ekkaia

written by Anna Eldameldor Mokos

Ekkaia

Ekkaia (quen. Ekkaia), nazywana również Morzem Okrążającym, była w kosmologii J.R.R. Tolkiena pierwotnym oceanem otaczającym całą Ardę od momentu jej ukształtowania przez Eru Ilúvatara i Ainurów. Stanowiła zewnętrzny krąg wód świata i pełniła funkcję granicy pomiędzy Ardą a Pustką (Kûma), czyli obszarem pozasferycznym, leżącym poza porządkiem stworzenia¹.

W mitologicznym obrazie świata Ekkaia opływała wszystkie znane krainy Ardy: od Wrót Nocy na dalekim zachodzie, poprzez lodowe obszary północne, dalej wzdłuż najdalszego wschodu aż do Bram Poranka, a następnie ku południu i ponownie ku zachodowi. W ten sposób tworzyła zamknięty, kosmiczny pierścień wód, oddzielający świat zamieszkany od bezmiaru Pustki². W jej obrębie znajdowały się także wszystkie inne morza Ardy, w tym Belegaer (Wielkie Morze) oraz wewnętrzne oceany i zatoki.

W pierwotnej kosmologii Tolkiena Nieśmiertelne Krainy (Aman) spoczywały w granicach Ekkaia, na zachodnich krańcach świata, osłonięte od reszty Ardy przez Góry Pelóri. Ekkaia miała wówczas charakter nie tylko geograficzny, lecz również metafizyczny: była wodną barierą oddzielającą porządek stworzenia od chaosu oraz przestrzenią, której przekroczenie było dostępne jedynie Valarom i Maiarom³.

Zasadnicza zmiana w naturze Ekkaia nastąpiła po Upadku Númenoru i Zmianie Świata pod koniec Drugiej Ery. W wyniku aktu Ilúvatara Arda została uczyniona kulistą, a Aman i Tol Eressëa zostały usunięte z kręgów świata. Od tego momentu Ekkaia przestała pełnić funkcję absolutnego morza granicznego, a jej wody zostały włączone w nowy, fizyczny układ oceanów świata⁴. Kosmologia płaskiej Ardy ustąpiła miejsca kosmologii sferycznej, bliższej wyobrażeniom nowożytnym.

W późnych pismach Tolkiena Ekkaia zachowuje przede wszystkim znaczenie mitologiczne i symboliczne, będąc świadectwem pierwotnego, sakralnego obrazu świata Ardy. Reprezentuje ona granicę pomiędzy tym, co stworzone i uporządkowane, a tym, co leży poza zasięgiem historii i doświadczenia śmiertelnych istot⁵.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”.
  2. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”; „Of the Beginning of Days”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of Aman”.
  4. J.R.R. Tolkien, Akallabêth; The Lord of the Rings, Dodatek A.
  5. J.R.R. Tolkien, The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Akallabêth.
  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings (Dodatki).
  • Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.
  • Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
  • Shippey, Tom, J.R.R. Tolkien: Author of the Century.