Eagles (Wielkie Orły Ardy)
Wielkie Orły (Eagles, Great Eagles) należą do najdostojniejszych i najbardziej czcigodnych skrzydlatych istot Ardy. Zostały powołane do istnienia z woli Manwëgo Súlima, Najwyższego Króla Valarów i Pana Powietrza, przy współudziale Yavanny Kementári, Królowej Ziemi¹. W tradycji elfów uchodziły za jedne z najstarszych istot zamieszkujących świat stworzony, pojawiające się jeszcze przed przebudzeniem Elfów nad wodami Cuiviénen.
Od początku swego istnienia Orły pełniły funkcję posłańców, strażników i obserwatorów Manwëgo. Z najwyższych szczytów Ardy, w szczególności z urwistych zboczy Taniquetilu, śledziły wydarzenia świata, będąc „oczami Manwëgo” i symbolicznym wyrazem jego woli w świecie materialnym². Choć nie należały do Valarów ani Maiarów, obdarzone były rozumem, mową i głęboką mądrością, przewyższającą większość istot zamieszkujących Ardę.
Orły w Pierwszej Erze
W Pierwszej Erze Orły zamieszkiwały głównie Beleriand, gniazdując na niedostępnych szczytach Crissaegrim, zwanych Okrążającymi Górami. Ich władcą był Thorondor, największy i najpotężniejszy z całego rodu. Według przekazów jego rozpiętość skrzydeł sięgała trzydziestu sążni, a siła i majestat nie miały sobie równych wśród skrzydlatych stworzeń³.
Thorondor zapisał się w dziejach Ardy szeregiem doniosłych czynów:
– uratował Maedhrosa, zdejmując go z Thangorodrimu;
– przyniósł ciało króla Fingolfina spod murów Angbandu;
– zranił samego Morgotha, oszpecając jego oblicze;
– wybawił Berena i Lúthien z niebezpieczeństw po ich ucieczce z Angbandu⁴.
Orły przez długi czas strzegły również Gondolinu, tajemnego królestwa Turgona, ostrzegając przed zbliżającym się niebezpieczeństwem. W Wojnie Gniewu odegrały rolę rozstrzygającą, stając do walki przeciwko skrzydlatym smokom Morgotha i przyczyniając się do ostatecznego zwycięstwa zastępów Valarów⁵.
Orły w Drugiej i Trzeciej Erze
Po zatopieniu Beleriandu Orły przeniosły swe siedziby na północ Śródziemia, przede wszystkim w okolice Gór Mglistych. W Trzeciej Erze ich przywódcą był Gwaihir, zwany Władcą Wiatrów, potomek Thorondora. Choć Orły tej epoki nie dorównywały rozmiarami swym pierwowzorom z Pierwszej Ery, zachowały dawną mądrość i niezależność.
Gwaihir wraz z bratem Landrovalem oraz Meneldorem Szybkim wielokrotnie ingerował w kluczowe wydarzenia dziejowe: ratował Gandalfa z Orthanku i Zirak-zigil, brał udział w Bitwie Pięciu Armii, a w czasie Wojny o Pierścień Orły przybyły pod Czarną Bramę Mordoru, gdzie ich nagłe pojawienie się odegrało istotną rolę w odwróceniu losów bitwy⁶. Po zniszczeniu Jedynego Pierścienia to właśnie Orły wyniosły Froda i Sama z płonącego Orodruiny.
Charakter i symbolika
Wielkie Orły nie były narzędziami w rękach Valarów ani „ratunkiem z zewnątrz” działającym wbrew porządkowi świata. Tolkien konsekwentnie przedstawiał je jako istoty wolne, interweniujące jedynie w momentach krańcowych, zgodnie z wolą Manwëgo i równowagą przeznaczenia. W sensie symbolicznym Orły reprezentują opatrzność, czujność i transcendentalną perspektywę, z której historia Ardy oglądana jest „z wysoka”⁷.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”.
- Tamże; Ainulindalë.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Return of the Noldor”.
- Tamże; „Beren and Lúthien”.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. III–VI.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. X: Morgoth’s Ring.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
